Kriminal sxem üzrə işləyən MTK-lar
Qanun yaradıcılıq prinsiplərindən mühümü qanunun çevik olması, dinamik, sürətli, proseslərə adevkat cavab verməsidir. Əks halda, qanun olmayan yerdə qanunsuzluqlarin olması labuddür.
Vətəndaşların həm pulu batır, həm də sağlamlığı əldən gedir
Qanun yaradıcılıq prinsiplərindən mühümü qanunun çevik olması, dinamik, sürətli, proseslərə adevkat cavab verməsidir. Əks halda, qanun olmayan yerdə qanunsuzluqlarin olması labuddür. Mövzumuz bəzi MTK- larda olan fırıldaqlarla bağlı vətəndaşların hüquqlarının pozulması, pullarını və sağlamlıqlarını itirməsi, məhkəmə çəkişmələrində əziyyətlərə düçar olmasıdır. Hüquqşünas Fəxrəddin Mehdiyev bildirib ki, qanun pozuntuları barədə deyillənlər bütün MTK-lara aid deyil: "Öz biznes fəaliyyətlərini qanun çərçivəsində quran MTK-ların fəaliyyəti faydalı və pozitiv hesab edilməlidir. Lakin mənzili bir neçə vətəndaşa satmaqla kriminal sxem üzrə işləyən bəzi MTK-ların vəzifəli şəxslərinin "fəaliyyətindən" məhkəmələrdəki cinayət və mülki işlərinin sayı azalmır. Bu xarakterli cinayət işlərində (CM-nin 178-ci maddəsi) MTK-nın bəzi vəzifəli şəxsləri məhkum edilir və bəzən elə hallar olur ki, həmin şəxslər intihar edir və bu vəziyyətdə illərlə mənzilini gözləyən vətəndaşların mənzil almaq ümudi yoxa çıxır və hətta MTK ya verdiyi pulları da itirirlər. Mülki işlərdə də mahiyyət eynidir, fərq ondadır ki, konkret mənzilin pulunu ödəyən vətəndaşlar arasında məhkəmə çəkişmələri məhkəmə mərhələlrində illərlə davam edir və nəhayət vətəndaşlardan biri mənzili əldə edə bilir, digər aldadılan vətəndaşların isə yenə də mənzil almaq ümudi puç olur və verdikləri pulları itirirlər. Beləliklə, bu kriminal sxem belə davam edir, kimlərəsə "sərvət", kimlərəsə mərhumiyyətlər gətirir.Biz vəziyyəti təsvir və tənqid fikrindən uzaqıq. Hesab edirik ki, buna ehtiyac yoxdur. Fikrimiz kriminal sxemə son qoymaq üçün konkret təklifədən ibarətdir". Hüquqşünas tikinti dələduzlarından qurtulmağın yollarını da göstərib: "Tikinti sektorunda daşınmaz əmlakın alqı-satqısı kimi mühüm münasibətin qanunla tənzimlənməsində xeyli vaxt buraxılıb. Gecikmiş olsada bu addım atılmalıdır. Həmin addımın sadə variantı ondan ibarətdir ki, Dövlət Əmlak Komitəsi yanında bütün MTK-ların vətəndaşlarla olan müqavilələrinin Mərkəzləşdirlimiş baza sistemi yaradılsın və bütün dəyişikliklər, pay haqları ödənmələri və s. baza sistemində qeydiyyata alınsın və bu münasibətlərin dəyişdirlməsi notariat kontrlarında rəsmiləşdirilsin. Belə olan halda krimainal sxem heç cür işləyə bilməz. Çünki qanunun profilaktik funksiyası kriminal sxemin işə düşməsinə imkan verməyəcək". Bəs, belə bir qanunun qəbul edilməsi ilə hansı faydalar əldə olunur? Hüquqşünas bildirib ki, yeni qanunun qəbul edilməsi ilə ən azından MTK-ların kriminal sxeminin qarşısını almaq olar: "Eyni zamanda, vətəndaşların bu sahədə hüquqlarının qorunması təmin edilir. Həmin xarakterli işlərin məhkəmələrə axımı dayanır və həmin zəmində sui-istifadələr aradan qaldırılır. Sahənin qanunla tənzimlənməsi biznes mədəniyyətinin formalaşmasına kömək edir. Bu sahədəki bütün mülki münasibətlərin notariat kontorlarında aparılması dövlət büdcəsinə xeyli gəlirlər gətirir". Yeri gəlmişkən xatırladaq ki, Ölkədə əsas etibarilə fəaliyyət göstərən tikinti şirkətləri MTK və MMC formasında təsis edilirlər. Qanunvericiliyə əsasən MMC-nin (Məhdud Məuliyyətli Cəmiyyət) fəaliyyət sahəsi genişdir amma MTK adından da göründüyü kimi yaşayış sahələrinə olan ehtiyacın ödənilməsi üçün üzvlərinin əmlak pay haqlarının birləşdirilməsi yolu ilə müvafiq binaların tikintisi və yenidənqurulması məqsədi ilə fiziki və hüquqi şəxslərin üzvlüyə əsaslanan könüllü birliyidir. Lakin bir çox MTK rəhbərləri bunların heç birini nəzərə almadan tikinti fırıldağı ilə məşğul olmaqda davam edirlər.
Nurlan