Enerji siyasətində yeni yanaşma: neft və qazın qlobal inkişafdakı rolu- ÖZƏL
Bakı Enerji Həftəsinin rəsmi açılış mərasimində çıxış edən Prezident İlham Əliyev qlobal enerji siyasətində son illərdə müşahidə olunan dəyişikliklərə toxunaraq neft və qaz sektorunun dünya iqtisadiyyatındakı əvəzolunmaz rolunu xüsusi vurğuladı. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, müəyyən dövrdə enerji istehsalçıları və neft-qaz şirkətləri əsassız şəkildə tənqid hədəfinə çevrilmiş, hətta planetin ekoloji problemlərinin əsas səbəbkarları kimi təqdim olunmuşdular. Halbuki müasir dünyanın inkişafı enerji resursları olmadan mümkün deyil. Prezident İlham Əliyev çıxışında ABŞ Prezidenti Donald Trampın enerji məsələlərinə yanaşmasını yüksək qiymətləndirərək bildirdi ki, onun həyata keçirdiyi siyasət enerji sektoruna münasibətdə daha realist və praqmatik baxışın formalaşmasına şərait yaradıb. Dövlət başçısının fikrincə, son dövrlərdə qlobal enerji bazarında müşahidə olunan müsbət dəyişikliklər məhz iqtisadi reallıqlara əsaslanan yanaşmanın nəticəsidir. Dünya iqtisadiyyatının bütün əsas sahələri enerji resurslarından asılıdır. Sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti, nəqliyyat sistemləri, kənd təsərrüfatı, informasiya texnologiyaları və gündəlik həyatın bir çox sahələri enerji təminatı olmadan fəaliyyət göstərə bilməz. Buna görə də neft və qazın qlobal iqtisadiyyatdakı rolu hələ uzun illər öz aktuallığını qoruyacaq.
Prezident İlham Əliyev diqqətə çatdırdı ki, bəzi hallarda enerji istehsal edən ölkələr və şirkətlər ictimai rəy qarşısında haqsız ittihamlarla üzləşirdilər. Hətta bəzi iri enerji şirkətləri mövcud tendensiyalara uyğunlaşmaq üçün öz fəaliyyət konsepsiyalarını və korporativ kimliklərini dəyişməyə çalışırdılar. Lakin sonrakı dövrdə baş verən hadisələr göstərdi ki, dünya hələ də etibarlı enerji mənbələrinə ciddi ehtiyac duyur. Enerji təhlükəsizliyi son illərdə beynəlxalq münasibətlərin əsas mövzularından birinə çevrilib. Xüsusilə müxtəlif regionlarda yaşanan geosiyasi böhranlar enerji təchizatının sabitliyinin nə qədər vacib olduğunu bir daha ortaya qoyub. Bu baxımdan enerji istehsal edən ölkələrin fəaliyyəti yalnız iqtisadi deyil, həm də strateji əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısı vurğuladı ki, enerji ehtiyatlarına malik olmaq heç bir ölkə üçün günah hesab edilə bilməz. Hər bir dövlət öz təbii resurslarından xalqının rifahı və iqtisadi inkişafı naminə istifadə etmək hüququna malikdir. Əsas məsələ həmin resurslardan əldə edilən gəlirlərin necə idarə olunmasıdır. Bu gəlirlər sosial rifahın yüksəldilməsinə, infrastrukturun inkişafına, təhsilin və səhiyyənin modernləşdirilməsinə yönəldildikdə təbii sərvətlər ölkənin inkişafının əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilir. Azərbaycanın təcrübəsi bu baxımdan maraqlı nümunə hesab olunur. Müstəqilliyin ilk illərində ciddi iqtisadi çətinliklərlə üzləşən ölkə malik olduğu enerji resurslarından səmərəli istifadə etməklə qısa müddətdə regionun aparıcı iqtisadiyyatlarından birinə çevrilə bilib. Enerji gəlirləri hesabına həyata keçirilən genişmiqyaslı sosial və iqtisadi layihələr ölkənin inkişafında mühüm rol oynayıb.
Prezident İlham Əliyev çıxışında həmçinin qeyd etdi ki, enerji siyasəti ilə iqlim gündəliyi arasında balans qorunmalıdır. Dünyanın bütün ölkələri daha təmiz ətraf mühit və daha sağlam iqlim şəraitinin tərəfdarıdır. Bununla yanaşı, mövcud enerji tələbatı da nəzərə alınmalıdır. Bu səbəbdən ən optimal yol ənənəvi enerji resurslarının istifadəsi ilə bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafının paralel şəkildə həyata keçirilməsidir.Məhz bu yanaşma Azərbaycanın enerji strategiyasında da öz əksini tapır. Ölkə bir tərəfdən neft və qaz sektorunun inkişafını davam etdirir, digər tərəfdən isə günəş, külək və hidroenerji layihələrinə böyük həcmdə investisiyalar yatırır. Beləliklə, enerji təhlükəsizliyi ilə ekoloji məsuliyyət arasında tarazlıq yaradılır.
Bakı Enerji Həftəsində səsləndirilən bu fikirlər göstərir ki, qlobal enerji siyasətinin gələcəyi emosional yanaşmalardan deyil, iqtisadi reallıqlardan və uzunmüddətli maraqlardan asılı olacaq. Neft və qaz yaxın onilliklərdə də dünya iqtisadiyyatının əsas dayaqlarından biri olaraq qalacaq. Eyni zamanda bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı da davam etdiriləcək və bu iki istiqamət bir-birini tamamlayan amillər kimi çıxış edəcək. Azərbaycanın mövqeyi də məhz bu prinsipə əsaslanır. Ölkə həm enerji təhlükəsizliyinə töhfə verir, həm də yaşıl enerji sahəsində yeni imkanlar yaradır. Bu isə Azərbaycanın qlobal enerji sistemində etibarlı və məsuliyyətli tərəfdaş kimi rolunu daha da gücləndirir.
Niftiyev Nizami
Suraxanı rayonu 196 saylı tam orta məktəbin direktoru