Boltonun zəngi nədən xəbər verir?
Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin növbəti görüşü Vaşinqtonda keçirilə bilər
Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin növbəti görüşü Vaşinqtonda keçirilə bilər
Birləşmiş Ştatlarda keçirilən son prezident seçkilərindən sonra Vaşinqtonla Bakı arasında münasibətlərdə kifayət qədər ciddi yaxınlıq və istiləşmə müşahidə edilir. Ağ Ev rəhbəri Donald Trampın bir neçə dəfə Azərbaycan Prezidenti Cənab İlham Əliyevə ünvanladığı məktublar, orada əksini tapan müsbət məqamlar, eləcə də ABŞ Prezidentinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri Con Boltonun bir müddət əvvəl regiona səfəri və bu səfərdən sonra Azərbaycanla bağlı səsləndirilən müsbət fikirlər fonunda bunu aydın görmək mümkündür. Ötən gün isə Boltonun Azərbaycan Prezidenti Cənab İlham Əliyevə zəng etməsi ikitərəfli münasibətlərin yüksələn xətlə inkişaf etdiyinə dəlalət edir. "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Elxan Şahinoğlu deyir ki, ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Con Boltonun Azərbaycan prezidentinə telefon zəngini təsadüf saymır: "Onu da təsadüfi saymıram ki, Con Bolton bir neçə gün əvvəl Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyana zəng etmişdi. Doğrudur, Paşinyan telefon danışığından sonra rəqiblərini sakitləşdirmək üçün and-aman etdi ki, Bolton onu yalnız baş nazir seçilməsi münasibətilə təbrik edib, başqa söhbət olmayıb, yəni Qarabağdan danışmayıblar. Ancaq Azərbaycan Prezidentinin Mətbuat Xidmətinin yaydığı məlumata görə isə, Con Bolton İlham Əliyevlə bir sıra mövzularla yanaşı Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı danışıqlar prosesini müzakirə edib. Demək, bu mövzu Paşinyanla da müzakirə edilib, sadəcə Ermənistanın baş naziri "Qarabağ klanından" ehtiyat etdiyi üçün bu haqda açıqlama verməyib. Bunların üzərinə ABŞ milli kəşfiyyatnın rəhbəri Deniel Koutsun bir neçə gün əvvəl Rusiyanın müdaxiləsi nəticəsində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi yenidən alovlana biləcəyi açıqlamasını da əlavə etsək ABŞ-ın bölgə ilə bağlı hərəkətə gəldiyini söyləmək olar". Politoloq hesab edir ki, bütün bunlar bir neçə məqamdan xəbər verir: "Birincisi, ABŞ hazırda dünyanın hər yerində Rusiyanın maraqları ilə mübarizə aparır. İki dövlətin son toqquşduğu məkan Venesuelladır. ABŞ prezident Maduronu devirmək istəyən qüvvələri dəstəkləyir, Moskva isə əksinə Venesuellanın hazırki prezidentindən ikiəlli yapışıb. Suriyada da işlər yaxşı getmir. Amerika Suriyadan çıxmaq istəyir, ancaq Rusiyanın bu ölkəyə tam hakim olmasını da istəmir, bunu əngəlləmək üçün yollar arayır. Ukrayna uğrunda mübarizə də davam edir. Görünür, tədricən növbə Cənubi Qafqaza çatır. Mümkündür ki, Dövlət Departamenti, Pentaqon və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi birlikdə Cənubi Qafqazla bağlı yeni strategiya hazırlayıblar və bu strategiyanın ana xətlərindən biri Rusiyanın bölgədəki təsirlərinin azaldılmasına yönəlib. Ona görə də Vaşinqtondan Bakıya və İrəvana zənglərin sayı artıb.
İkincisi, mümkündür ki, ABŞ Rusiyanın Avrasiya bölgəsindəəki mövqelərinin sıxışdırılması üçün regional münaqişələrin həllindəki fəallığını artıracaq. Məsələn, Vaşiqnton görəndə ki, Rusiya təmsilçiləri Əfqanıstanda Taliban hərəkatı ilə gizli təmaslara başlayıblar, vəziyyəti dəyişməyə çalışdı. Bu gün Taliban təmsilçiləri amerikalı diplomatlarla Qətərdə görüşürlər və çalışırlar ki, hansısa razılğa gəlsinlər. Üçüncüsü, ABŞ 2000-ci ildən bu yana Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində xüsusi fəallıq nümayiş etdirməyib. Amerika ərazisində Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin sonuncu görüşü 19 il əvvəl olub. Görünür, Vaşinqtonda yenidən bu mövzuya qayıtmağı lazım bilirlər. Prezident Donald Trampdan olsaydı, bizim bölgə ilə maraqlanmazdı. Ancaq Trampın güclü komandası var və Bolton kimi təcrübəli diplomat anlayır ki, heç bir bölgəni Rusiyaya bəxşiş vermək olmaz, bunun nəticəi yaxşı olmur. Gürcüstan və Ukrayna buna misaldır. İndi Vaşinqtondan tələb olunan Moskva və Paris görüşlərindən sonra Azərbaycan prezidenti ilə Ermənistanın baş nazirinin görüşünü Amerika ərazisində təşkil etməkdir. Ancaq görüşün məzmunlu olması və tərəflərin mövqeyini bir-birinə yaxınlaşdırmaq üçün alt səviyyədə fəaliyyət başlamalıdır. O ki qaldı, ABŞ Milli Kəşfiyyat rəhbərinin "Rusiya müharibəni alovlandıra bilər" mesajına bu daha çox Bakı və İrəvana xəbərdarlıqdır ki, qonşunuzdan ehtiyatlı olun, o sizinlə münasibətlərdə səmimi deyil".
S.İsmayılbəyli