Süni intellektin dövlət idarəçiliyində tətbiqi dövrün əsas tələblərindən biridir- ÖZƏL
"Müasir dövrdə rəqəmsal transformasiya dövlətlərin iqtisadi gücünü, idarəetmə səmərəliliyini və beynəlxalq rəqabət qabiliyyətini müəyyən edən əsas amillərdən biri hesab olunur. Dördüncü sənaye inqilabının yaratdığı yeni reallıqlar fonunda rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt, böyük verilənlər, bulud texnologiyaları və kibertəhlükəsizlik artıq təkcə texnoloji inkişaf göstəricisi deyil, həm də milli təhlükəsizliyin, iqtisadi dayanıqlığın və sosial rifahın vacib elementinə çevrilib. Bu baxımdan Azərbaycanda son illərdə həyata keçirilən ardıcıl islahatlar ölkənin rəqəmsal gələcəyinin formalaşdırılmasına xidmət edən strateji kursun əsasını təşkil edir". "Olaylar" xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin deputatı Bədəl Bədəlov deyib:
"Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət siyasətində rəqəmsallaşma iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, dövlət idarəçiliyinin müasirləşdirilməsi, vətəndaş məmnunluğunun artırılması və innovasiya əsaslı inkişaf modelinin qurulmasının mühüm istiqaməti kimi müəyyən olunub. Cari ilin fevral ayında dövlət başçısının sədrliyi ilə keçirilən müşavirədə qəbul edilən qərarlar da məhz bu strateji yanaşmanın davamı olub. Həmin qərarlar rəqəmsal inkişafın yeni mərhələsinin hüquqi və institusional əsaslarını formalaşdırmaqla yanaşı, qarşıdakı illər üçün konkret hədəfləri də müəyyənləşdirib.
Bu istiqamətdə atılan ən mühüm addımlardan biri Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf Şurasının yaradılmasıdır. Şuranın təsis edilməsi rəqəmsallaşma, süni intellekt, innovasiya və kibertəhlükəsizlik sahələrində dövlət siyasətinin vahid mərkəzdən əlaqələndirilməsinə, dövlət qurumları arasında koordinasiyanın gücləndirilməsinə və həyata keçirilən layihələrin səmərəliliyinin artırılmasına xidmət edir. Bu yanaşma rəqəmsal transformasiyanın sistemli şəkildə idarə olunmasına imkan yaradır.
Eyni zamanda, Prezident İlham Əliyevin 27 fevral 2026-cı il tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026-2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı" bu sahədə dövlət siyasətinin əsas yol xəritəsi kimi çıxış edir. Fəaliyyət Planı dövlət xidmətlərinin tam rəqəmsallaşdırılması, iqtisadiyyatın rəqəmsal sektorunun genişləndirilməsi, beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin artırılması, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi, innovasiya ekosisteminin gücləndirilməsi və kibertəhlükəsizlik sisteminin müasir tələblərə uyğun qurulmasını nəzərdə tutur.
Bu sənədin əsas üstünlüklərindən biri müxtəlif strateji proqramların vahid konsepsiya çərçivəsində uzlaşdırılmasıdır. İnformasiya Təhlükəsizliyi və Kibertəhlükəsizlik Strategiyası, Rəqəmsal İnkişaf Konsepsiyası və Süni İntellekt Strategiyası arasında qarşılıqlı əlaqənin təmin olunması qarşıya qoyulan məqsədlərin daha səmərəli icrasına şərait yaradır.
Rəqəmsal inkişaf siyasətinin həyata keçirilməsində Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın rəhbərliyi ilə keçirilən Rəqəmsal İnkişaf Şurasının ilk iclası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2026-cı il iyunun 29-da keçirilən bu iclas rəqəmsal transformasiya prosesinin praktiki mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirir. İclasda Fəaliyyət Planının icra vəziyyəti, qanunvericilik islahatları, təhsilin rəqəmsallaşdırılması, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi və kibertəhlükəsizlik sisteminin gücləndirilməsi kimi mühüm məsələlər müzakirə olunub.
Rəqəmsal İnkişaf Şurasının sədri Mehriban Əliyeva bildirib ki, "Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026-2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı"nın icrası Şuranın əsas fəaliyyət istiqamətidir. O qeyd edib ki, Şuranın prioritetləri dövlət idarəçiliyində rəqəmsallaşmanın, süni intellektin, kibertəhlükəsizliyin və innovasiya ekosisteminin inkişafı, eləcə də investisiyaların və startapların dəstəklənməsidir. Mehriban Əliyeva süni intellektin strateji əhəmiyyətini vurğulayaraq, bütün qərarların Azərbaycanın milli maraqlarına uyğun qəbul edilməsinin vacibliyini bildirib.
Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilən layihələr də bu strategiyanın real nəticələrini göstərir. "mygov" platformasının genişləndirilməsi, Milli Məlumat Hövzəsinin yaradılması, dövlət informasiya sistemlərinin Hökumət Buluduna köçürülməsi, süni intellekt həllərinin tətbiqi və Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin fəaliyyətə başlaması rəqəmsal transformasiyanın əsas komponentlərini təşkil edir.
Xüsusilə "mygov" platformasının inkişafı dövlət xidmətlərinin vətəndaşlara daha rahat, sürətli və şəffaf şəkildə təqdim edilməsinə imkan yaradır. Ayrı-ayrı dövlət qurumlarının xidmətlərinin vahid platformada birləşdirilməsi və "Yalnız bir dəfə" prinsipinin tətbiqi vətəndaş-məmur təmasını minimuma endirir, bürokratik prosedurları azaldır və xidmət keyfiyyətini yüksəldir. Proaktiv xidmətlərin tətbiqi isə dövlət idarəçiliyində tamamilə yeni yanaşmanın formalaşdığını göstərir.
İnnovasiya sahəsində hazırlanmış geniş qanunvericilik paketi Azərbaycanın texnologiya mərkəzinə çevrilməsi məqsədini daşıyır. Vençur kapitalı, "mələk investorlar", kraudfandinq, startapların dəstəklənməsi, "Rəqəmsal Səyyah" vizası, yüksək texnologiyalar üzrə uzunmüddətli vergi güzəştləri və tədqiqat fəaliyyətinin stimullaşdırılması ölkədə innovasiya ekosisteminin inkişafına güclü təkan verəcək.
Süni intellektin dövlət idarəçiliyində tətbiqi də qarşıdakı dövrün əsas prioritetlərindən biridir. "mygov" platformasında virtual vətəndaş köməkçisinin istifadəyə verilməsi, müxtəlif dövlət qurumlarında süni intellekt əsaslı qərarvermə sistemlərinin hazırlanması, milli GPU infrastrukturunun yaradılması və "Regulatory Sandbox" mexanizminin tətbiqi bu istiqamətdə mühüm addımlar hesab olunur. Bu yanaşma dövlət xidmətlərinin daha operativ, daha dəqiq və daha səmərəli təşkilinə imkan yaradacaq.
Rəqəmsal transformasiyanın ayrılmaz hissəsi olan kibertəhlükəsizlik sahəsində həyata keçirilən islahatlar da xüsusi diqqətə layiqdir. Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin yaradılması, Milli CERT və Təhlükəsizlik Əməliyyatları Mərkəzinin formalaşdırılması, kritik informasiya infrastrukturunun mühafizəsinin gücləndirilməsi və süni intellekt əsaslı kibermüdafiə sistemlərinin qurulması rəqəmsal təhlükəsizliyin təmin edilməsinə xidmət edir. Bu tədbirlər dövlət informasiya sistemlərinin dayanıqlığını artırmaqla yanaşı, beynəlxalq kibertəhlükəsizlik reytinqlərində mövqelərin möhkəmlənməsinə də şərait yaradacaq.
Təhsil sahəsində aparılan rəqəmsallaşma prosesi də insan kapitalının inkişafında mühüm rol oynayır. "Rəqəmsal məktəb", "Rəqəmsal bacarıqlar" və "STEAM Azərbaycan" layihələri yeni nəslin müasir texnologiyalarla işləmək bacarıqlarını inkişaf etdirir. Elektron təhsil xidmətlərinin genişləndirilməsi, elektron attestat və diplomların tətbiqi, süni intellekt əsaslı fərdiləşdirilmiş təhsil modelinin hazırlanması gələcəyin bilik iqtisadiyyatı üçün peşəkar kadrların yetişdirilməsinə xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi strateji inkişaf kursu nəticəsində Azərbaycan rəqəmsal transformasiyanın yeni mərhələsinə daxil olub. Həyata keçirilən islahatlar yalnız texnologiyaların tətbiqi ilə məhdudlaşmır. Bu proses dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsini, iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətinin artırılmasını, innovativ sahibkarlığın inkişafını, insan kapitalının gücləndirilməsini və milli kibertəhlükəsizlik sisteminin formalaşdırılmasını özündə birləşdirən kompleks inkişaf modelidir. Məhz bu ardıcıl siyasət sayəsində ölkə regionun rəqəmsal inkişaf, innovasiya və yüksək texnologiyalar mərkəzlərindən birinə çevrilmək istiqamətində inamla irəliləyir və rəqəmsal iqtisadiyyatın imkanlarından maksimum səmərə ilə istifadə etməyə hazır olduğunu nümayiş etdirir".