ATALAR VƏ OĞULLAR...

(Şəhid Kapitan Ruslan Mehman oğlunun əziz xatirəsinə)

Əzizim atam gəlsin,

Çağırın atam gəlsin,

Bir qeyrisi nafilə

Yol verin atam gəlsin...
(oçerk)
     İnsan taleləri. Qismət. Həyat yolu. Elə ömürlər var ki, illərlə ölçülmür. Onların qiyməti yaşanan günlərin sayı ilə deyil, Vətən yolunda göstərilən fədakarlıqla, xalq üçün görülən işlərlə, arxada qoyulan izlərlə müəyyənləşir. Belə ömürlərdə insanın doğulduğu gün qədər, Vətən qarşısında son nəfəsini verdiyi gün də tarixə çevrilir. Şəhidlik zirvəsinə ucalan insanların həyat yolu məhz belə müqəddəs bir mənəvi yaddaşa çevrilir.
     Azərbaycanın Vətən müharibəsində ərazi bütövlüyümüz uğrunda canından keçən qəhrəmanlarımızın hər birinin taleyində ayrıca bir dastan, ayrıca bir insan ömrü, ayrıca bir ailə hekayəsi yaşayır. Kapitan Ruslan Mehman oğlu Qəhrəmanovun həyat yolu da məhz belə nümunəvi tarixi hekayətlərdən biridir.
    Ruslan Mehman oğlunun  ömrünün ən böyük mənası isə yalnız döyüş meydanında göstərdiyi igidliklə məhdudlaşmır. Ruslan Qəhrəmanov həm də bir hərbçi ailəsinin övladı idi. Onun atası Mehman Qəhrəmanov Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş, müharibə veteranı, Qarabağ qazisi olmuşdu. Ata Qarabağ savaşının ağır illərindən keçmişdi, oğul isə həmin mübarizənin davamını öz çiyinlərinə götürmüşdü.
    Bu mənada Ruslan Qəhrəmanovun taleyi "atalar və oğullar" ifadəsinin ən müqəddəs məzmunlarından birini özündə yaşadır: ata Vətənin müdafiəsinə qalxır, oğul həmin müqəddəs yolun davamçısına çevrilir.
Hərbçi ailəsində doğulan oğul
    Ruslan Qəhrəmanov 6 oktyabr 1988-ci ildə Almaniyanın Maqdeburq şəhərində, hərbçi ailəsində dünyaya göz açıb. Onun uşaqlıq və yeniyetməlik illəri isə Azərbaycanın Şəmkir torpağı ilə, Keçili kəndi ilə bağlı olub.
    Rövşən İsmayılov adına 2 saylı orta məktəbdə təhsil alan Ruslanın Vətənə bağlılığı hələ məktəb illərindən özünü göstərirdi. O, 9-cu sinfə qədər burada oxuduqdan sonra Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseydə təhsil almaq qərarına gəldi. Maraqlıdır ki, onun əvvəlcə tibb sahəsinə meyli olub. Lakin həyatının istiqamətini dəyişən əsas amil Vətən sevgisi idi. Ruslan hərbçi olmaq qərarına gəldi. Bu qərarın arxasında, şübhəsiz, ailə tərbiyəsinin, atasının həyat yolunun da mühüm rolu vardı.
     Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş Mehman Qəhrəmanovun keçdiyi döyüş yolu oğlunun yaddaşında Vətənə xidmət anlayışını canlı bir nümunəyə çevirmişdi. Ata öz döyüş yolu ilə oğluna bir həqiqəti öyrətmişdi: Vətən sevgisi yalnız sözlə ifadə olunmur, lazım gələndə onun uğrunda həyatını ortaya qoymaqla təsdiqlənir. Ruslan da bu yolu seçdi.

Leytenantdan kapitana - şərəfli yol
    Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseyi bitirdikdən sonra Ruslan Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinə qəbul oldu. Ali hərbi təhsilini başa vurduqdan sonra leytenant rütbəsi ilə Vətənə xidmətə başladı.
      Beləliklə, bir zamanlar atasının keçdiyi hərb yolunun davamçısı olan oğul Azərbaycan Ordusunun sıralarında öz yerini tutdu.
      Ruslan Qəhrəmanov peşəkar hərbçi kimi formalaşdıqca onun Vətənə xidmət anlayışı da daha da möhkəmlənirdi. O, Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyinin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrində xidmət edirdi. Hərbi peşənin ən məsuliyyətli sahələrindən birini seçən Ruslan qarşısına qoyulan tapşırıqların icrasında yüksək peşəkarlıq və cəsarət nümayiş etdirirdi.
     2016-cı ilin Aprel döyüşləri onun döyüş təcrübəsinin mühüm mərhələlərindən biri oldu. Həmin döyüşlərdə iştirak edən Ruslan Qəhrəmanov sonralar Vətən müharibəsində daha böyük sınaqlarla üz-üzə gələcəkdi.
      O, artıq yalnız hərbiçi deyil, döyüş təcrübəsi olan zabit idi.
"General" olmaq yox, Vətənə xidmət etmək
      Ruslan haqqında xatirələrdə onun xarakterini, dünyagörüşünü və hərbçi əqidəsini ifadə edən bir məqam xüsusilə diqqət çəkir.  Dostlarından biri ona "sən general olacaqsan" deyəndə Ruslanın cavabı belə olur:
"General əqidə deyil."
Bu qısa cavab əslində onun həyat fəlsəfəsini ifadə edirdi.
      Ruslan üçün hərbi rütbə məqsəd deyildi. O, rütbənin arxasında dayanan məsuliyyəti anlayırdı. Onun üçün əsas məsələ Vətənə xidmət etmək, verilən tapşırığı yerinə yetirmək və lazım gəldikdə Vətən uğrunda canından keçmək idi.
    Bu düşüncə tərzi onun döyüş meydanındakı davranışında da özünü göstərdi.
Üç balanın atası
    Həyatının digər tərəfi isə ailəsi idi.
    Ruslan ailəli idi. İki qızı və bir oğlu vardı. Onun ən kiçik övladı Yusif Vətən müharibəsi başlananda cəmi 10 günlük idi.
    Bu detal insanı istər-istəməz düşündürür.
    Cəmi on günlük körpəsinin üzünə, qoxusuna doymamış ata döyüş meydanına yollanırdı. Qarşıda onu Füzuli və Cəbrayıl istiqamətində ağır döyüşlər gözləyirdi. Arxada isə həyat yoldaşı, iki qızı və yenicə dünyaya gəlmiş oğlu vardı.
    İnsan olaraq Ruslanın ürəyində övladlarının sevgisi vardı. Zabit kimi isə qarşısında Vətən borcu dayanırdı.
    Bu iki hissin qarşıdurmasında o, Vətəni seçdi.
    Amma o, övladlarını da Vətənin gələcəyi kimi görürdü. Qızlarına döyüşə getməzdən əvvəl verdiyi tapşırıq onun mənəvi dünyasının necə böyük olduğunu göstərir:
"Mən şəhid olanda öndə sizlər gedin, bayrağımızı tutaraq, fəxrlə "Vətən sağ olsun deyin!"
Bu sözlər sadəcə bir atanın övladlarına vəsiyyəti deyildi. Bu, bir zabitin öz övladlarına Vətən dərsi idi.
"Mən ora elə şəhid olmağa gedirəm"
    2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ermənistanın işğalı altında olan torpaqlarımızın azad edilməsi məqsədilə başladığı Vətən müharibəsi Ruslan Qəhrəmanovun həyatının son və ən şərəfli mərhələsi oldu.
    Füzuli və Cəbrayıl istiqamətində gedən döyüşlərdə Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin kapitanı kimi iştirak edən Ruslan ən ağır tapşırıqların icrasında öndə gedirdi.
    Döyüşlərdən əvvəl dostlarından biri ona:
"Çalış şəhid olma, körpə balaların səni gözləyir"
deyəndə Ruslanın cavabı belə olmuşdu:
"Mən ora elə şəhid olmağa gedirəm."
Bu cümlə ilk baxışda ağır səslənə bilər. Lakin onun məzmununda qorxu yox, seçilmiş yolun dərk edilməsi vardı.
    Ruslan ölüm axtarmırdı. O, Vətən qarşısında öz borcunun nə olduğunu bilirdi. Şəhidlik onun üçün məqsəd yox, Vətən uğrunda döyüşün ən ağır nəticəsinə hazır olmaq idi.
"Tam hazıram mən hər şeyə..."
Ruslanın son sözləri onun mənəvi portretini daha aydın göstərir:
"Tam hazıram mən hər şeyə. Mən şəhid olsam oğlum gəlir əvəzimə. Gözüm arxada qalamayacaq. Nə həyəcanla gözləyirəm gecənin o qaranlığında Kəlbəcərə girməyi"...
Bu sözlərin içində həm ata, həm zabit, həm də Vətən sevdalısı olan bir insanın bütöv obrazı görünür.
    O, oğlunu özünün davamçısı kimi görürdü. "Oğlum gəlir əvəzimə" deyərkən əslində həyatın davamlılığına, Vətənin gələcəyinə inanırdı.
    Birinci Qarabağ müharibəsinin veteranı olan ata Mehman Qəhrəmanovdan başlayan yol Ruslanın timsalında davam etdi. Ruslan isə öz növbəsində üç övladını yadigar qoydu. Beləcə, "atalar və oğullar" xətti yalnız bir ailənin deyil, bütöv bir xalqın yaddaşında mənəvi davamlılığın simvoluna çevrildi.
Kəlbəcər arzusu
   Ruslan Qəhrəmanovun ən böyük arzularından biri döyüşərək Kəlbəcərə daxil olmaq idi.
O, Kəlbəcəri görmək, həmin torpaqda Azərbaycan bayrağının dalğalandığını görmək istəyirdi. Hətta bu arzu onun məzar daşında da yaşadılıb.
   İşğal illərində Qarabağın hər qarışı kimi Kəlbəcər də onun üçün uzaqda qalmış bir Vətən parçası idi. Ruslanın arzusu həmin torpaqlara döyüşçü kimi qayıtmaq idi.
    Taleyin hökmü ilə o, Kəlbəcərin azadlığını öz gözləri ilə görə bilmədi. Lakin onun döyüş yoldaşları və Azərbaycan Ordusu sonrakı günlərdə bu müqəddəs arzunu gerçəkləşdirdi.
    Bu gün Kəlbəcər azaddır.
    Ruslanın ömrü isə həmin azadlığın qazanılmasına aparan müqəddəs yolun bir hissəsidir.
Son döyüş
    Cəbrayıl uğrunda gedən ağır döyüşlərin birində Ruslan Qəhrəmanov və döyüş yoldaşları kəşfiyyat zamanı mühasirəyə düşürlər.
     Belə məqamda insanın əsl siması üzə çıxır.
     Ruslan döyüş yoldaşlarının həyatını düşünərək maşından düşür və onlara:
"Siz gedin, mən sizi qoruyacam"
deyir.
Bu sözlərin ardınca o, öz həyatını təhlükəyə ataraq yoldaşlarının xilas olmasına şərait yaradır.
      Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin kapitanı Ruslan Qəhrəmanov 5 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli istiqamətində gedən döyüşlər zamanı snayper gülləsinə tuş gələrək qəhrəmancasına şəhid oldu.
    Onun şəhid olduğu gün, 5 oktyabr, doğum günündən cəmi bir gün əvvəl idi. Ruslanın 32 illik ömrü belə başa çatdı.
     Lakin onun həyat yolu bitmədi.
     Çünki şəhidlərin ömrü onların şəhadəti ilə tamamlanmır. Onlar xalqın yaddaşında, övladlarının həyatında, döyüş yoldaşlarının xatirələrində, azad edilmiş torpaqların hər qarışında yaşamağa davam edirlər.
Ata ilə oğul arasında müqəddəs bağ
     Ruslan Qəhrəmanovun həyatını düşündükdə ilk növbədə ata Mehman Qəhrəmanov yada düşür.
Birinci Qarabağ müharibəsində döyüşmüş ata...
Vətən qarşısında borcunu yerinə yetirmiş ata...
Sonra onun yolunu davam etdirən oğul...
Bu, Azərbaycan tarixində dəfələrlə təkrarlanan bir mənəvi mənzərədir. Qarabağ müharibəsinin ilk mərhələsində döyüşən ataların övladları illər sonra Vətən müharibəsində silaha sarıldılar.
Ata torpağı qorumaq üçün döyüşdü.
Oğul torpağı azad etmək üçün döyüşdü.
Ata işğalın ağrısını yaşadı.
Oğul zəfərin yolunda şəhid oldu.
Belə ailələrdə Vətən sevgisi nəsildən-nəslə ötürülən mənəvi mirasdır.
Ruslanın həyatında bu mirasın necə güclü olduğunu onun hərbi yolundan, döyüşdəki davranışından və son sözlərindən görmək mümkündür.
"Atalar və oğullar"
   Ruslan Qəhrəmanovun həyatı bir ailənin tarixindən daha böyük məna daşıyır.
Bu, atadan oğula keçən Vətən sevgisinin tarixidir.
Mehman Qəhrəmanov Birinci Qarabağ müharibəsinin döyüşçüsü idi. Onun oğlu Ruslan İkinci Qarabağ müharibəsinin qəhrəmanı oldu.
Ata Vətənin müdafiəsinə qalxdı.
Oğul Vətənin bütövlüyü uğrunda canından keçdi.
Bu gün isə Ruslanın üç övladı atasının yadigarıdır.
Beləcə, bir ailənin üç nəsli arasında görünməz, lakin möhkəm bir mənəvi bağ yaranır: Vətən sevgisi.
Bu sevgi nə müharibə ilə başlayır, nə də şəhidliklə bitir.
O, nəsildən-nəslə ötürülür.
Ruslanın "Mən şəhid olsam oğlum gəlir əvəzimə" sözləri də məhz bu baxımdan xüsusi məna qazanır.
  Ruslan Qəhrəmanovun ömrü Vətən üçün yaşandı, şəhadəti isə Vətən tarixində əbədi yaşamaq haqqı qazandı.
Ruhu şad olsun!
Vətən sağ olsun!
12.09.2026. Bakı.

Zaur Ustac,

"Yazarlar" jurnalının baş redaktoru,

AVMVİB, AJB və AYB-nin üzvü