Nəvələr babalarının yolunda
25 Noyabr 2021 10:44 Sosial

Ana laylaları ilə başlayan "vətən" və "vətənpərvərlik " anlamları, ananın özü qədər müqəddəs məfhumlardır. Heç təsadüfi deyildir ki, vətənə "Ana Vətən" deyirlər. Yəni ana ilə vətən anlamı eyni tutulur. İnsanlarda vətənə olan bağlılıq vətənpərvərliklə səciyyələndirilir. Vətənpərvərliyin tarixi kökündə isə, illər uzunu möhkəmlənmiş olan dilinə, torpağa, öz adət-ənənələrinə bağlanan dövlətçilik durur. Bu dövlətçilik formalaşdıqca, vətənpərvərlik də onunla bərabər inkişaf edir. Əbədiyaşar Liderimiz Heydər Əliyev demişdir: "Milli mədəniyyətimizi, milli ənənələrimizi, tariximizi bilməyən gənc, vətənpərvər ola bilməz!"
Mərd insanları torpağa, var-dövlətə hərislik səbəbindən yaranan, bəşəriyyətə sarsıdıcı zərbələr vuran müharibələrin qarşısına çıxaran da, elə vətənpərvərlik hissləridir.
Döyüş meydanlarında, əsirlikdə, konslagerdə milyonlarla hərbi xidmətçinin, dinc əhalinin həyatına son qoyan II Dünya Müharibəsinin irimiqyaslı müharibələrdən olduğunu, tarixi oxuyanlar yaxşı bilirlər. Bu müharibəni əhatə edən dövr XX əsrdə bəşəriyyətin üzləşdiyi ən dəhşətli illər olubdur.
1941-ci il iyun ayının 22-si Azərbaycan da SSRİ-nin tərkibində alman-faşist işğalçılarına qarşı Böyük Vətən Müharibəsinə qatılır. Azərbaycandan 10 mini qadın olmaqla, 600 mindən çox vətəndaşımız cəbhəyə yollanır. Müharibədə iştirak etmək üçün tibb işçiləri, rabitəçilər, sürüçülər hazırlanır, batalyon, özünümüdafiə, piyada dəstələri yaradılır. Sovet Ordunun 8 diviziyasının çox hissəsini azərbaycanlılar təşkil edir. Təsadüfi deyildir ki, bu müharibədə göstərdikləri şücaətə görə, Azərbaycan vətəndaşlarından Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına, müxtəlif orden və medallara, fəxri fərmanlara layiq görülənlərin siyahısı böyükdür. Bir faktı da təəssüflə qeyd etməliyik ki, Azərbaycandan çağırılan 300 mindən çox döyüşçü həlak olmuşdur...
Xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, II Dünya Müharibəsinə arxa cəbhənin çox böyük dəstəyi olmuşdur. Belə ki, "Hər şey cəbhə və hər şey qələbə üçün" şüarına qoşulan Azərbaycanın yüngül sənaye müəssisələri Sovet Ordusunun ehtiyaclarını ödəmək məqsədilə 30 növ məhsul istehsal etməyə başlamışlar. Hətta kimya sənaye zavodlarında yanğınsöndürmə avadanlıqları, qoruyucu geyimlər və s. hazırlığına da başlanılır, tibbi ləvazimatlar zavodu yaradılır, 130 növdən artıq döyüş sursatı istehsal edilir. Azərbaycanın sakinləri öz təşəbbüsləri ilə zinət əşyalarını (qızıl. gümüş) Müdafiə Fonduna keçirirlər.
Sovet döyüş maşınlarının əksər hissəsi bakılıların əməyi sayəsində ərsəyə gəlir. Müharibənin taleyinin məhz bakılıların işindən və Azərbaycanın neftindən asılı olması danılmaz faktdır. Azərbaycan nefti Böyük Vətən Müharibəsində qələbənin həlledici amillərindən biri idi. Düşmən üzərində qələbəyə nail olmaq və hərbi ehtiyacları ödəmək məqsədilə, Azərbaycan cəbhəyə kifayət qədər neft göndərmişdi. Böyük cəsarətlə deyə bilərik ki, Azərbaycanın nefti olmadan, qələbədən söz gedə bilməzdi. Ümummilli Liderimiz Heydər Əliyev deyirdi: "Azərbaycan xalqı II Dünya Müharibəsində həm döyüş meydanında, həm də arxa cəbhədə əsl şücaət və əzmkarlıq nümunələri göstərmişlər. Bütün Azərbaycan, o cümlədən də Bakı şəhəri cəbhənin güclü arsenalına cevrilmişdir. O illərdə Azərbaycan vuruşan orduya arası kəsilmədən yanacaq, silah, döyüş sursatı, geyim və ərzaq göndərirdi."
Bəli, tarix boyu mübarizəmiz ədalətli olduğu kimi, qələbəmiz də real olmuşdur.
Məqaləmizin qəhrəmanı isə, ön cəbhənin fədailərindən biri idi: Qiyas Niyaz oğlu Hüseynov 1908-ci ildə Xızının Şurabad kəndində anadan olmuşdu. Vətənə məhəbbət, torpağa olan bağlılıq onun könüllü olaraq Tiflisdə yerləşən "Piyada Qoşünları Məktəbi"nə daxil olmasına səbəb olur. Bu məktəbi bitirdikdən sonra, 1929-cu ildən, yəni 21 yaşından Ordu sıralarında xidmət etməyə başlayır, elə həmin illərdə o dövr üçün təbii olan Kommunist Partiyası sıralarına daxil olur.
Böyük Vətən Müharibəsi başlayanda, onun 33 yaşı var idi. Artıq hərbi xidmətçi kimi püxtələşmiş, kapitan rütbəsinədək ucalmışdı. Odur ki, müharibə başlayan gündən, yəni 1941-ci ilin iyun ayının 22-dən Smolenski istiqamətinin qərb cəbhəsində 77-ci tank diviziyasının 105-ci Moto hərbi alayının ikinci taburunun komandiri kimi xidmətə başlayır. İlk gündən insanlığı, qədirbilənliyi ilə əsgərlərin rəğbətini, sevgisini qazanır. Belə ki, çox vaxt gənc əsgərlərə qıymadığı ağır hərbi işləri öz üzərinə götürür, onlarla komandir kimi deyil, əsil qayğıkeş qardaş kimi davranır. Bunun müqabilində döyüşçülər də onu öz doğmaları kimi sevir, hər əmrini canla-başla yerinə yetirirdilər. Deyilənə görə, müharibədə komandirdən çox şey asılıdır. Əsgər nə qədər vətənpərvər olsa da, döyüşdə yaxşı komandirdən, onun sevgisindən və düzgün əmrlərindən ilham alaraq, Vətən uğrunda canından belə keçməyə hazır olur. Kapitan Hüseynov da belə komandirlərdən idi. Əsgərlər onun əzmkarlığından, fədakarlığından, vətənpərvərliyindən, eyni zamanda onlara qarşı olan mehriban qayğıkeşliyindən ruhlanaraq böyük cəsarətlə döyüşə qatılırdılar.
Dediyimiz kimi, Qiyas Hüseynov hələ müharibədən 12 il əvvəl Ordu sıralarında xidmət etdiyi üçün təçrübəli hərbiçi idi. Hansı əmrin nə vaxt, necə verilməsini, döyüş zamanı hansı strategiyalardan istifadə etməyi çox yaxşı bilirdi. Amma müharibələrin öz acılı, qanlı-qadalı qanunları var ki, hətta böyük təcrübə sahibləri belə onun qarşısında acizdilər. Qanlı-qadalı acılar onlar üçün də qaçılmazdır. Qəhrəmanımız da bu acıdan yaxa qurtara bilmir. Belə ki, 1941-ci il iyul ayının 26-sı Yelnya rayonuna daxil olarkən, hamının sevimlisi kapitan Hüseynov sağ ayağının bud nahiyyəsindən güllə yarası alaraq Smolensk uğrunda döyüşləri yarımçıq qoymağa məcbur olur...

Az müddətdən sonra, qəlbi döyüş meydanlarında olan cəsur hərbçimiz müalicəsinin bitməsini belə gözləmədən, yenidən döyüşə qatılır. Qafqazın müdafiəsində fəal iştirak edir və müharibənin sonunadək döyüş meydanını tərk etmir. Müharibə bitdikdən sonra isə, Bakının Kirov rayonunda Yerli Hava Hücumundan Müdafiə rəisi vəzifəsində çalışır, bu müddət ərzində podpolkovnik rütbəsinədək ucalır.
O, müharibə dövründə alman-faşist işğalçılarına qarşı fədakarlıqla vuruşduğuna görə, SSRİ Ali Sovetinin qərarına əsasən, 1944-cü il oktyabrın 9-u "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı, 1947-ci il yanvar ayının 16-sı "Qırmızı Ulduz" ordeni, "Hərbi xidmətə görə" medalı, "Qırmızı Bayraq" nişanı, 1965-ci ildə 1941-1945-ci il Böyük Vətən Müharibəsinin 20 illiyi münasibəti ilə təsis olunan medalla, 1970-ci il dekabr ayının 17-si Silahlı Qüvvələrin 50 illiyi münasibəti ilə təsis olunmuş yubiley medalı ilə, müxtəlif illərdə "Döyüş xidmətlərinə görə", "Almaniya üzərində qələbəyə görə", "Əmək fəaliyyətinə görə" və s. orden, medallarla təltif olunur.
Qiyas Hüseynovun hərbi xidmətlərinə görə mükafatlandırılması məqsədilə verilən təqdimatda onun şəxsi hərbi qəhrəmanlıq, ləyaqətinin qısa, konkret ifadəsi yazılmış bu məlumatları oxuduqca, həyat və döyüş yoluna nəzər saldıqca, bir daha əmin oldum ki, döyüşkənlik Azərbaycan xalqının damarlarından axan qandadır. Xüsusilə söhbət Vətəndən, torpaqlardan gedirsə, qandakı coşqunluq birə-beş artır. Həm də onu dərk etdim ki, vətənpərvərlik, torpağa bağlılıq babalarımızdan bizə miras qalmış xüsusiyyətlərdir.Belə ki,podpolkovnik Qiyas Hüseynovun nəticəsi Fərid Hüseynzadə də ulu babasının ləyaqətli həyat yolunu layiqincə davam etdirmişdir. O, 2007-2013-cü illərdə 132-134 saylı təhsil kompleksinin rus sektorunda, 2013-2015-ci illərdə 1 saylı tam orta məktəbin rus sektorunda təhsil almış, 2015-ci ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin nəzdindəki İnşaat kollecinə daxil olmuş, bu müddətdə ictimai işlərdə göstərdiyi fəallığa görə "Fəxri fərman"la təltif olunmuşdur.
2019-cu ildə həmin kollecin dizayn şöbəsinin Azərbaycan dili sektorunu bitirmişdir.
2014-cü ildə Gürcüstanın Batumi şəhərində keçirilən "Mahnı və rəqs" festivalında I dərəcəli diploma, həmin il Azərbaycan müasir və İctimai Rəqs Assossiyasının Bakıda keçirdiyi duet rəqsləri üzrə müsabiqədə birinci yerə, 2016-cı ildə Gürcüstanda aparılan "Zuqdidi-2016" adlı Beynəlxalq Festivalda "Qran-Pri" diplomuna layiq görülmüşdür.
2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Dünya Azərbaycan gənclərinin Beynəlxalq Həmrəyliyi İctimai Birliyinin keçrdiyi "Azərbaycan tarixini öyrənək" adlı bilik müsabiqəsində iştirak edərək birinci yer sertifikatını əldə etmişdir.
2016-cı il 24 yanvar tarixində Bakı şəhəri açıq çempionatında qaydasız döyüş üzrə 15-17 yaşlar arasında birinci yeri, 2016-cı ilin 02 aprel tarixində Azərbaycan Respublikasının Birinciliyində 16-17 yaşlar arasında üçüncü yeri, 2016-cı ilin 23 aprel tarixində Azərbaycan Respublikasının çempionatında 16-17 yaşlılar arasında üçüncü yeri qazanmışdır.
12.05.2015-28.05.2015-ci il tarixlərində Bakı I Avropa Oyunlarında, 2017-ci ilin aprel-may aylarında isə, İslam Həmrəyliyi Oyunlarında könüllü olaraq iştirak etmişdir.
Fərid Hüseynzadə 2019-cu ilin iyul ayında müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılmış, Bakı korpusu Qusar alayının Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmətə başlamışdır. 2020-ci il sentyabrın 27-si II Qarabağ Müharibəsi başlayarkən, Füzuli, Cəbrayıl, Qubadlı, Xocavənd, Şuşa rayonları istiqamətindəki döyüşlərdə igidliklə vuruşaraq "Füzulinin azad olunmasına görə", "Cəbrayılın azad olunmasına görə", "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalları ilə təltif olunmuşdur.
2021-ci ilin yanvar ayında hərbi xidmətini bitirməsinə baxmayaraq, 2021-ci ilin iyul ayınadək Zəngilan rayonunun Qazançı kəndində Dövlət Sərhəd xidmətində Vətənimizin keşiyində durmuşdur.
Bəli, ulu babasından ona miras qalmış vətənpərvərliyi çiyinlərində daşıyan Fərid Hüseynzadə kimi gənclərimizlə fəxr etməyə dəyər.



.jpg)

Onu da qeyd etməyi özümə borc bilirəm ki, podpolkovnik Qiyas Niyaz oğlu Hüseynov haqqında olan sənəd və məlumatları onun nəvəsi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun sektor rəhbəri Fuad Hüseynov vasitəsi ilə əldə etmişəm. Fuad Hüseynov onu da söyləmişdir ki, babası Qiyas Hüseynov Şurabadda Azərbaycan dramaturgiyasına neçə-neçə töhfələr bəxş edən Cəfər Cabbarlı ilə qonşu olub...
Cəbhədə hünər göstərib möhtəşəm qələbəni təmin edən, dünyanı faşizm rəzaləti və dəhşətindən xilas edən, xalqlara azadlıq gətirən insanlar dərin hörmət və minnətdarlığa layiqdilər.
Bildiyimiz kimi, Heydər Əliyev 1993-cü ildə hakimiyyətə yenidən qayıtdıqdan sonra, müharibə veteranlarının hüquqlarını bərpa etdi. Hər il onlarla şəxsən görüşüb orden və medallarla təltif etməyə başladı. İndi Ulu Öndərin layiqli davamçısı olan cənab İlham Əliyev müharibə veteranlarının sosial problemlərinin həlli istiqamətində mühüm addımlar atır. 1941-1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində həlak olmuş və ya sonradan vəfat etmiş döyüşçülərin dul qadınlarına, arxa cəbhədə fədakar əməyinə görə orden və medallarla təltif edilmiş şəxslərə birdəfəlik maddi yardımın verilməsi, müharibədə iştirak etmiş döyüşçülərin övladlarının maaşlarındakı verginin azaldılması, Mehriban xanım Əliyevanın Prezidenti, Leyla xanım Əliyevanın vitse-prezidenti olduğu Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi, Arzu xanım Əliyevanın layihə rəhbərliyi ilə 2015-ci ildə faşizm üzərində qələbənin 70 illiyinə həsr olunmuş "Hədəf Bakıdır. Hitler neft uğrunda döyüşü necə uduzdu?!" adlı sənədli filmin çəkilişi və nümayişi, cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə 2020-ci il qələbənin 75 illiyi münasibəti ilə yubiley medalının təsis olunaraq, vəsiqəsinin tərtib edilib siyahıya əsasən təqdim olunması və s. deyilənlərə bariz nümunədir. Hər il 9 May Qələbə Günündə cənab İlham Əliyev və Mehriban xanım Əliyeva müharibə iştirakçılarını ehtiramla yad edir, sağ qalan veteranlarla görüşüb, təbrik edirlər.
Şərəf və qürur hissi ilə deyə bilərik ki, II Dünya Müharibəsində iştirak edən azərbaycanlıların xələfləri olan I və II Qarabağ Müharibələrinin iştirakçıları öz sələflərinin qəhrəmanlıq yolunu davam etdirmişlər. Bu, onu göstərir ki, hansı dövrdə yaşamalarından asılı olmayaraq vətənpərvərlik, igidlik Azərbaycan xalqının canından, qanından gəlir. Biz, mərd, sədaqətli və qədirbilən xalqın nümayəndələriyik. Öz keçmişimizi, qəhrəmanlarımızı, vətən uğrunda canından, sağlamlığından keçənləri heç zaman unutmayacağıq. İllər ötsə də, onlar qəlblərdə yaşayacaq, daim xoş məramla yad ediləcəklər...
Gülnarə Əlibalayeva
Cəfər Cabbarlı ev-muzeyinin böyük elmi-işçisi, jurnalist