Şimal-Cənub dəhlizində kritik keçid: Rəşt-Astara Azərbaycan üçün nə vəd edir? ÖZƏL
"Rəşt-Astara dəmir yolu layihəsinin praktiki icrasına başlanılması Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinin ən kritik və uzun illərdir gözlənilən hissəsinin tamamlanması deməkdir".
Bu fikirləri Olaylar.az-a açıqlamasında iqtisadçı ekspert Asif İbrahimov deyib. İqtisadçının sözlərinə görə, bu xəttin istifadəyə verilməsi Azərbaycan üçün həm birbaşa maliyyə gəlirləri, həm də daha geniş geoiqtisadi üstünlüklər yaradacaq.
İlk növbədə, bu layihə Azərbaycanın tranzit ölkə kimi gəlirlərinin artmasına səbəb olacaq. Hazırda Rusiya-İran və Rusiya-Hindistan istiqamətində yükdaşımaların mühüm hissəsi dəniz yolu ilə həyata keçirilir. Rəşt-Astara xətti istifadəyə verildikdən sonra isə bu yüklərin əhəmiyyətli hissəsi Azərbaycan üzərindən keçəcək. İlkin mərhələdə bu dəhlizlə illik 5-8 milyon ton, perspektivdə isə 15 milyon tona qədər yük daşınması proqnozlaşdırılır. Bu isə Azərbaycan Dəmir Yollarının tarif gəlirlərinin artması, logistika xidmətləri sektorunun genişlənməsi və büdcəyə əlavə valyuta daxilolmaları deməkdir.
Ekspert bildirib ki, ikinci mühüm üstünlük Azərbaycanın regional logistika mərkəzi kimi mövqeyinin daha da güclənməsidir. Azərbaycan artıq Şərq-Qərb istiqamətində Orta Dəhlizin əsas iştirakçısıdır. Şimal-Cənub xəttinin tam işlək vəziyyətə gəlməsi ilə ölkəmiz həm Şərq-Qərb, həm də Şimal-Cənub istiqamətlərinin kəsişdiyi unikal nəqliyyat qovşağına çevriləcək. Bu isə Azərbaycanın geoiqtisadi əhəmiyyətini və beynəlxalq tərəfdaşlar üçün strateji dəyərini ciddi şəkildə artıracaq. Üçüncü mühüm məqam ondan ibarətdir ki, bu layihə ölkədə logistika, anbar, terminal, sığorta və digər əlaqəli xidmət sahələrinin inkişafına əlavə təkan verəcək. Xüsusilə Ələt Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və ətraf logistika zonalarının yük dövriyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə artacaq. Bu isə yeni iş yerlərinin yaradılması və qeyri-neft sektorunun genişlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
"Rəşt-Astara xəttinin işə düşməsi Azərbaycanın logistika strategiyasına rəqabət baxımından da müsbət təsir göstərəcək. Bu layihə Orta Dəhlizə alternativ deyil, əksinə, onu tamamlayan bir marşrutdur. Çünki Orta Dəhliz əsasən Çin-Avropa istiqamətində yüklərin daşınmasına xidmət edir, Şimal-Cənub dəhlizi isə Rusiya, İran, Hindistan və Fars körfəzi bazarlarını birləşdirir. Azərbaycan hər iki dəhlizdə iştirak etməklə riskləri diversifikasiya edir və tranzit gəlirlərinin davamlılığını təmin edir. Eyni zamanda, bu layihə Azərbaycanın rəqabət qabiliyyətini də artıracaq. Çünki beynəlxalq yük sahibləri üçün alternativ marşrutların mövcudluğu seçim imkanlarını genişləndirir və Azərbaycan üzərindən keçən marşrutların daha cəlbedici olmasına səbəb olur. Bu isə ölkənin uzunmüddətli dövrdə Avrasiya məkanında əsas logistika mərkəzlərindən birinə çevrilməsi perspektivini daha da gücləndirir", - deyə iqtisadçı əlavə edib.
Ekspert qeyd edib ki, Rəşt-Astara dəmir yolunun istifadəyə verilməsi Azərbaycan üçün təkcə əlavə tranzit gəlirləri deyil, həm də ölkənin geoiqtisadi rolunun artması, logistika sektorunun inkişafı və qeyri-neft iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyan layihədir.
Lamiyə Cəbrayılova