Qitələrin mənşəyi haqqında yeni nəzəriyyə şok edicidir- ÖZƏL

Olaylar.az xəbər verir ki, Pensilvaniya Universitetinin amerikalı tədqiqatçıları qitələrə sabitlik verən kontinental qabığın qədim və geniş sahələri olan kratonların əmələ gəlməsi alqoritmini təsvir ediblər.

Yeni nəzəriyyə, qitələrin sabit quru kütlələri kimi okeanlardan əmələ gəlmədiyini iddia edir. Təxminən 3 milyard il əvvəl yağış və küləyin hələ də qeyri-sabit qayaya təsiri sabit qabığın yaranmasına səbəb olan bir sıra geoloji prosesləri işə saldı.

Kratonlar yerin səthindən yuxarı mantiyaya qədər 150 kilometrdən çox dərinliyə uzanır və qitələri səthdə saxlamağa kömək edən bir növ keel rolunu oynayır.

Tədqiqat zamanı alimlər arxey dövrünə aid süxurların çoxsaylı nümunələrində uran, torium və kaliumun tərkibini təhlil ediblər ki, bu da onların radiogen istilik istehsalını qiymətləndirməyə imkan verib.

Süxur tərkibi haqqında məlumat kraton əmələ gəlməsinin istilik modellərini yaratmaq üçün istifadə edilmişdir. Tədqiqatlar göstərmişdir ki, külək və YAĞIŞ ilkin qitələrdə süxurları aşındırdıqda çöküntülər və gil mineralları çaylara və çaylara yuvarlanaraq, daha sonra dənizə tökülərək uran, torium və kaliumda yüksək olan şistlər əmələ gətirir.

Eyni zamanda, dayaz yer qabığında istilik yaradan elementlər cəmlənmiş, daha dərin təbəqələr isə soyumuş və bərkimişdir.

Bu mexanizm tədricən kontinental döşəməni sonrakı deformasiyadan qoruyan qalın, sərt qaya təbəqəsi yaratdı.