Planetin öyrənilməsində yeni mərhələ- ÖZƏL

Yupiterin məşhur Böyük Qırmızı Ləkəsi planetin ən tanınmış hadisələrindən biri olaraq qalır. Olaylar.az xəbər verir ki, Kaliforniya Universitetinin alimləri Yupiterin qütblərində sirli qaranlıq ləkələr aşkar ediblər.

Bu ləkələr Yer ölçüsündədir və görünən bir qayda olmadan peyda olub yox olurlar, bu da onları unikal edir. Yalnız ultrabənövşəyi spektrdə müşahidə edilə bilən bu qaranlıq oval formalar planetin stratosferində, parlaq qütb parıltılarının altında yerləşir. Hubble teleskopunun çəkdiyi görüntülərdə ləkələr ətraf atmosferdən daha qaranlıq görünür, çünki daha çox ultrabənövşəyi işığı udurlar.

2015-2022-ci illərdə aparılan illik müşahidələr göstərir ki, bu cür hadisələr əsasən Yupiterin cənub qütbündə baş verir, şimal qütbündə isə daha nadirdir. Alimlər hesab edirlər ki, bu qaranlıq ləkələr Yupiterin güclü maqnit sahəsində baş verən burulğan prosesləri ilə bağlıdır. Bu burulğanlar, ehtimal ki, Yupiterin peyki olan İonun vulkanik fəaliyyəti nəticəsində yaranan isti plazma ilə ionosfer arasındakı sərhəddə meydana gəlir.

Tornadoya bənzəyən bu burulğanlar atmosferi qarışdıraraq sıx dumana bənzər buludlar yaradır. Ləkələr adətən bir ay ərzində formalaşır və bir neçə həftə sonra yox olur. Yupiterin atmosferində baş verən dəyişiklikləri hər il müşahidə edən OPAL layihəsi bu fenomenin araşdırılmasında mühüm rol oynayıb.

Alimlər düşünürlər ki, bu ləkələrin dinamikası Yupiterin atmosferinin müxtəlif təbəqələri, maqnit sahəsi və peykləri ilə qarşılıqlı əlaqəsi haqqında mühüm məlumatlar verir. Araşdırmanın müəllifi Mayk Vonq deyir: "Bu cür hadisələr yalnız Yupiterdə deyil, Yer də daxil olmaqla digər planetlərdə də atmosfer və maqnit proseslərinin necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu daha yaxşı anlamağa kömək edir."