"Enerji, sülh və strateji tərəfdaşlıq"-İlham Əliyevin Almaniya səfərinin əsas mesajları- ÖZƏL
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri çərçivəsində kansler Fridrix Mertslə görüşü keçiriləcək. Danışıqlarda enerji təhlükəsizliyi, xammal sahəsində əməkdaşlıq, Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi və beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsi nəzərdə tutulur. Görüşdən sonra birgə mətbuat konfransı keçiriləcək.
İlham Əliyevin Almaniyaya bu səfəri Azərbaycan-Almaniya münasibətlərinin inkişafına və Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığa hansı yeni imkanlar aça bilər? Görüşdə enerji təhlükəsizliyi və Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinin əsas gündəm mövzuları olması regionun geosiyasi mənzərəsinə necə təsir göstərə bilər?
Mövzu ilə bağlı politoloq Tural İsmayılov Olaylar.az-a açıqlama verib:
" Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri və kansler Fridrix Mertslə keçirəcəyi görüş təkcə ikitərəfli münasibətlər baxımından deyil, Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında formalaşan yeni geosiyasi və geoiqtisadi reallıqlar fonunda qiymətləndirilməlidir. Bu gün Almaniya Avropa İttifaqının iqtisadi və siyasi qərarvermə prosesində aparıcı rol oynayan dövlətdir. Buna görə də Berlinlə yüksək səviyyəli dialoqun intensivləşməsi Azərbaycanın Avropa istiqamətində həyata keçirdiyi çoxşaxəli xarici siyasətin mühüm tərkib hissəsi kimi çıxış edir.
İlk növbədə, bu səfər Azərbaycan-Almaniya münasibətlərinin daha institusional və strateji xarakter almasına təkan verə bilər. Son illərdə əməkdaşlığın əsas dayaqlarından biri enerji sektoru olsa da, hazırda tərəflərin gündəliyi xeyli genişlənib. Kritik xammal ehtiyatları, yaşıl enerji, sənaye kooperasiyası, rəqəmsal texnologiyalar, innovasiya, logistika və investisiya əməkdaşlığı artıq ikitərəfli münasibətlərin yeni istiqamətləri kimi formalaşır. Almaniya Avropanın sənaye mərkəzi kimi istehsal zəncirlərinin təhlükəsizliyinə böyük önəm verir. Azərbaycanın isə həm strateji xammal potensialı, həm də Şərqlə Qərbi birləşdirən tranzit imkanları Berlin üçün yeni əməkdaşlıq perspektivləri yaradır.
Bu səfərin digər mühüm tərəfi Avropa İttifaqı ilə münasibətlər kontekstində ortaya çıxır. Almaniya Brüsselin siyasətinə ciddi təsir imkanlarına malik olduğundan Bakı-Berlin xəttində formalaşacaq müsbət dinamika Azərbaycanın Aİ institutları ilə dialoquna da əlavə impuls verə bilər. Bu, xüsusilə iqtisadi tərəfdaşlıq, investisiyalar, texnologiya transferi, yaşıl transformasiya və sənaye modernləşdirilməsi kimi istiqamətlərdə yeni layihələrin meydana çıxmasına şərait yarada bilər. Başqa sözlə, Almaniya ilə münasibətlərin inkişafı yalnız ikitərəfli xarakter daşımır, eyni zamanda Azərbaycanın Avropa iqtisadi məkanı ilə inteqrasiyasını sürətləndirən mühüm amilə çevrilə bilər.
Görüşdə enerji təhlükəsizliyinin əsas mövzulardan biri olması da tam qanunauyğundur. Son illərdə Avropa enerji siyasətində köklü dəyişikliklər baş verib və enerji təhlükəsizliyi artıq iqtisadi məsələ olmaqdan çıxaraq strateji təhlükəsizlik komponentinə çevrilib. Azərbaycan bu yeni şəraitdə təkcə enerji resursları ixrac edən ölkə deyil, həm də etibarlı və uzunmüddətli tərəfdaş kimi qəbul edilir. Məhz buna görə Almaniyanın Azərbaycanla enerji dialoqunu genişləndirmək istəyi yalnız bugünkü ehtiyaclarla deyil, gələcək onilliklər üçün enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədi ilə bağlıdır.
Diqqət çəkən başqa bir istiqamət kritik xammal sahəsində əməkdaşlıqdır. Hazırda Avropa İttifaqı elektromobil sənayesi, müdafiə sənayesi və yüksək texnologiyalar üçün zəruri olan strateji xammal mənbələrinin şaxələndirilməsini prioritet elan edib. Bu baxımdan Azərbaycanın malik olduğu potensial Almaniyanın maraq dairəsinə daxil olur. Əgər bu sahədə konkret layihələr reallaşarsa, enerji əməkdaşlığına əlavə olaraq yeni iqtisadi tərəfdaşlıq platforması formalaşa bilər.
Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinin danışıqların əsas mövzularından biri olması isə regionun gələcəyi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Almaniya anlayır ki, Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitlik olmadan Avropa üçün vacib olan enerji və nəqliyyat layihələrinin tam potensialla işləməsi mümkün deyil. Buna görə də Berlin sülh prosesinə yalnız siyasi baxımdan deyil, həm də iqtisadi təhlükəsizlik prizmasından yanaşır. Sülh müqaviləsinin imzalanması regionda yeni əməkdaşlıq mühitinin yaranmasına, kommunikasiya xətlərinin genişlənməsinə və beynəlxalq investisiya axınının artmasına səbəb ola bilər.
Geosiyasi baxımdan bu görüş daha bir mühüm mesaj verir. Qlobal güc mərkəzləri arasında rəqabətin artdığı, Yaxın Şərq və Şərqi Avropada gərginliyin davam etdiyi bir dövrdə Almaniya Cənubi Qafqazı artıq periferiya deyil, Avropa təhlükəsizliyi və iqtisadi dayanıqlılığı üçün vacib strateji məkan kimi qiymətləndirir. Azərbaycanın balanslaşdırılmış xarici siyasəti, çoxtərəfli əməkdaşlığa açıq mövqeyi və regional təşəbbüslərdə fəal iştirakı bu yanaşmanı daha da gücləndirir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə keçməsi üçün mühüm siyasi zəmin yarada bilər. Əgər görüş zamanı müzakirə edilən istiqamətlər konkret razılaşmalar və uzunmüddətli layihələrlə müşayiət olunarsa, Bakı-Berlin əməkdaşlığı enerji sahəsini aşaraq sənaye, texnologiya, logistika, kritik xammal, investisiya və regional təhlükəsizlik kimi strateji istiqamətləri əhatə edən hərtərəfli tərəfdaşlıq modelinə çevrilə bilər. Bu isə Azərbaycanın həm Almaniya, həm də bütövlükdə Avropa İttifaqı ilə münasibətlərində keyfiyyətcə yeni mərhələnin əsasını qoya bilər".
Zeynəb Mustafazadə