Rusiyanın dövlət telekanalında separatizm sancısı: haran ağrıyır, "Vremya"?

Rusiyanın "Birinci kanalı" yenə televiziya işi görmək əvəzinə siyasi cəsədlərinqazıntısı ilə məşğul olan arxeoloji dərnək rolunu seçib. . Mayın 7-də, saat 20:12-də "Vremya pokajet" verilişinin efirində tamaşaçılara Qafqaz xəritəsi göstərilib və həmin xəritədə Azərbaycan ərazisində çoxdan basdırılmış, hüquqi baxımdan heç bir əsası və mənası, siyasi cəhətdən əzilmiş və faktiki olaraq tarixə qovuşmuş Dağlıq Qarabağdakı terrorçu fantom ayrıca rənglə işarələnib. Bu nekromantiya məhsulu dövlət deyil, subyekt deyil, reallıq deyil, hətta mübahisəli zona da deyil - sadəcə, erməni terrorçuluğunun və revanşizminin muzey eksponatıdır. Rusiyanın televiziya şamanları nədənsə bu eksponatı yenidən toz basmış dolabdan çıxarıb kameraların qarşısına qoyublar.

Normal redaksiya belə məqamda aktual xəritəni açır. "Birinci kanal" isə Kremlin geosiyasi incikliklərinin ailə albomunu vərəqləyir. Görünür, Moskva studiyalarında hələ də Azərbaycanla bağlı gerçəkləri anlamaq, anlayıb da dərk etmək çox ağrılıdır. Azərbaycan onilliklər boyu ondan gözlənilməyən işi gördü: torpaqlarını qaytardı, separatizmin belini qırdı, terror infrastrukturunu dağıtdı, suverenliyini bərpa etdi və ən inadkar dairələr də daxil olmaqla hamını yeni reallıqla hesablaşmağa məcbur etdi. Bundan sonra kiminsə qarşısında Azərbaycan xəritəsi yarandı. Kiminsə əlində isə əsəb tiki, qrafik redaktorda köhnə fayl və heç olmasa rəng vasitəsilə Bakını öz tarixi acizliyinə görə cəzalandırmaq həvəsi qaldı.

Görünür, bunu lap sadə, demək olar ki, hecalaya-hecalaya demək lazımdır: Qarabağ Azərbaycandır! Nə "layihə"dir, nə "anklav"dır, nə "xüsusi zona"dır, nə "dondurulmuş münaqişə"dir, nə də onilliklər boyu vasitəçilərin, analitik parazitlərin, diaspora lobbiçilərinin və studiya həyasızlarının avaralandığı "boz ləkədir". Qarabağ Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisidir. Müharibədən əvvəl hüquqi reallıq belə idi. İşğal dövründə də belə qalmışdı. Azərbaycanın qələbəsindən sonra isə faktiki reallıq da buna çevrildi. Xəritə Bakının fantaziyasına görə dəyişmədi, xəritə sadəcə yalan danışmağı dayandırdı.

"Birinci kanal"ın kartoqrafik təlxəkliyi ona görə xüsusilə miskin görünür ki, artıq heç kimi narahat etmir. Əvvəllər bu cür siqnallar eyham, təzyiq, xəbərdarlıq, Bakıya yad rıçaqları xatırlatmaq cəhdi kimi qəbul oluna bilərdi. Bu gün isə bu, daha çox siyasi hıçqırıqdır. Köhnə imperiya mətbəxindən gələn boğuq səs. Orada şorba çoxdan soyuyub, qonaqlar dağılışıb, işıq sönüb, amma kimsə hələ də boş qazanın dibinə qaşıqla döyəcləyir.

Canları cəhənnəmə - Qarabağı xəritədə istəsələr qırmızı, istəsələr bənövşəyi, istəsələr matəm qara rəngi ilə işarələsinlər. Azərbaycanın suverenliyi bundan bir millimetr də fərqlənməyəcək. Dövlət sərhədi televiziya qrafikasından təsirlənməyəcək. Qələbə Moskvada kiminsə onun nəticələrini həzm edə bilməməsinə görə yoxa çıxmayacaq.

Azərbaycan "Birinci kanal"dan aşkar həqiqəti tanımağı təvəqqe etmir. Televiziya dekorasiyası üçün bu, həddindən artıq böyük şərəf olardı. Bakı öz sərhədlərini bilmək üçün Moskva studiyasının möhürünə möhtac deyil. Azərbaycan bu reallığın haqqını qanla, səbrlə, diplomatiya ilə, ordu ilə, dövlət ağlı ilə və dəmir siyasi iradə ilə ödəyib. Otuz illik təhqir, yüzlərlə dağıdılmış yaşayış məntəqəsi, mina sahələri, qaçqınlar, qəbiristanlıqlar, yandırılmış evlər, yerlə-yeksan edilmiş şəhərlər, dağıdılmış məscidlər. Bütün bunların arxasında abstrakt "münaqişənin mürəkkəbliyi" yox, konkret işğal dayanırdı. Bütün bunların arxasında başqalarının maraqları ilə ört-basdır edilən separatizm dayanırdı. Bütün bunların arxasında riyakar bir sxem vardı: Azərbaycanı yarımçıq müharibə vəziyyətində saxlamaq və sonra bu yaranı regional təsir bazarında alver predmetinə çevirmək.

Bu sxem çökdü. Səs-küylə, geri dönüşü olmayan şəkildə, elə gurultu ilə çökdü ki, onun səsi hələ də Rusiyanın televiziya pavilyonlarında eşidilir. Ona görə də orada köhnə xəritələr çəkirlər. Həqiqəti bilmədikləri üçün yox. Bilirlər. Çox yaxşı bilirlər. Sadəcə həqiqət onlar üçün həddən artıq ağrılıdır.

Həqiqət deyir ki, Azərbaycan ona zorla biçilmək istənilən roldan güclü çıxdı.

Həqiqət deyir ki, Bakı tələdən çıxdı.

Həqiqət deyir ki, Qarabağdakı separatçı layihə müvəqqəti, qismən, yaxud "növbəti raunda qədər" yox, birdəfəlik bitdi.

Həqiqət deyir ki, Azərbaycan torpağında qurulan yad oyun puç oldu.

"Birinci kanal"ın problemi heç xəritədə də deyil. Problem özünü açıq-aşkar ələ verən siyasi instinktdədir. Azərbaycanla rəsmi səviyyədə tərəfdaşlıqdan danışan bir ölkənin federal telekanalı efirdə keçmiş separatçı qurumu ayrıca göstərən xəritə nümayiş etdirirsə, bu, sadəcə səhv deyil. Bu, Azərbaycan suverenliyinə qarşı daxili barışmazlığın nümayişidir. Bu, Rusiyanın təbliğat maşınının hansısa küncündə hələ də revanş ümidinin, Bakını qıcıqlandırmaq həvəsinin, keçmişi heç olmasa ekrandakı rəngli ləkə formasında simvolik şəkildə geri qaytarmaq arzusunun yaşadığını göstərir. Zavallı təsəlli. Uduzanlar üçün az qala terapiya.

Bakı üçün bu hekayədə yeni heç nə yoxdur. Azərbaycan çoxdan rəsmi diplomatiya ilə televiziya şüuraltısını ayırd etməyi öyrənib. Birincisi təmkinli danışır. İkincisi isə əsl kompleksləri faş edir. Sözdə tərəfdaşlıq, sabitlik, hörmət, regional təhlükəsizlik. Ekranda isə fantomlu xəritə. Ortaya geosiyasət yox, şəxsiyyət ikiləşməsi çıxır: gündüz diplomatik təbəssüm, axşam revanşist diş qıcırtısı.

Əlbəttə, bunu təsadüf kimi qələmə vermək olar. Necə də rahat təsadüfdür! Xəritə özü açılıb, rəng özü düşüb, redaktor özü görməyib, prodüser özü anlamayıb, efir özü gedib. Avtomatik səhvlərin heyrətamiz ölkəsi. Xüsusilə söhbət Azərbaycandan gedəndə. Amma belə "səhvlər" Cənubi Qafqazı köhnə sxemlərdən azad görmək istəməyənlərin siyasi arzuları ilə çox müntəzəm şəkildə üst-üstə düşür. Eyni istiqamətdə təkrarlanan təsadüf artıq təsadüf olmaqdan çıxır. O, xəttə çevrilir.

Bakı buna qıcıqla yox, soyuq nifrətlə cavab verməlidir. Nə panika, nə də təlaşla əl-qol yelləmək. Rusiyanın telekanalına sadəcə xatırlatmaq lazımdır: xəritəniz köhnəlib, fantaziyanızın vaxtı keçib, separatçı suveniriniz artıq işləmir. Azərbaycan Moskva studiyalarının rahatlığı üçün keçmişə qayıtmayacaq. Qarabağ kiminsə kameranın qarşısında köhnə sxemi silkələmək həvəsinə görə yenidən sövdələşmə predmetinə çevrilməyəcək. Tarix artıq hökmünü verib. Coğrafiya artıq yalandan təmizlənib. Siyasi reallıq artıq təsbit olunub.

Qoy "Birinci kanal" xəritəni yeniləsin. Elə region, Bakı, Azərbaycan dövlətinin gücü və televiziya həyasızlığının hədləri barədə təsəvvürlərini də yeniləsin. Çünki bu gün Azərbaycan xəritəsində mövcud olmayan separatçı kabusu ayrıca rənglə göstərmək Bakıya təzyiq etmək deyil.

Bu, özünü gülünc vəziyyətə salmaqdır. Özü də çox ağrılı, çox gurultulu, çox naqolay bir vəziyyətə.

Elçin Alıoğlu
Milli.Az