Dialoq forumu Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini gücləndirir-ÖZƏL
"Prezident İlham Əliyev VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun effektiv və inklüziv platformaya çevrildiyini bildirib. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, forum mədəniyyətlərarası münasibətlərin inkişafına töhfə verir və qlobal gündəmdəki aktual məsələlərin müzakirəsi üçün imkan yaradır.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dialoq platformalarının əhəmiyyəti getdikcə artır. Geosiyasi rəqabətin dərinləşdiyi, silahlı münaqişələrin davam etdiyi, dini və mədəni fərqliliklərin bəzən siyasi qarşıdurma vasitəsinə çevrildiyi bir vaxtda müxtəlif tərəflərin ortaq müzakirə məkanında bir araya gəlməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır".
Bu fikirləri politoloq Turan Rzayev Olaylar.az-a açıqlamasında söyləyib:
"Belə şəraitdə Azərbaycan üçün Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun keçirilməsi yalnız beynəlxalq tədbir təşkil etmək deyil, həm də ölkənin xarici siyasət prioritetlərini nümayiş etdirmək və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirmək vasitəsidir.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi, tarixi və mədəni əlaqələri ölkəyə Şərqlə Qərb arasında dialoq imkanlarını inkişaf etdirmək üçün müəyyən üstünlüklər verir. Bakı prosesi çərçivəsində təşkil olunan forum da bu imkanların beynəlxalq müstəvidə təqdim edilməsinə xidmət edir. 2008-ci ildə irəli sürülən Bakı prosesi və 2011-ci ildən keçirilən forumlar zamanla mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoqun təşviqinə yönələn beynəlxalq təşəbbüslər sırasında yer alıb. UNESCO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı və digər beynəlxalq qurumlarla əməkdaşlıq isə bu təşəbbüsün çoxtərəfli xarakterini gücləndirir.
Forumun Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyinə təsiri bir neçə istiqamətdə özünü göstərə bilər. İlk növbədə, belə tədbirlər ölkənin diplomatik təmaslarını genişləndirmək üçün əlavə imkan yaradır. Müxtəlif dövlətlərin rəsmilərinin, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrinin və ekspertlərin Bakıda bir araya gəlməsi fikir mübadiləsi ilə yanaşı, ikitərəfli görüşlər və gələcək əməkdaşlıq təşəbbüsləri üçün də şərait formalaşdırır. Bu baxımdan forum ənənəvi diplomatiyanı tamamlayan, siyasi dialoqu mədəni və humanitar əməkdaşlıqla birləşdirən platforma kimi çıxış edir.
Digər mühüm məqam Azərbaycanın beynəlxalq imicinin formalaşması ilə bağlıdır. Mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqi ölkənin özünü müxtəlif mədəniyyətlərin və dinlərin təmsilçilərinin görüşə bildiyi məkan kimi təqdim etməsinə imkan verir. Bu, xüsusilə beynəlxalq münasibətlərdə etimadın zəiflədiyi, cəmiyyətlər arasında stereotiplərin və qarşılıqlı inamsızlığın gücləndiyi şəraitdə əhəmiyyətlidir. Bununla belə, beynəlxalq nüfuz yalnız forumların keçirilməsi ilə müəyyən olunmur. Bu tədbirlərdə səslənən prinsiplərin real siyasətdə, humanitar əməkdaşlıqda və beynəlxalq münasibətlərdə nə dərəcədə tətbiq edilməsi də mühüm rol oynayır.
Bəs belə forumlar qlobal problemlərin həllinə nə dərəcədə töhfə verə bilər?
Əvvəla, mədəniyyətlərarası dialoq bütün münaqişələri birbaşa həll etmək imkanına malik deyil. Dövlətlər arasındakı müharibələr, ərazi mübahisələri və geosiyasi qarşıdurmalar çox vaxt təhlükəsizlik, iqtisadi maraqlar və siyasi hesablamalarla bağlı olur. Bu məsələlərin həlli üçün danışıqlar, beynəlxalq hüquq mexanizmləri və konkret siyasi razılaşmalar tələb edilir. Bununla belə, dialoq platformaları qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi, yanlış təsəvvürlərin aradan qaldırılması və tərəflər arasında ünsiyyət kanallarının qorunması baxımından faydalı ola bilər.
İkincisi, mədəni və dini ziddiyyətlərin siyasi qarşıdurmaya çevrilməsinin qarşısının alınmasında dialoqun xüsusi rolu var. Müxtəlif dinlərin və mədəniyyətlərin nümayəndələrinin bir araya gəlməsi fərqliliklərin qarşıdurma səbəbi deyil, qarşılıqlı öyrənmə və əməkdaşlıq imkanı kimi qəbul edilməsinə şərait yarada bilər. Bu, xüsusilə dini ayrı-seçkilik, ksenofobiya, islamofobiya və digər dözümsüzlük formalarının müzakirəsi baxımından əhəmiyyətlidir. Forumun nəticələri yalnız bəyanatlarla məhdudlaşmadıqda, konkret təhsil proqramları, birgə layihələr və institusional əməkdaşlıq vasitəsilə daha geniş təsir göstərə bilər.
Üçüncüsü, beynəlxalq forumların effektivliyi müzakirələrin praktiki nəticələrə çevrilməsindən asılıdır. Qlobal problemlər haqqında fikir mübadiləsi aparmaq vacibdir, lakin bu müzakirələrin davamlı əməkdaşlıq mexanizmləri ilə müşayiət olunması daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Tərəflər arasında razılaşdırılmış təşəbbüslərin həyata keçirilməsi, beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi və vətəndaş cəmiyyətinin prosesə cəlb olunması dialoqun real nəticələrini gücləndirə bilər.
VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Azərbaycanın beynəlxalq diplomatik əlaqələrini inkişaf etdirmək, ölkənin çoxtərəfli əməkdaşlıq təşəbbüslərini təqdim etmək və qlobal problemlərin müzakirəsində iştirakını genişləndirmək baxımından əhəmiyyətli platformadır. Eyni zamanda, onun qlobal problemlərin həllinə real töhfəsi müzakirələrin konkret nəticələrə, davamlı tərəfdaşlığa və praktik təşəbbüslərə çevrilməsi ilə ölçüləcək".
Zeynəb Mustafazadə