Mesopotamiyanın ilk sivilizasiyasının dağılışı: yeni tapıntılar- ÖZƏL

Olaylar.az xəbər verir ki, İraqda aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı 5000 il yaşı olan gil kasalar aşkar edilib. Tədqiqatçılar bu kasaların qida paylamaq üçün istifadə olunduğunu və bunun əmək müqabilində həyata keçirildiyini ehtimal edirlər.

Bu tapıntılar qədim Şahi-Kora məskənində aşkar edilib və mərkəzləşdirilmiş idarəetmənin ilkin təzahürlərindən xəbər verir. Lakin qazıntılar göstərir ki, məskən daha sonra tərk edilib. Bu da yerli əhalinin mərkəzləşdirilmiş hakimiyyətdən imtina etdiyini göstərə bilər.

Tədqiqatlara görə, Şahi-Kora məskəni e.ə. 5-ci minillikdə yaranıb və zamanla cənubda yerləşən məşhur şumer şəhəri Urukun təsiri altına düşüb. Burada tapılan unikal keramika kasalar, kəsik kənarlı dizaynı ilə fərqlənir. Bu kasalarda aşkarlanan qida qalıqları əsasən ətrafda saxlanılan heyvan sürülərindən əldə edilən ətə işarə edir.

Məskən e.ə. 4-cü minilliyin sonunda səbəbsiz olaraq tərk edilib. Araşdırmalar nə zorakılıq, nə də təbii fəlakət izləri aşkar etməyib. Bu, mərkəzləşdirilmiş idarəetmədən imtina edərək ailə-ferma həyatı seçiminə işarə edə bilər.

Şahi-Koranın qazıntı işlərinə rəhbərlik edən və araşdırmanın baş müəllifi Klaudiya Qlatz qeyd edib:
"Tapıntılar sübut edir ki, erkən cəmiyyətlərin inkişafı mütləq şəkildə iyerarxik strukturların yaranması ilə müşayiət olunmurdu. Əksinə, yerli icmalar mərkəzləşdirilmiş hakimiyyətə müqavimət yolları tapırdı."

Şahi-Korada əldə edilən artefaktlar, erkən cəmiyyətlərin inkişafı, mədəni dəyişikliklər və tənəzzül səbəbləri barədə dəyərli məlumatlar təqdim edir. Lakin bu mövzuda tam nəticələr əldə etmək üçün daha çox materialın tədqiqi zəruridir.