Dini plüralizm məkanı
Demokratik cəmiyyətlərin mühüm göstəricilərindən biri də həmin cəmiyyətdə, ölkədə plüralizmin təmin olunmasıdır. Bu gün istər siyasi, istər dini, istərsə də mədəni sahədə plüralizmin təmin olunduğu ölkələr barçaqla sayıla biləcək qədərdir. Çünki elə ölkələr var ki, o ölkədə siyasi plüralizm təmin olunsa da, lakin orada dini baxımdan plüralizmin qorunduğunu, təmin olunduğunu görmək mümkün deyil. Yaxud mədəni sahədə plüralizm qorunmur, bu və ya digər ölkələrdə yaşayan digər xalqların haqq və hüquqları tanınmır, onlara ən adi, primitiv hüquqlar belə verilmir. Ancaq Azərbaycan bir dövlət olaraq bütün bunlardan ən öndə, zirvədə dayanır. Bu gün qətiyyətlə deyə bilərik ki, Azərbaycanda hər bir sahədə plüralizm təmin olunur, qorunur. Xüsusilə dini sahədə bunu aydın görmək mümkündür.
Demokratik cəmiyyətlərin mühüm göstəricilərindən biri də həmin cəmiyyətdə, ölkədə plüralizmin təmin olunmasıdır. Bu gün istər siyasi, istər dini, istərsə də mədəni sahədə plüralizmin təmin olunduğu ölkələr barçaqla sayıla biləcək qədərdir. Çünki elə ölkələr var ki, o ölkədə siyasi plüralizm təmin olunsa da, lakin orada dini baxımdan plüralizmin qorunduğunu, təmin olunduğunu görmək mümkün deyil. Yaxud mədəni sahədə plüralizm qorunmur, bu və ya digər ölkələrdə yaşayan digər xalqların haqq və hüquqları tanınmır, onlara ən adi, primitiv hüquqlar belə verilmir. Ancaq Azərbaycan bir dövlət olaraq bütün bunlardan ən öndə, zirvədə dayanır. Bu gün qətiyyətlə deyə bilərik ki, Azərbaycanda hər bir sahədə plüralizm təmin olunur, qorunur. Xüsusilə dini sahədə bunu aydın görmək mümkündür.
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin əməkdaşı Səfər Səfərli deyir ki,
uzun müddət Sovet imperiyasının tərkibində olan, ağır və keşməkeşli yollar keçən Azərbaycan artıq beynəlxalq aləmdə öz sözünü deyən ölkələrdən birinə çevrilib. Onun sözlərinə görə, xalqların etnik-mədəni, dini dəyərlərini qoruyaraq əslində beynəlxalq insan haqlarının qorunmasının ən gözəl nümunəsini dünyaya göstərmiş olan Azərbaycan bu siyasəti torpaqlarının 20 faizi işğal altında olduğu bir dövrdə həyata keçirir: "Sözsüz ki, beynəlxalq aləmdə baş verən proseslərin gərginləşdiyi bir dövrdə, terror dalğasının dünyanı öz ağuşuna aldığı bir zamanda ölkələrin öz sabitliyini qoruyaraq beynəlxalq arenada nüfuz qazanması və baş verən proseslərdə yaxından iştirak etməsi olduqca çətin bir prosesdir. Azərbaycan isə bu çətin missiyanın öhdəsindən gələn və hətta dünyaya yeni model nümayiş etdirən bir ölkəyə çevrilməyi bacarmışdır. Bir sıra beynəlxalq təşkilatlar Azərbaycanın bu inkişafını dəstəkləyib və Azərbaycanla diplomatik əlaqələri genişləndirib. Bunun nəticəsi olaraq, Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə qazandığı nailiyyətləri sırasına 2012-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Təhlükəsizlik Şurasına sədrlik etməsi də əlavə olundu. Bununla da 155 ölkənin dəstəyi ilə Azərbaycan Şərqi Avropa bölgəsini BMT Təhlükəsizlik Şurasında təmsil etmək imkanı qazandı. Bütün bunlar ölkəmizin mədəniyyətlərarası və sivilizasiyalararası dialoqun inkişafında həyata keçirdiyi layihələrin nəticəsidir. Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə qazandığı uğurlardan biri kimi Bakı prosesini göstərmək olar ki, bu da mədəniyyətlərarası dialoqun inkişaf etdirilməsində çox mühüm bir addım oldu. Ev sahibliyi etdiyimiz bir sıra nüfuzlu konfranslar bir daha Azərbaycanın xarici siyasətdə dünya ölkələrinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir etmək potensialını ortaya qoydu. Bu tədbirlərin arasında Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu, Dünya Dini Liderlərinin Sammiti, müvafiq olaraq keçirilmiş dörd Beynəlxalq Humanitar Forum, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Sivilizasiyalar Alyansının 7-ci Qlobal Forumu yer alır". Dövlət Komitəsinin əməkdaşının qənaətincə, dünyada gedən proseslərə nəzər salsaq görərik ki, son dövrlərdə İslamofobiya, Ksenofobiya və s. kimi zərərli anlayışlar geniş şəkildə yayılmaqdadır: "Din adı altında törədilən, xüsusilə İslamla əlaqələndirilən terror aktlarının qarşısının alınması və aradan qaldırılması, İslamı, bütünlüklə dinlərin əsl mahiyyətini, multikultural dəyərlərin formalaşmasının əhəmiyyətini dünyaya aşılamaqda belə tədbirlərin geniş şəkildə həyata keçirilməsinin əvəzedilməz rolu vardır. Son dövrlərdə Azərbaycanın qarşıya qoyduğu məqsədlərdən biri də müsəlman və Qərb cəmiyyətləri arasında əməkdaşlığın artırılmasında iştirak etməkdir. Azərbaycan bununla yanaşı inkluziv cəmiyyətin yaradılması, qarşılıqlı anlaşmanın təmin edilməsində də yaxından iştirak edir. Nəzərə alsaq ki, müxtəlif din və etnik birliklərin birgə fəaliyyət göstərməsi lazım olan bu məsələ birbaşa tolerant yanaşma olmadan reallaşa bilməz. Əsl mahiyyəti müxtəliflikdə harmoniya yaratmaq olan multikulturalizmin beynəlxalq aləmə təsiri Azərbaycanın timsalında bir daha özünü təsdiqləyir. Dini və mədəniyyətlərarası münaqişələrin aradan qaldırılması, eyni zamanda ölkələrarası sülh münasibətlərinin təmin olunması deməkdir. Şərq-qərb müharibələrinin baş verməsi səbəbinin əsl mahiyyəti dini və etnik müxtəlifliyin mövcudluğu və belə müxtəlifliyi tənzimləyən mexanizmin tətbiq olunmamasıdır. Multikulturalizm mexanizmi məhz belə bir şəraitdə işə düşür və bu kimi gərginlikləri aradan qaldırır. Azərbaycan da öz növbəsində multikultural dəyərləri və bu prinsipləri həyata keçirən multikulturalizm siyasətini beynəlxalq müstəvidə müxtəlif sivilizasiya və mədəniyyətlərə malik ölkələr arasında təbliğ etməklə həm dünyada özünəməxsus yer qazanmasına, həm də ölkələrarası dialoqun inkişaf etdirilməsinə nail olur. Öz milli maraqlarını qoruyaraq region və dünya ölkələrinə qarşı balanslaşdırılmış xarici siyasət kursu həyata keçirməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin başlıca prinsiplərindəndir. Bu siyasətin həyata keçirilməsi ölkəmizdə yaşayan müxtəlif çoxsaylı xalqların nümayəndələrinə bərabər səviyyədə yanaşmaqla bu ənənəni dünya müstəvisinə çıxarmaq yolu ilə reallaşır. Ölkəmizin eyni zamanda 2001-ci il 11 sentyabr tarixində ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi Beynəlxalq Antiterror Koalisiyasının fəal üzvü olaraq terrorizmə qarşı mübarizəyə öz töhfəsini verməsi dünyada sülhün bərqərar olması məsələsinə nə qədər həssaslıqla yanaşdığını bir daha dünyaya göstərmiş oldu. Qarşılaşdığı erməni terroru sayəsində Azərbaycan bu bəlanın nə olduğunu tam şəkildə dərk edir. 1991-ci il oktyabrin 18-i H.Əliyevin apardığı uğurlu diplomatiya sayəsində əldə etdiyi müstəqilliyindən bəri Azərbaycan öz xarici siyasətində qazandığı uğurları qoruyub saxlayır və BMT, İslam Konfransı Təşkilatı, Avropa Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı, Avropa Şurası, Avropa Birliyi, Müstəqil Dövlətlər Birliyi və s. kimi nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların aparıcı tərəfdaşı kimi çıxış etməklə yanaşı, dünya mətbuatında Azərbaycanla, xüsusilə Azərbaycanın multikulturalizm modeli ilə bağlı yüksək təəssürat formalaşdıran bir sıra məqalələrin dərc olunmasına nail omuşdur. "Jewish", "Dailycaller", "Ər-Riyad", "Spectator", "River Flash" və.s kimi nüfuzlu qəzet, jurnal və internet portallarında Azərbaycanla bağlı dərc edilmiş məqalələr buna bariz nümunədir. Ölkəmizdə fəaliyyətdə olan bir sıra səfirlərin, eləcə də buraya üz tutan turistlərin qarşılaşdığı multikultural mənzərə qarşısında öz müsbət emosiyalarını bölüşməsi Azərbaycanın beynəlxalq imicinin formalaşmasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir. Təsadüfi deyil ki, Amerikanın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Enn Dersi Azərbaycanda mövcud olan mültikulturalizmlə bağlı öz fikrini belə bildirmişdir: "Azərbaycan dünyaya neft-qaz ixrac edən ölkə kimi tanınır, lakin Azərbaycanda fəaliyyət göstərdiyim dövrdə gördüyüm mühiti nəzərə alaraq deyə bilərəmki, Azərbaycan tolerantlıq mühitini dünyaya ixrac edə bilər". Bu il cənab prezident İlham Əliyev tərəfindən "Multikulturalizm ili" elan olunması bu sahədə görülən işlərin məntiqi nəticəsi idi. Multikulturalizm siyasətinin Azərbaycan tərəfindən uğurla həyata keçirilməsi eyni zamanda bəzi Qərb qüvvələri tərəfindən ortaya atılan "ekstremist və radikal müsəlmanlar" anlayışına qarşı müsbət bir cavabdır. Xüsusilə, Azərbaycanın müsəlman ölkəsi olaraq bu siyasəti uğurla davam etdirməsi beynəlxalq aləmdə müsəlman ölkələrinin imicini aşağı salan neqativ düşüncələri də aradan qaldırmağa kömək etmişdir. Azərbaycan əslində bu ölkələrin hansı xüsusiyyətlərə malik olmasının zəruriliyini beynəlxalq aləmdə layiqli şəkildə nümayiş etdirir. Terror təşkilatlarını yaradan, onları himayə edən, lazım gəldikdə isə heç nədən xəbərləri olmamış kimi dünyada sülhün bərqərar olması tərəfadarı kimi çıxış edən bəzi qüvvələrə Azərbaycan qarşılıqlı sülh və mehriban əməkdaşlıq siyasətini necə reallaşdırmağın ən gözəl nümunəsini ortaya qoymuş oldu. Ölkəmiz multikulturalizm siyasətini uğurla həyata keçirərək bir çox nüfuzlu ölkə və təşkilatların diqqətini özünə yönəltmiş və xarici ölkələrdən artan turist axını immiqrasiya proseslərini sürətləndirərək ölkənin iqtisadi, mədəni, siyasi sahələrinin inkişafına xeyli təkan vermişdir. Neft ixracı ilə məşhurlaşan ölkəmiz artıq dünyaya multikultural dəyərlər ixrac edərək dünyanın sülh meydanına çevrilib".
Ümumiyyətlə, Azərbaycan hökuməti dini vəziyyəti daim nəzarətdə saxlamaq, qarşıdurma meyillərinin qarşısını almaq, sağlam dini maarifləndirmə aparmaqla yanaşı, ölkədə milli-mənəvi dəyərlərin qorunub-saxlanılmasına xüsusi önəm verir, dini etiqad azadlığının təmin olunması, dindarların dini ayin və mərasimləri sərbəst yerinə yetirməsi üçün hər cür şərait yaradır, onlara lazımi qayğı göstərir.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında KİV-in İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap edilmişdir