Azərbaycan diplomatiyasının düşünülmüş kursunun bariz nümunəsi

Son illər ərzində Bakı və Belqrad arasında əməkdaşlıq təkcə siyasi müstəvidə deyil, iqtisadi, enerji, humanitar və mədəni sahələrdə də genişlənmişdir. Hər iki ölkə beynəlxalq təşkilatlarda bir-birinin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini dəstəkləyərək prinsipial mövqe nümayiş etdirir. Bu qarşılıqlı dəstək Azərbaycan-Serbiya əlaqələrinin strateji mahiyyət daşıdığını göstərən əsas amillərdəndir. Milli Məclisin deputatı Məşhur Məmmədov qeyd edib ki, Azərbaycan ilə Serbiya arasında münasibətlər tarixi dostluq ənənələrinə, qarşılıqlı hörmətə və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanır. Diplomatik əlaqələr qurulduqdan sonra iki ölkə arasında siyasi dialoq davamlı xarakter almış, qarşılıqlı səfərlər və yüksək səviyyəli görüşlər münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynamışdır: "Xüsusilə enerji və investisiya sahəsində əməkdaşlıq son illərdə yeni dinamika qazanmış, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edərkən, Serbiya regionda mühüm siyasi və iqtisadi aktor kimi tərəfdaşlığın dərinləşməsinə töhfə vermişdir. Bu münasibətlər qarşılıqlı maraqlara söykənən, uzunmüddətli perspektivə hesablanmış əməkdaşlıq modelini formalaşdırmışdır. Prezident İlham Əliyevin fevralın 15-də Serbiyaya rəsmi səfəri və səfər çərçivəsində verdiyi bəyanatlar bu strateji xəttin ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə davam etdirildiyini bir daha nümayiş etdirdi. Dövlət başçısının çıxışında səsləndirilən fikirlər təkcə diplomatik jest deyil, dərin siyasi etimada, qarşılıqlı maraqlara və uzunmüddətli strateji baxışa əsaslanan əməkdaşlıq modelinin möhkəmləndiyini göstərdi".

Onun sözlərinə görə, bu səfər iki ölkə arasında illər ərzində qurulmuş dostluq münasibətlərinin məntiqi davamı olmaqla yanaşı, enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi tərəfdaşlıq və beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstəyin daha da gücləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır: "Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğuladığı kimi, Azərbaycan və Serbiya arasında münasibətlər qarşılıqlı etimad və hörmət prinsiplərinə əsaslanır. Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç ilə formalaşmış səmimi dialoq və liderlərarası etimad əməkdaşlığın dinamik inkişafını təmin edən əsas faktorlardandır. Hər iki ölkə beynəlxalq platformalarda bir-birinin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini ardıcıl şəkildə dəstəkləyir ki, bu da müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Səfər çərçivəsində Serbiya-Azərbaycan Strateji Şurasının birinci iclasının keçirilməsi münasibətlərin institusional əsaslara söykəndiyini təsdiqlədi. Qarşıdakı dövr üçün konkret istiqamətlər müəyyənləşdirilib və bu istiqamətlər siyasi dialoqun dərinləşdirilməsi, iqtisadi və investisiya əməkdaşlığının genişləndirilməsi, energetika və nəqliyyat sahələrində yeni layihələrin reallaşdırılması, eləcə də beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsini əhatə edir. Bu yanaşma göstərir ki, Azərbaycan-Serbiya münasibətləri artıq sistemli və uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq mərhələsinə keçib.
Energetika sahəsi səfərin əsas prioritet istiqamətlərindən biri kimi ön plana çıxdı. Prezident İlham Əliyev bəyan etdi ki, Azərbaycan artıq Serbiyaya təbii qaz ixracına başlayıb və ixrac həcminin artırılması ilə bağlı razılıq əldə olunub. Bu, Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində artan rolunun növbəti göstəricisidir. Azərbaycanın təşəbbüsü və iştirakı ilə formalaşmış Cənub Qaz Dəhlizi Avropanın enerji xəritəsində mühüm yer tutur. Serbiyanın bu marşrut vasitəsilə enerji təchizatını şaxələndirməsi ölkənin enerji təhlükəsizliyini gücləndirir, eyni zamanda Azərbaycan üçün yeni və dayanıqlı bazar imkanları yaradır. Bu əməkdaşlıq təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi əhəmiyyət daşıyır. Ölkələr arasında nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri də diqqət çəkir. Azərbaycanın Orta Dəhliz təşəbbüsü çərçivəsində artan tranzit imkanları Balkan regionu ilə əlaqələrin genişlənməsi üçün əlavə zəmin yaradır. Serbiya regionda mühüm nəqliyyat qovşağı kimi çıxış edir və bu baxımdan iki ölkə arasında logistika sahəsində əməkdaşlıq Avrasiya məkanında inteqrasiya proseslərinə töhfə verə bilər.
Bütövlükdə, Prezident İlham Əliyevin Serbiyaya səfəri Azərbaycan xarici siyasətinin çoxşaxəli və balanslaşdırılmış xarakterini bir daha nümayiş etdirdi. Bu siyasət regional sabitliyə, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinə və qarşılıqlı faydaya əsaslanır. Azərbaycan-Serbiya münasibətlərinin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsi həm Cənubi Qafqaz, həm də Balkan regionunda yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Bu səfər Azərbaycan diplomatiyasının uğurlu və düşünülmüş kursunun bariz nümunəsidir. Dövlətimizin artan beynəlxalq nüfuzu, enerji və nəqliyyat layihələrində aparıcı rolu, eləcə də prinsipial və müstəqil xarici siyasəti ölkəmizi etibarlı tərəfdaş kimi tanıdır. Serbiya ilə münasibətlərin inkişafı isə bu strateji kursun mühüm tərkib hissəsidir və gələcək illərdə daha əhəmiyyətli nəticələr verəcəyinə şübhə yoxdur".
Milli Məclisin deputatı Sevinc Hüseynova qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin Serbiyaya rəsmi səfəri iki ölkə arasında dostluq və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilir. Səfər çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, imzalanan sənədlər və əldə olunan razılaşmalar Azərbaycan-Serbiya əlaqələrinin bütün istiqamətlər üzrə dinamik inkişafını nümayiş etdirib:  "Azərbaycanla Serbiya arasında yüksək səviyyəli siyasi dialoq və qarşılıqlı etimad mühiti mövcuddur: "Səfər zamanı Prezident İlham Əliyev və Serbiya Respublikasının Prezidenti Aleksandar Vuçiç ilə geniş tərkibdə və təkbətək keçirilən görüşlərdə də iki ölkə arasında əlaqələrin hazırkı durumu, qarşıda duran əsas vəzifələr ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Həmçinin ikitərəfli münasibətlərin cari vəziyyəti ilə yanaşı regional və beynəlxalq gündəlikdə duran məsələlər də ətraflı müzakirə edilib. Bütün bunlar onu göstərir ki, iki ölkə arasında formalaşmış siyasi dialoq və qarşılıqlı etimad mühiti münasibətlərin strateji səviyyəyə yüksəlməsinə imkan yaradıb. Bu gün Azərbaycan ilə Serbiya arasında siyasi münasibətlər yüksək səviyyədədir və bu amil dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmət əsasında qurulub. Məhz bu prinsipial mövqe beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də qarşılıqlı dəstək formatında özünü göstərir. Səfər çərçivəsində müxtəlif sahələri əhatə edən bir sıra mühüm sənədlərin imzalanması iki ölkə arasında mövcud müqavilə-hüquqi bazanın daha da zənginləşdirilməsinə xidmət edir. İmzalanmış sənədlər iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, investisiya, kənd təsərrüfatı, müdafiə sənayesi, təhsil və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Bu razılaşmalar qarşılıqlı fəaliyyət mexanizmlərinin institusional əsaslarını möhkəmləndirir və strateji tərəfdaşlığın davamlı inkişafına möhkəm zəmin yaradır". Deputat bildirib ki, Azərbaycanla Serbiya arasında humanitar və mədəni əməkdaşlıq da münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir: "Təhsil, elm, mədəniyyət və turizm sahələrində əlaqələrin inkişafı xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın və dostluğun daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu çərçivədə tələbə və akademik mübadilə proqramlarının genişləndirilməsi, birgə mədəni tədbirlərin təşkili və turizm axınının artırılması məsələləri diqqət mərkəzində olub. Humanitar əməkdaşlıq iki ölkə arasında münasibətlərin sosial-mədəni təməlini daha da gücləndirir".
Alim Hüseynli