Ölkədə qeyri-rəsmi məşğulluğun qarşısı alınacaq
Bütün dünyada ən aktual problemlərdən biri də qeyri-rəsmi məşğulluğun qarşısının alınması ilə bağlıdır. Etiraf edək ki, sözügedən məsələ Azərbaycandan da yan keçməyib, ölkədə qeyri-leqal işləyənlərin sayı kifayət qədərdir. Məhz belə halları nəzərə alan prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasında qeyri- rəsmi məşğulluğun qarşısının alınmasına dair Tədbirlər Planı”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb.
İşçilərin əmək və sosial hüquqlarının müdafiəsi daha da gücləndiriləcək
Bütün dünyada ən aktual problemlərdən biri də qeyri-rəsmi məşğulluğun qarşısının alınması ilə bağlıdır. Etiraf edək ki, sözügedən məsələ Azərbaycandan da yan keçməyib, ölkədə qeyri-leqal işləyənlərin sayı kifayət qədərdir. Məhz belə halları nəzərə alan prezident İlham Əliyev "Azərbaycan Respublikasında qeyri- rəsmi məşğulluğun qarşısının alınmasına dair Tədbirlər Planı"nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Maraqlıdır, sözgedən sərəncam ölkə iqtisadiyyatına və məşğul vətəndaşlara nə verəcək? Əvvala qeyd edək ki, ölkədə qeyri-rəsmi məşğulluğun olması iqtisadi inkişafa mənfi təsir etməklə yanaşı, həm də vətəndaşların mənafelərinin qorunması baxımından ziyanlıdır. Daha dəqiq, qeyri-leqal işçilərin mövcudliğu bir tərəfdən vergidən yayınmaqdırasa, digər tərəfdən işçilərin əmək və sosial hüquqlarının pozulması deməkdir. Çünki, belə halda rəcmi əmək müqaviləsininolmaması səbəbindən vətəndaşlar sadalanan hüquqlarının müdafiəsindən məhrum olurlar. Odur ki, Azərbaycanda həyata keçirilən iqtisadi islahatların məqsədlərindən biri də ölkədə qeyri-formal məşğulluqla mübarizənin gücləndirilməsi ilə paralel olaraq qeyri-formal əmək münasibətlərindən formal əmək münasibətlərinə keçidin stimullaşdırılmasına yönələn institusional və praktiki platformanın formalaşdırılması, vətəndaşların məşğulluğunun təmin edilməsi, layiqli iş yerlərinin yaradılması, onların əmək və sosial hüquqlarının qorunması, maddi və sosial tələbatlarının ödənilməsindən ibarətdir. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində hesab edilir ki, ölkə başçısı İlham Əliyevin uğurlu sosial-iqtisadi siyasəti respublikamızın dinamik iqtisadi inkişafına şərait yaratmaqla, bu istiqamətlərin hər biri üzrə mühüm addımların atılmasına imkan verib. Belə ki, məşğulluğun təmin edilməsi, yoxsulluğun azaldılması və regionların inkişafı ilə bağlı bir sıra dövlət proqramları və strategiyalar icra edilib. Ölkəmizin həyatında yeni və sürətli inkişaf dövrü olan son illərdə makroiqtisadi sabitlik şəraitində sosialyönümlü iqtisadiyyatın formalaşması tam təmin edilib, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun və regionların inkişafı sürətlənib, sahibkarlığa dövlət dəstəyi gücləndirilib. Bunun nəticəsində ölkədə əməkhaqqı və sosial ödənişlər dəfələrlə artıb, 1,6 milyondan çox iş yeri açılıb, yoxsulluq və işsizlik səviyyəsinin nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldılmasına və vətəndaşların maddi rifah halının yaxşılaşdırılmasına nail olunub, sosial cəhətdən həssas əhali qruplarının müdafiəsi gücləndirilib.
Hazırda respublika həyatının bütün sahələrində gerçəkləşdirilən islahatlar yeni keyfiyyət mərhələsinə keçib və başlıca hədəflər milli iqtisadiyyat və iqtisadiyyatın əsas sektorları üzrə strateji yol xəritələrində öz ifadəsini tapıb. Əhalinin məşğulluğunun, iqtisadiyyatın rəqabətqabiliyyətli işçi qüvvəsi ilə təmin olunması, əmək bazarında çevik siyasətin həyata keçirilməsini təmin edən institutlar vasitəsilə sosial dialoqun inkişafı, inklüziv məşğulluğun artmasına nail olunması, habelə əmək resurslarından səmərəli istifadə nəticəsində əmək məhsuldarlığının yüksəldilməsi əsas strateji hədəf və prioritetlər kimi müəyyən edilib.
Konkret olaraq, "Azərbaycan Respublikasında əmək münasibətlərinin tənzimlənməsinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında" prezidentin 2017-ci il 17 mart tarixli sərəncamının tətbiqi ilə əlaqədar ölkədə işçilərin sosial müdafiəsinin daha da gücləndirilməsi, işəgötürən-işçi münasibətlərinin rəsmiləşdirilməsi, əməyin ödənişinin təşkilinə nəzarət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, habelə əmək münasibətləri iştirakçılarının digər əmək hüquqlarının və təminatlarının effektiv müdafiəsinin təmin edilməsi və bu sahədə dövlət orqanları arasında koordinasiya olunmuş siyasətin həyata keçirilməsi məqsədilə Əmək Münasibətlərinin Tənzimlənməsi və Koordinasiyası Komissiyası yaradılıb. Ölkədə əmək bazarının mövcud vəziyyətini, o cümlədən qanunvericiliyi təhlil edərək əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində qabaqcıl beynəlxalq təcrübəni nəzərə almaqla inzibatçılığın, habelə bu sahənin təkmilləşdirilməsinə dair təkliflərin və əmək münasibətlərinin rəsmiləşdirilməsi və işçilərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, qeyri-rəsmi əmək münasibətlərinin aşkar edilməsi, rəsmiləşdirilməsi və bu sahədə qanun pozuntularına yol vermiş şəxslər barəsində qanunamüvafiq tədbirlərin görülməsi də daxil olmaqla, tədbirlər planının hazırlanması barədə müvafiq tapşırıqlar verilib. Bu tədbir qeyri-rəsmi məşğulluğun aradan qaldırılmasının prezidentin düşünülmüş sosial-iqtisadi siyasətinin əsas istiqamətlərindən olduğunu bir daha təsdiq edir. Prezidentin bu sahədə imzaladığı sərəncam bir daha sübut edir ki, dövlətimiz qeyri-rəsmi məşğulluğun aradan qaldırılmasına yönələn tədbirləri həyata keçirərək işçilərin əmək və sosial hüquqlarının qorunmasını, maddi və sosial tələbatlarının ödənilməsini təmin edəcək. Qanunvericiliyin və inzibatçılığın təkmilləşdirilməsinə, qeyri-rəsmi məşğulluqla mübarizədə nəzarət tədbirlərinin gücləndirilməsinə, bu sahədə monitorinq və təhlil sisteminin qurulmasına, məlumatlandırma və təbliğat işlərinin təşkilinə yönəldiləcək tədbirlər nəticə etibarilə yeni iqtisadi və demoqrafik vəziyyətə uyğun olaraq əmək bazarında sabitliyin təmin edilməsinə, səmərəli məşğulluq və layiqli iş imkanlarının genişləndirilməsinə, əmək bazarı üzrə institusional sistemin potensialının gücləndirilməsinə, inklüziv məşğulluğun artırılmasına, təhsil sistemi ilə əmək bazarı arasında və sosial müdafiə ilə məşğulluq arasında əlaqələrin gücləndirilməsinə xidmət edəcək. Bu tədbirlər nəticə etibarilə qeyri-rəsmi məşğulluğun səviyyəsinin kəskin şəkildə azaldılması sahəsində əhəmiyyətli nəticələrin əldə olunmasına gətirib çıxaracaq.
Zəka