Azadlıq mücadiləsi, milli birlik rəmzi-Mili Dirçəliş Günü
Müstəqillik illərindən sonra xalqımızın tarixinə yazılan, azadlıq mücadiləsi, milli birlik rəmzi kimi xarakterizə edilən günlərdən biri 17 iyun tarixidir. 33 il əvvəl imperiyaya, sovet müstəmləkəsinə qarşı meydanlara axışan Azərbaycan xalqı birlik, bərabərlik, ən əsası dirçəliş nümayiş etdirərək öz milli iradəsini, gücünü ortaya qoydu. 1988-ci ilin, 17 noyabrından etibarən Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günü tarixə düşən bu günün rəsmiləşdirilməsi 1992-ci ilə təsadüf etsə də, lakin ona qədər də xalqımız birlik və azadlıq mücadiləsinin rəmzi olan Dirçəliş Gününü qeyd edirdi.
Yaxın tarixə qısa ekskursiya edərək xatırlatrmaq istəyirik ki, Mili Dirçəliş Günü 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında Bakıda başlayan milli-azadlıq hərəkatı ilə bağlıdır. Həmin vaxt SSRİ rəhbərliyinin Qarabağ məsələsi ətrafında apardığı antiazərbaycan siyasəti nəticəsində Azərbaycanda anti-sovet xalq hərəkatı təşəkkül tapdı. 1988-ci ilin 17 noyabrında Bakının əsas meydanı sayılan "Azadlıq"da (keçmiş Lenin meydanı-red) Azərbaycan xalqının uzunmüddətli mitinqləri başladı. Milyonlarla insan meydana toplaşaraq Moskvanın anti-Azərbaycan siyasətinə qarşı çıxdı. Dekabrın əvvəllərində mitinqlər SSRİ-nin daxili qoşunları tərəfindən dağıdılsa da, Moskva Azərbaycan xalqının milli azadlıq hərəkatının qarşısını ala bilmədi.
1989-cu ilin iyununda Azərbaycan Xalq Cəbhəsi (AXC) təsis edildi. Elə həmin ilin sentyabrında Ali Sovetin Azərbaycanın suverenliyi haqqında Konstitusiya Aktını qəbul etməsi Moskvanı daha da qıcıqlandırdı və 1990-cı ilin 19-20 yanvarında Bakıya qoşun yeridildi. Mitinq iştirakçılarına qarşı ağır texnika və odlu silahdan istifadə edildi. Yüzlərlə aksiya iştirakçıları və dinc sakin qətlə yetirildi. Amma bu hadisə xalqımızın milli qürurunu sındıra bilmədi. Əksinə, azadlıq hərəkatını daha da sürətləndirdi.
1990-cı il seçkilərində AXC rəhbərlərinin əksəriyyəti Ali Sovetin deputatı mandatını qazandılar və Demokratik Blok adlı fraksiya yaratdılar. 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpa edildiyi elan olundu. 1992-ci ilin iyununda isə AXC hakimiyyətə gəldi. Qısa müddət ərzində Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinə real təhlükə olan SSRİ qoşunları Azərbaycandan çıxarlıdı.
1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Sovetinin yeni tərkibdə ilk sessiyası keçirildi. Muxtar respublikanın adından "sovet" və "sosialist" sözləri çıxarıldı. İmperiyanın hələ tarix səhnəsindən silinmədiyi bir dövrdə Naxçıvanın adından "sovet" və "sosialist" sözlərinin çıxarılması müstəqilliyimizin qazanılması yolunda çox böyük tarixi addım idi. Bununla ümummilli lider Heydər Əliyev milli dövlətçiliyimizin dirçəlişi istiqamətində ilk böyük addım atdı. Ulu öndər Heydər Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən həmin tarixi sessiyada Muxtar Respublikanın dövlət rəmzləri haqqında məsələ də müzakirə olunub. Xalq deputatlarının müzakirəsindən sonra üçrəngli bayrağın dövlət rəmzi kimi qəbulu ilə əlaqədar təklif irəli sürülüb. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üç rəngli bayrağının bərpa olunması barədə qərar çıxaran sessiya onun dövlət bayrağı kimi qəbul edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycanın Ali Soveti qarşısında vəsatət qaldırıb. Beləliklə, milli dirçəlişdən milli tərəqqiyə doğru uzanan tarixi yolun başlanğıcı qoyuldu.
33 ildən sonra Azərbaycan Milli Dirçəliş Gününü fərqli ab-havada, fərqli atmosferdə qeyd edir. 33 ildən sonra ilk dəfədir ki, erməni işğalı altında olan ərazilərimizdə də Azərbaycan bayrağı dalğalanır. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra azad edilən bütün şəhər və rayonlarımız Milli Dirçəliş Günü ərəfəsində dirçəlir, yenidən qurulur, abadlaşdırılır. Artıq Qarabağa yeni həyat gəlir. Elə bu da məhz milli birliyimiz, siyasi iradəmiz nəticəsində reallaşır. Necə ki, 33 il əvvəl xalq bir olaraq ortaya siyasi iradə, birlik qoyaraq ayağa qalxıb özünü müstəqil elan edənə qədər mübarizə apardı, eləcə də 44 günlük Vətən müharibəsində millətimiz bir daha birliyini, kimliyini, ən əsası gücünü, qüdrətini ortaya qoyaraq ərazi bütövlüyünü bərpa etdi, torpaqlarını işğaldan təmzilədi.
Süleyman