"Erməni soyqırımı" qərarı regionda yeni geosiyasi bloklaşmaları sürətləndirə bilər- ÖZƏL

"İsrail hökumətinin qondarma "erməni soyqırımı"nı tanımaq barədə qəbul etdiyi qərar ilk növbədə Ankara-Təl-Əviv xəttində onsuz da gərgin olan münasibətlərin daha da sərtləşəcəyini göstərir. Qərar hələ parlament tərəfindən təsdiqlənməlidir, lakin hökumətin yekdil mövqeyi onun siyasi baxımdan ciddi mesaj daşıdığını ortaya qoyur. Analitik baxımdan bu addım təkcə tarixi hadisələrə münasibət deyil, həm də Türkiyəyə ünvanlanmış geosiyasi təzyiq aləti kimi qiymətləndirilə bilər".

Bu fikirləri politoloq Tural İsmayılov Olaylar.az-a açıqlamasında söyləyib:

" Qısamüddətli perspektivdə Türkiyə-İsrail münasibətlərində diplomatik ritorikanın daha da sərtləşməsi, qarşılıqlı ittihamların artması və regional məsələlər üzrə dialoqun minimum səviyyəyə enməsi ehtimalı yüksəkdir. Son illərdə Qəzza müharibəsi fonunda iki ölkə arasında yaranmış dərin siyasi böhran bu qərarla yeni mərhələyə keçə bilər. Bu baxımdan, İsrailin addımı yalnız tarixi məsələ deyil, həm də mövcud regional qarşıdurmanın siyasi davamı kimi görünür.
Uzunmüddətli perspektivdə isə bu qərar Türkiyə ilə İsrail arasında strateji etimadın bərpasını daha da çətinləşdirə bilər. Hər iki dövlət Yaxın Şərqin mühüm aktorları olsa da, qarşılıqlı etimadın azalması regionda yeni geosiyasi bloklaşmaları sürətləndirə, enerji, təhlükəsizlik və diplomatik əməkdaşlıq imkanlarını məhdudlaşdıra bilər.
Cənubi Qafqaz kontekstində də qərarın müəyyən siyasi təsirləri mümkündür. Ermənistan bu addımı beynəlxalq legitimlik qazandıran diplomatik uğur kimi təqdim etməyə çalışacaq. Bununla yanaşı, bu qərarın Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinə birbaşa hüquqi təsir göstərməsi gözlənilmir. Sülh gündəliyi sərhədlərin delimitasiyası, kommunikasiyaların açılması və qarşılıqlı öhdəliklər üzərində qurulduğundan, tarixi mübahisələrin bu prosesi əvəz etməsi real görünmür. Bununla belə, belə qərarlar regionda emosional və siyasi fonu dəyişə, Ermənistan daxilində daha sərt mövqelərin güclənməsinə stimul verə bilər. Bu isə etimad mühitinin formalaşdırılmasını müəyyən dərəcədə çətinləşdirən əlavə amilə çevrilə bilər.
Azərbaycan baxımından əsas prioritet regional sabitliyin və sülh prosesinin qorunmasıdır. Tarixi məsələlərin siyasi alətə çevrilməsi əvəzinə, beynəlxalq hüquqa əsaslanan yanaşmanın üstün tutulması həm regionun təhlükəsizliyi, həm də uzunmüddətli sabitlik üçün daha rasional yanaşma hesab oluna bilər. Bu baxımdan, Bakı belə addımların tarixi məsələləri siyasiləşdirdiyini və regional barışığa xidmət etmədiyini vurğulayır".

Zeynəb Mustafazadə