Dünyanın ən qədim ağaclarının altında bənzərsiz kəşfə imza atdılar
Çilidə "Böyükbaba Alerse" ağacının köklərində kəşf edilən 361 fərqli göbələk növü ağacın "ikinci genomu" kimi xarakterizə edilib. İqlim böhranına qarşı nəhəng bir karbon anbarı rolunu oynayan bu gizli ekosiste bir ağac aşanda nəhəng yaşam şəbəkəsinin necə çökdüyünü göstərir.
Olaylar.az xəbər verir ki, elm dünyası dünyanın ən qədim canlılarından biri olan Pataqoniya qaraşamının (Fitzroya cupressoides) köklərində bənzəri görülməmiş bir ekosistem kəşf edib. "Biodiversity and Conservation" jurnalında dərc olunan beynəlxalq araşdırma 2400 yaşlı bir ağacın altında onun sağ qalmasını təmin edən nəhəng və mürəkkəb bir "yeraltı göbələk imperiyası" olduğunu ortaya qoyub.
Çilidəki Sahil sıra dağlarında aparılan tədqiqatda bölgənin ən yaşlı ağacı olan və "Böyükbaba Alerse" kimi tanınan nəhəng devin altındakı torpaq araşdırılıb. Tədqiqatçılar bu minillik nəhəngin köklərində meşənin qalan hissəsindən 2.25 dəfə daha zəngin göbələk populyasiyası aşkar ediblər.
Tam 361 fərqli göbələk növünə ev sahibliyi edən bu yeraltı şəbəkə elm adamları tərəfindən ağacın "ikinci genomu" adlandırılır. Bu mikorizal göbələklər ağaca su daşımaq, qida maddələri ilə təmin etmək və onu xəstəliklərdən qorumaqla yanaşı, həm də ətraf mühit dəyişikliklərinə uyğunlaşmasına kömək edən aktiv bir genetik kitabxana funksiyasını yerinə yetirir.
Kəşfin iqlimlə bağlı tərəfi planetin gələcəyi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Alerse meşələri dünyanın ən yavaş böyüyən və ən çox karbon depolayan ekosistemlərindən biridir:
Karbon anbarı: Bu göbələk şəbəkələri ildə təxminən 1 milyard ton karbonu atmosferdən çəkərək torpağın dərinliklərinə həbs edir.
Quraqlığa davamlılıq: 2100-cü ilə qədər bölgədə temperaturların 4°C artması və yağıntıların %50 azalması gözlənilərkən, bu göbələk şəbəkələri ağacların sağ qalması üçün yeganə ümid ola bilər.
"Ətraf mühitin Nobeli" kimi tanınan Tayler Mükafatı laureatı Tobi Kiers və SPUN (Yeraltı Şəbəkələri Qoruma Cəmiyyəti) komandasının rəhbərliyi ilə aparılan araşdırma sarsıdıcı bir həqiqəti xatırladır. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, minillik bir ağac kəsildikdə sadəcə oduncaq itirilmir, əsrlər boyu ilmə-ilmə toxunmuş nəhəng bir həyat zənciri məhv edilir.
"Minillik bir ağacı kəssəniz, onun digər bütün növlər üzərindəki dağıdıcı təsiri kiçik bir ağacı kəsməklə müqayisədə qat-qat böyük olacaqdır."
Nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən Alerse ağacları bu gün ciddi təhdidlərlə qarşı-qarşıyadır. Xüsusilə meşənin çox yaxınlığından keçməsi planlaşdırılan yol layihəsi yanğın riskini, turist təzyiqini və invaziv növlərin girişini artıra biləcəyi üçün mütəxəssisləri narahat edir. 1970-ci illərdə kəsilən 3.622 yaşlı bir nümunəni xatırladan ekspertlər, təbiətin minlərlə ilə inşa etdiyinin bir neçə saatda yox edilə biləcəyi barədə dünyanı xəbərdar edirlər.