Dədə ruhunun izində: Qapıçığın ətəyində bir türk yaddaşı – Cavid İSMAYIL yazır
Cavid İSMAYIL
Bəzən insan bir yerə səyahət etmir, bir yaddaşa qayıdır. Qapıçıq dağının ətəyində, Göygölün sakitliyinə baxanda insana elə gəlir ki, zaman öz axarını dəyişir. Burada dağlar sadəcə dağ deyil - əsrlərin şahididir. Göl sadəcə su deyil - göy üzünün yerə düşmüş parçası, torpağın yaddaşında qorunan bir aynadır. Küləyin səsində isə uzaq keçmişdən gələn qəribə bir doğmalıq duyulur.
Bu torpaqlarda insan yalnız təbiətin gözəlliyi qarşısında dayanmır. Burada insan öz kökü ilə üz-üzə gəlir.
Bura qədim türk yurdunun nəfəsini qoruyan, mistik ruhunu yaşadan torpaqlardandır. Dədə ruhlarının dolaşdığı, izlərin daşlarda, xatirələrin dağlarda yaşadığı bir məkan... İnsan burada təbiətə baxdıqca əslində öz kökünə baxır.
Qapıçığın ətəyində, dağların əzəməti ilə Göygölün sükutu arasında Dədə ruhunun nəfəsini hiss etmək olur. O ruh bizə keçmişdən gələn bir xatirə deyil. O, yaddaşımızın dərinliyində yaşayan, bizi torpağa, dədə kökə və milli kimliyimizə bağlayan mənəvi bir bağdır.
Bu yerlərin daşında, dağında, suyunda bir türk yaddaşı yaşayır. Nəsillər dəyişir, yollar dəyişir, zaman öz hökmünü verir. Amma bəzi izlər var ki, zaman onları silə bilmir. Çünki onlar yalnız daşın üzərində deyil, insanın ruhunda həkk olunur.
Dədə ruhu da elə budur - keçmişlə bu gün arasında görünməz bir körpü.
Babalarımızdan bizə yalnız adlar, dastanlar və xatirələr miras qalmayıb. Bizə bir ruh, bir düşüncə, bir torpaq duyğusu da miras qalıb. Dağa baxanda onun əzəmətini, torpağa toxunanda onun müqəddəsliyini, göyə baxanda azadlığın mənasını duymaq da bu yaddaşın bir parçasıdır.
Türk kökü yalnız tarix kitablarının səhifələrində axtarılan bir keçmiş deyil. O kök insanın özünü dərk etməsində, dilində, yaddaşında, dünyaya baxışında və doğulduğu torpağa münasibətində yaşayır. Elə bu baxımdan da milli kimlik adi bir söz deyil; insanın "mən kiməm və haradan gəlirəm?" suallarına verdiyi cavabdır.
Bəlkə də Qapıçığın ətəyindəki o qəribə sükut buna görə adamı düşündürür. Bu sükut boşluq deyil. Əksinə, içində əsrlərin səsini daşıyan bir sükutdur. Sanki dağlar insana deyir: "Kökünü unutma!"
Çünki kökünü unudan insan yalnız keçmişini deyil, sabaha gedən yolunun bir hissəsini də itirir.
Göygölün qarşısında dayanıb düşündüm: zaman keçir, insanlar dəyişir, nəsillər bir-birini əvəz edir. Yollar uzaqlaşır, şəhərlər böyüyür, həyat sürətlənir. Amma dədələrimizin ayaq izlərini daşıyan torpaqlar öz yaddaşını heç vaxt itirmir. Onlar insana kim olduğunu xatırladır.
Burada təbiətin gözəlliyi ilə milli yaddaş bir-birinə qarışır. Dağın sərtliyi, gölün sakitliyi, küləyin səsi və torpağın qoxusu insanın içində çox qədim bir duyğunu oyadır - özünə, öz kökünə, öz ruhuna qayıtmaq duyğusunu.
Bəlkə də insanın ən uzun səfəri elə budur: öz kökünə qayıtmaq. Dədə ruhunun izində addımlamaq, türk kökünün yaddaşını yaşatmaq və milli kimliyini gələcəyə daşımaq...
Qapıçığın ətəyində bunu daha aydın hiss edirsən: bura sadəcə bir coğrafiya-təbiət gözəlliyi deyil. Bura bir yaddaşdır! Bir kökdür! Bir ruhdur!
Və o ruh insana pıçıldayır: milli kimliyini unutma!