Cənubi Qafqaz ölkələrinin üçtərəfli formatda əməkdaşlığı mümkündürmü?
Bu, regionda yeni siyasi düzəni formalaşdıra bilər
Azərbaycan və Gürcüstan arasında tarixən dostluq və mehriban qonşuluq münasibətləri yüksək səviyyədə olmuşdur. İki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın əsasını qoymuş 8 mart 1996-cı il tarixində imzalanmış "Azərbaycan Respublikası ilə Gürcüstan arasında dostluq, əməkdaşlıq və qarşılıqlı təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi haqqında Müqavilə", həmçinin 4 mart 2004-cü il tarixində imzalanmış "Azərbaycan Respublikası və Gürcüstan arasında Birgə Bəyannamə"nin konstruktiv əlaqələrin gələcək inkişafı üçün mühüm önəm daşıyır. Gürcüstan Azərbaycanın müstəqilliyini 1991-ci ildə tanımışdır. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 18 noyabr 1992-ci il tarixində qurulmuşdur.Azərbaycanın Gürcüstandakı səfirliyi 1996-cı ilin mart ayından etibarən fəaliyyət göstərir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 noyabr 2009-cu il tarixli Sərəncamı ilə Gürcüstanın Batumi şəhərində Azərbaycan Respublikasının Baş Konsulluğu təsis edilmiş və 03 dekabr 2010-cu il tarixdən Baş Konsulluq rəsmi fəaliyyətə başlamışdır. Gürcüstanın Azərbaycandakı səfirliyi 1995-ci ilin fevral ayından etibarən fəaliyyət göstərir. Gəncə şəhərində Gürcüstanın Baş konsulluğu 12 dekabr 2013-cü il tarixində rəsmi fəaliyyətə başlamışdır. Etiraf edilməlidir ki, iki ölkənin dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri mövcud əməkdaşlığın daha da inkişaf etməsinə xidmət edir. Elə Prezident İlham Əliyevin Gürcüstana son səfəri bunu bir daha təsdiq etdi. Millət vəkili Kamaləddin Qafarov bildirib ki, Gürcüstan və Azərbaycan arasında artıq uzun illərdir ki, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq və etibarlı müttəfiqlik əlaqələri mövcuddur: "Bu əlaqələrin təməlində ölkələrimiz və xalqlarımız arasında yüz illərdən bəri mövcud olan mehriban qonşuluq və qardaşlıq münasibətləri durur. Oktyabrın 8-də dövlətimizin başçısı növbəti dəfə Gürcüstanda işgüzar səfərdə olmuşdur. Səfər zamanı Tbilisi şəhərində mətbuata bəyanatlarla çıxış edən Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev və Gürcüstanın Baş naziri İrakli Qaribaşvili xalqlarımız arasında sıx dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin önəmini qeyd etmiş və çox qədim tarixə malik olan bu münasibətlərin müasir dövrümüzdə artıq strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini vurğulamışlar". Millət vəkili bildirib ki, Prezident İlham Əliyev öz çıxışında qeyd etmişdir ki, Azərbaycan-Gürcüstan münasibətlərinin müasir formatda formalaşmasında bu iki qonşu respublikaya həm sovet dönəmində, həm də müstəqillik illərində rəhbərlik etmiş Heydər Əliyev və Eduard Şevardnadzenin arasında mövcud olmuş şəxsi münasibətlər müstəsna təsir göstərmişdir. Xalqlarımız üçün ən ağır dövrdə, məhz onların liderliyi sayəsində həm Gürcüstan, həm Azərbaycan inamla müstəqilliyə doğru addımlamağa, inkişaf etməyə başlamışlar. K.Qafarov bu amilin ölkələrimiz arasında münasibətlərin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi önəm kəsb etdiyini bildirib: "Prezident İlham Əliyevin öz çıxışında qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında olan dostluq və əməkdaşlıq əlaqələri bu gün Avropanın enerji təhlükəsizliyinə böyük töhfələr verir. Bu gün beynəlxalq aləmdə formalaşan geosiyasi vəziyyətin fonunda enerji təhlükəsizliyi məsələləri təkcə Avropa İttifaqı üçün deyil, bütün ölkələr üçün ön plana çıxır. Bu gün ölkələrimizi energetika sahəsində ənənəvi istiqamətlərdən başqa "Yaşıl enerji dəhlizi" layihəsi birləşdirir. Bu sahədə də Gürcüstan və Azərbaycan Avropa ölkələri ilə sıx əməkdaşlıq edir və yaxın aylarda bu layihənin texniki-iqtisadi əsaslandırması hazır olacaq. Ondan sonra konkret işlərə start veriləcək. "Yaşıl enerji dəhlizi", enerji kabeli inşa edilərək bütün tərəfdaş ölkələrin enerji təhlükəsizliyini daha da gücləndirəcək. Dövlətimizin başçısı ölkəmizin Gürcüstanın yeni infrastruktur layihələrinin yaranmasında iştirakının mümkünlüyünü də qeyd etdi. Nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığın yaxın perspektivləri barədə önəmli fikirlər səsləndirildi. Xüsusi olaraq qeyd olundu ki, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun aşırma qabiliyyətinin 5 dəfədən çox artırılması və yaxın gələcəkdə fəaliyyətə başlaması da Orta Dəhlizin güclənməsinə xidmət göstərəcək."
Deputat Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması və sülh sazişinin imzalanmasının vacibliyi barədə ifadə etdiyi fikirlərin Cənubi Qafqazda davamlı sülhə və inkişafa nail olmağın real formulu olduğunu qeyd edib: "Möhtərəm dövlət başçımız öz çıxışında Azərbaycanın üç il bundan öncə Vətən müharibəsində əldə etdiyi tarixi Qələbə ilə özünün ərazi bütövlüyünü bərpa etməklə, həmçinin keçən ay keçirdiyi antiterror tədbirinin nəticəsi kimi bütün ölkə üzrə suverenliyini təmin etməklə Cənubi Qafqazda davamlı sülhə və iqtisadi inkişafa nail olmaq üçün unikal imkanlar yaratdığını vurğuladı. Qeyd olundu ki, regionda sülh hələ ki, tam bərqərar olunmayıb. Lakin buna nail olmağın artıq vaxtı çatıb. Bunun üçün Ermənistanla Azərbaycan arasında imzalanacaq sülh müqaviləsi üzərində fəal çalışmaq lazımdır. Buna nail olunacağı təqdirdə Cənubi Qafqazda tamamilə yeni bir siyasi vəziyyət yaranacaq. Cənubi Qafqaz ölkələri əməkdaşlığa üçtərəfli formatda başlaya bilərlər və bir çox sahələr üzrə bu əməkdaşlıq çox uğurlu ola bilər. Ölkəmiz Ermənistanla Azərbaycan arasında gedən normallaşma prosesinə öz dəstəyini göstərməyə çalışan dövlətlərin səylərini alqışlayır. Cənab Prezident İlham Əliyev tarixi əlaqələr və coğrafi amil nəzərə alınaraq bu missiyanın Gürcüstan tərəfindən yerinə yetirilməsinin daha məqsədəuyğun olduğunu qeyd etdi. Heç şübhəsiz, bütün regional məsələlərin bilavasitə üç Cənubi Qafqaz ölkəsinin özləri tərəfindən həll edilməsi xalqlarımızın dinc və sabit gələcəyinə möhkəm zəmin yarada bilər".
Alim