Ana olmağa hazırlaşanlar oruc tuta bilərmi?- ARAŞDIRMA
Xüsusi vəziyyətlər olsa da, bəzən insanların inancları daha qabarıq şəkildə olur. Ona görə hamiləliyi planlaşdıran və ya hamilə qadınların ən çox verdiyi suallardan biri də Ramazan ayında oruc tutmaq haqqındadır.
Sağlamlıq baxımından bu mövzu anaların ümumi vəziyyətinə və hamiləlik ayına görə dəyişə bilər.
Mövzu ilə bağlı bir çox araşdırmalar aparılmış, məqalələr yazılmışdır. İslami baxımından hamiləlik oruc tutmamaq üçün üzrlü səbəb kimi hesab edilirmi?
Hamiləlik zamanı oruc tutmaq olarmı?
Din adamlarının açıqlamasına görə Ramazan ayında oruc tutmamaq üçün etibarlı bəhanələrdən biri hamiləlik və ya əmizdirmədir. Hamilə və ya laktasiya edən qadınlar özlərinə və ya uşaqlarına zərər verməkdən qorxduqları halda oruc tutmaya bilərlər. Hamiləlik və südvermə kimi halal səbəblərə görə oruc tuta bilməyən qadınlar, şəraitin münasib olduğu başqa vaxtlarda bu orucun qəzasını tuta bilərlər. Qeyd edildiyi kimi, hamiləlik oruc tutmamaq üçün tutarlı bəhanə olsa da, oruc tutmaq və ya tutmamaq ananın şəxsi seçiminə bağlıdır.
Bu, çox şəxsi qərardır və bu qərarı verərkən hamiləliyin hansı mərhələdə olduğu, hamilə qadının özünü necə hiss etdiyi, Ramazan ayının ilin hansı dövrünə təsadüf etməsi kimi halları nəzərə almaq lazımdır.
Bundan əlavə, ginekoloq ilə görüşərək mümkün fəsadlar haqqında məlumat və məsləhət almaq çox vacibdir. Bəzi analar, həkimlərinin tövsiyələrinə uyğun olaraq, iftardan sahura qədər oruc tutmağa uyğun sağlamlıq vəziyyətində olmaq şərti ilə, öz sağlamlıqları üçün ehtiyac duyduqları enerji və qidaları qarşılamaq, körpənin sağlam böyüməsi və inkişafı şərtilə oruc tuta bilərlər. Bununla belə, xüsusilə hamiləlikdən əvvəl çəkisi normadan aşağı olan analarda, riskli hamiləliklərdə və vaxtından əvvəl və ya az çəki ilə dünyaya gətirmə ehtimalı olan analarda oruc tutmaq çox riskli ola bilər. Bu səbəbdən oruc tutmaq istəyən anaların hamiləliklərini təqib edən həkimlərinə müraciət edib onların tövsiyələri istiqamətində hərəkət etmələri doğru seçim olardı.
Hamiləlik zamanı oruc tutmaq zərərlidirmi?
Hamiləlik dövründə oruc tutma ilə bağlı hələ də çoxlu araşdırmalar aparılır. Heç bir əminlik olmasa da, bir çox mütəxəssis hamiləlik zamanı oruc tutmağın həm ana, həm də körpə sağlamlığı üçün yaxşı fikir olmadığı ilə razılaşır.
Xüsusilə, erkən hamiləlik dövründə aşağı çəki ilə doğulan körpənin doğuşu ilə oruc tutma arasında əlaqəni göstərən bəzi araşdırmalar var. Hamiləlik zamanı oruc tutmaq da bəzi hallarda zərərli ola bilər və ümumiyyətlə hamilə qadınlara tövsiyə edilmir. Buna görə də, hamilə qadınların sağlamlıq vəziyyətini və həkimləri ilə müzakirə edərək oruclarını planlaşdırmaları tövsiyə olunur. Ramazan ayında oruc tutmaq kimi dini əməllərin bəzən hamiləlik dövründə də davam etdirilməsi arzulana bilər. Ancaq hamiləlik dövründə qadının qidalanma ehtiyacı artır və körpənin sağlam inkişaf etməsi üçün onun kifayət qədər qidalanması vacibdir. Oruc tutmaq qida ehtiyaclarını qarşılamağı çətinləşdirə, ana və körpənin sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Hamiləlik zamanı oruc tutmağın riskləri arasında aşağı düşmə riskinin artması, vaxtından əvvəl doğuş riskinin artması, körpədə böyümənin geriləməsi, doğuş qüsurları, qan şəkərinin aşağı olması, susuzluğun azalması, qan təzyiqinin azalması və infeksiya riskinin artması ola bilər. Buna görə də hamilə qadınların oruc tutmazdan əvvəl həkimləri ilə danışaraq, hamiləliklərinə uyğun olub-olmadığını öyrənmələri vacibdir. Həkimlər hamiləliyin vəziyyətinə əsasən orucun uyğun olub olmadığına qərar verə bilərlər. Hamilə qadınların sağlam bir hamiləlik keçirmələri üçün pəhriz və həkim tövsiyələrinə uyğun hərəkət etmələri lazımdır.
Hamiləliyin ilk 3 ayında oruc tutmaq
Birinci trimestr hamiləliyin ən həssas dövrüdür və körpə hələ də inkişaf etdiyi üçün adekvat qidalanmaya ehtiyacı var. Buna görə də hamilə qadınların oruc tutması tövsiyə edilmir. Birinci trimestrdə ananın kifayət qədər qida və maye qəbul etməsi körpənin sağlam inkişafı üçün çox vacibdir. Oruc tutmaq ananın kifayət qədər qida almasını çətinləşdirə bilər və körpənin sağlamlığı üçün təhlükə yarada bilər. Həmçinin, hormon səviyyələri ilk trimestrdə dəyişir və bu, hamiləlik zamanı ürəkbulanma və qusma kimi həzm problemlərinə səbəb ola bilər. Oruc tutmaq bu problemləri daha da ağırlaşdıra bilər və ana və körpənin sağlamlığı üçün riskli ola bilər. Bununla belə, bəzi qadınlar hamiləliyin ilk trimestrində oruc tuta bilər, lakin bu, hamiləliyin sonrakı dövrlərində risk yarada bilər. Hamilə qadınlar hamiləlik vəziyyətinə və sağlamlıq vəziyyətinə görə orucun uyğun olub olmadığını həkimləri ilə müzakirə etməlidirlər. Həkimlər hamilə qadınların sağlam bir hamiləlik keçirmələri üçün uyğun pəhriz planlarını təyin edə və oruc tutub-tutmamaq barədə məsləhət verə bilərlər.
3-6 ay arası hamiləlikdə oruc tutmaq
İkinci trimestr hamiləliyin orta dövrüdür və ana və körpənin sağlamlıq vəziyyəti daha sabit olur. Bu səbəbdən bəzi hamilə qadınlar ikinci trimestrdə oruc tuta bilərlər. Ancaq hər bir hamilə qadının vəziyyəti fərqlidir və oruc tutmazdan əvvəl öz həkimi ilə danışmaq tövsiyə olunur. İkinci trimestrdə oruc tutmaq gələcək ananın kifayət qədər qida və maye almasını çətinləşdirə bilər və körpənin sağlam inkişafı üçün təhlükə yarada bilər. Ancaq hamilə qadın oruc tutmaq istəyirsə, həkimi ilə danışaraq bunu planlaşdırmaq və hamiləliyin sonrakı dövrlərində körpənin sağlamlığı üçün risk yaratmayacaq şəkildə hərəkət etmək vacibdir. Hamilə qadınlar oruc tutmadan əvvəl düzgün qidalanma planları qurmalı, adekvat maye qəbulunu təmin etməli və həkimləri tərəfindən təsdiqlənmiş oruc müddətlərinə əməl etməlidirlər. Həmçinin, hamilə qadınlar oruc tutarkən bədənlərinin əlamətlərini izləməli və hər hansı bir narahatlıq və ya ağırlaşma əlaməti olduqda dərhal həkimə müraciət etməlidirlər. Bir sözlə, bəzi həkimlərin fikrincə, oruc tutmaq istəyən gələcək analar üçün ən uyğun dövr ikinci trimestrdir. Xüsusilə hamiləlik 3-5-ci aylar arasında daha rahat keçdiyi üçün gözləyən ana həkim tövsiyə edərsə oruc tuta bilər.
6-9 ay hamiləlikdə oruc tutmaq
Üçüncü trimestr, gələcək ananın doğuma yaxınlaşdığı son ayları əhatə edir və bu dövrdə qidalanma və maye qəbulu daha vacib olur. İslamda oruc tutmaq sağlam yetkinlərə vacib sayılır. Ancaq hamiləlik dövründə oruc tutmaq ana və körpənin sağlamlığı üçün riskli ola bilər. Bu səbəbdən İslamda hamiləlik zamanı oruc tutmağı qadağan edən heç bir hökm yoxdur. Bununla belə, hamilə qadınların özlərinin və körpənin sağlamlığını riskə atmamaq üçün oruc tutmamaqda azad olduqları hesab edilir. Xüsusilə, hamiləlik dövründə maye qəbulu çox vacibdir və uzun müddət oruc tutmaq gələcək ananın bədəninin susuzlaşmasına və susuzlaşmasına səbəb ola bilər. Bu, gələcək ananın sağlamlığına və körpənin sağlam inkişafına mənfi təsir göstərə bilər.
Hamilə qadınlar sahurda necə qidalanmalıdır?
Sahur insanları oruc tutmağa hazırlayan ən mühüm yeməkdir. Oruc qan şəkərinin erkən saatlarda düşməsinin qarşısını almaq və hamiləliyin təsiri ilə hormonların davamlı dəyişməsi və maddələr mübadiləsinin yavaşlaması nəticəsində qeyri-iradi çəki artımının qarşısını almaq üçün mütləq sahur yeməyi edilməlidir. Sahurda qızardılmış, qovrulmuş, sosiska, kolbasa kimi çox yağlı delikates məhsullarından və çox yağlı, çox ədviyyatlı, duzlu qidalardan uzaq durmaq lazımdır. Belə qidalar daha çox susuzluğa səbəb olacağı üçün oruc tutmağı çətinləşdirəcək. Sahurda uzun müddət toxluq hissi yaradacaq yumurta, qatıq, kefir, süd, az yağlı pendir kimi protein tərkibli qidalar; Sizi tox tutan çiy və duzsuz fındıq, qoz, badam və zəngin lif tərkibi ilə bağırsaq hərəkətliliyini artırmağa kömək edən təzə tərəvəz və meyvələrə üstünlük verilməlidir. Sahurda mümkün olduqca ağ çörək və ya pide çörəyi istehlak edilməməlidir. Çünki bu çörək növləri glisemik indeks baxımından yüksəkdir və tez aclığa səbəb olur. Bunun əvəzinə tam buğda və ya çovdar unundan hazırlanan çörəklər tərkibindəki kompleks karbohidratlar sayəsində qan şəkərini tarazlıqda saxlayır və toxluq müddətini uzadır.
Hamilə qadınlar iftarda nə yeməlidir?
Uzun müddət oruc tutandan sonra qanda şəkərin azalması nəticəsində tez və çox miqdarda yeməyə meyl var.
Bu, hamiləliyə gəldikdə ani qan şəkərinin dəyişkənliyi üçün təhlükəli ola bilər. Bunun qarşısını almaq üçün orucu 2 stəkan ilıq su + 1 xurma ilə açmaq lazımdır. Yeməyə bir qab şorba və xurma böyüklüyündə pide ilə davam etməli, sonra 15-20 dəqiqəlik fasilə verilməlidir. Qeyd edək ki, toxluq siqnalı beyinə 15-20 dəqiqəyə çatır. Sonra əsas yeməyə başlanılmalı, dişləmələrin yavaş-yavaş və yaxşı çeynəməsinə diqqət yetirilməlidir.
Hamiləliyə gəlincə, xüsusilə iftar zamanı ağır xəmir, qızartma, qovurma, qızardılmış şərbətli desertlərdən uzaq durmaq lazımdır.
Əfsanə Səlimi