Əkbər Qoşalı yaradıcılığının 33 ili
20 Mart 2023 14:36 MədəniyyətDünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin (DGTYB) qurucusu və ilk başqanı, Çuvaşıstan-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin üzvü, şair-publisist Əkbər Qoşalının (Əkbər Mehdi oğlu Yolçuyev; 03.04.1973) bu il 50 yaşı tamam olur. DGTYB-nin yaradılmasının 25 illik yubileyi də bu ilə təsadüf edir. Həmçinin Milli QHT Forumu İdarə heyətinin 2006-cı ildən üzvü, CASCFEN İdarə heyətinin (2019-cu ildən) üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi (AYB) İdarə heyətinin üzvü olan Ə.Qoşalı 1994-cü ildən peşəkar ictimai fəaliyyətlə məşğuldur. Bir neçə gənclər təşkilatının qurulmasında yaxından iştirak edib, təşkilat sədri, təşkilatların seçkili orqanlarının üzvü olub; o cümlədən, Gənclər Təşkilatları Milli Şurasının İctimaiyyətlə əlaqələr üzrə sədr müavini, Nəzarət-təftiş Komissiyasının sədri, Məclis üzvü olub. Müstəqil Azərbaycan Gənclərinin I Forumunda Ümummilli Lider qarşısında çıxış edib, artıq həyata keçmiş təkliflər irəli sürüb.
2020-c ildən Milli Məclisin Mədəniyyət Komitəsinin eksperti, 2021-ci ildən Mədəniyyət Nazirliyi yanından İctimai Şuranın sədr müavinidir. Daha öncələr Gənclər və İdman Nazirliyində baş təlimatçı, Atatürk Mərkəzində şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb.
Ə.Qoşalı 44 günlük Vətən müharibəsi vaxtı Türk dünyası yazarları başda olmaqla dünyanın dörd tərəfindən tanınmış yazarların Azərbaycanın haqlı işinə mənəvi dəstək məktublarını, çıxışlarını təşkil edib. Tanınmış özbək şairi Xasiyyət Rüstəmin Ə.Qoşalının redaktoru (və uyğunlaşdırıcılarından biri) olduğu, Azərbaycan həqiqətlərinə həsr edilmiş "Adı Lalə idi o qızın" poeması, habelə ayrıca "44 gün" adlı kitabı müvafiq olaraq Bakıda və Daşkənddə yayınlanıb. Müdafiə Nazirliyi Ə.Qoşalını "Vətən müharibəsi zamanı vətəndaşlıq borcunu layiqincə yerinə yetirərək Azərbaycan Ordusuna göstərdiyi mənəvi dəstəyə, qayğı və diqqətə görə" Fəxri Fərmanla təltif edib (28.04.2021).
O, 1998-ci ildən AYB-nin üzvü, 2010-cu ildən "Ulu Çinar" dərgisi redaksiya heyətinin üzvüdür. Vaxtilə AYB Gənclər Şurasının üzvü, uzun müddət "Ədəbiyyat qəzeti" redaksiya heyətinin üzvü (2004-2022), AYB Nəzarət-təftiş komissiyasının sədr müavini (2014-2022) olub. Qardaş Özbəkistanın nüfuzlu "Kitab dünyası" qəzetinin Azərbaycan təmsilçisi (2016-cı ildən), 2022-ci ildən Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin, 2023-cü ildən Çuvaşıstan Milli Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvüdür.
Ə.Qoşalı respublikamızın Gənclər mükafatı (2002), "Rəsul Rza" Beynəlxalq mükafatı (2009), "Vektor" Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının "Şahmar Əkbərzadə" Beynəlxalq Poeziya mükafatı (2006), Qazaxıstanın "Töleqen Ayberqanov" (2016) və nüfuzlu "Alaş" Beynəlxalq Ədəbiyyat mükafatının (2019) laureatıdır.
Ə.Qoşalı Azərbaycan yazıçılarının son üç qurultayının məruzəçilərindəndir.
Onun şeirləri ingiliscəyə, ruscaya, vyetnamcaya çevrilib, qardaş türkcələrə uyğunlaşdırılıb və ölkə xaricindəki nüfuzlu ədəbi portal, dərgi, qəzet və antologiyalarda yayınlanıb. Ə.Qoşalının uyğunlaşdırmasında qardaş ölkələrin bir çox yeni nəsil şairinin və klassikinin şeirləri azərbaycanca yayınlanıb. Türk dünyasının böyük klassiklərindən Əhməd Yəsəvinin ünlü "Divani-Hikmət"ini (Tural İrfanla birgə) azərbaycancaya çevirib və kitab Mədəniyyət Nazirliyinin xətti ilə ötən il gün üzü görüb. Görkəmli Azərbaycan şairi Əli Kərimin Mədəniyyət Nazirliyi xətti ilə nəşr olunan ikicildlik "Seçilmiş əsərləri"nin məsləhətçisi, şairin Ankarada ("BENGÜ", 2021) çıxan "Seçmə şeirlər"inin redaktoru da Ə.Qoşalıdır. O, onlarla başqa ədəbi, bədii, elmi-publisistik kitabın da müəllifi, həmmüəllifi, tərtibçisi, redaktoru və ya önsöz müəllifidir: "Ömür qoyub gedənlər", "Qar çiçəyi", "Türkün səsi", "Azərbaycan türkologiyası" (bibloqrafiya; ortaq), "Altun bitik", "Ölümlərin ötəsi", "Ölü yuxusu", "Səs. Söz. Rəng", "Çağdaş Azərbaycan ədəbi qurumları", "Yeni nəsil Azərbaycan aşıqları" (2 c.), "Azərbaycan gənclər hərəkatı", "Gəldik. Gördük. Yazdıq", "Bölgələrdən səslər" (3 c.), "Can Azərbaycan", "Yeni nəsil tatar şeiri antologiyası", "Yeni qazax şeiri antologiyası", "Özbək şeir çələngi", "Gənc qırğız şeiri antologiyası", "Qəlbdəki və qələmdəki Qarabağ", "Ürək daşı", "Xəyalımı çağırdım (özbəkcə; 2020) və b.
Ankara, Astana, Bişkek və Kazanda yeni kitabları nəşrə hazırlanır.
"Nobel qardaşlarının ilk uğuru" (2019), "Stalinin qaranlıq keçmişi" (2019), "100 illik şərəfli ömür" (2019), "Xəta və xatirə" (2020) filmləri Ə.Qoşalının redaktorluğu ilə çəkilib.
Sözləri Ə.Qoşalıya, musiqisi B.Nəsibova aid olan "Əziz Şuşa" mahnısı ilk dəfə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Xəzər" xorunun Kamera və Orqan Musiqisi zalındakı konsertində ifa edilib (28.12.2022; xor üçün işləyən: T. Yusifova, solo ifa: Xalq artisti G.Məmmədova). "Qara sevda" şeirinə R.Bəhmənli, "Altaylardan qopan atlar" şeirinə İ.Əsgəroğlu, "Bilmirəm" şeirinə türkiyəli sənətçi S.İncə musiqi bəstələyib.
Dəfərlərlə xarici və ölkəiçi festival, simpozium, konfranslarda uğurla çıxış edib.
Azərbaycan Prezidentinin 1322 saylı Sərəncamı ilə 15.06.2015-ci ildə "Tərəqqi" medalı, 26.06.2018-ci ildə Azərbaycan Prezidenti adından Müdafiə Nazirliyi tərəfindən "Azərbaycan Ordusu-100" yubiley medalı ilə təltif edilən, Prezidentin Təqaüd Fondunun təqaüdçüsü (2008-2009) olan yazar, Gənclər Təşkilatları Milli Şurasının Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyi (AGİN) ilə ortaq təsis etdiyi "Fəxri Gənc" Qızıl nişanı (2010), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin "Zərdabi" Diplomu (2003); TÜRKSOY-un "Molla Pənah Vaqif" medalı (2018), Beynəlxalq Türk Akademiyasının "Gümüş medal"ı (2022), Qazaxıstanın I Prezidenti N.Nazarbayevin imzası ilə "Qazax Xalqı Asaambleyası-25" yubiley medalı (2020), Qırğız Respublikasının "Toktokul Satılganov" (2014), Qırğız Milli Yazıçılar Birliyinin "Xidmətlərə görə" (2019), "Əmir Teymur Fondu"nun "Turan birliyi" (Bişkek, 2022), Tatarıstan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin "Mədəniyyət sahəsində uğurlara görə" (2022) və Qazaxıstanın "Gültekin" (2018), "Türk dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyası"nın "Altun yıldız" (2021) medalları ilə, RF Arxangelsk Vilayət Hökuməti Mədəniyyət Nazirliyi (2017), Saxa (Yakutiya) Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi, Saxa Parlamenti, Saxa Dövlət Başçısı Administrasiyası Humanitar siyasət şöbəsinin "Təşəkkürnaməsi", Rusiya Yazıçılar Birliyinin "Fəxri Fərman"ı (2019) ilə təltif olunub; eləcə də, AGİN, Mədəniyyət İşçiləri Həmkarlar Təşkilatı Respublika Komitəsi, Milli QHT Forumu, Quzey Makedoniya Mədəniyyət Nazirliyi, Tatarıstan Dövlət Şurası Təhsil, mədəniyyət, elm və milli məsələlər Komitəsi, Tatarıstan Yazıçılar Birliyi, Başqurdistan Yazıçılar Birliyi, Çuvaşıstan Yazıçılar Birliyi, Gənc Qaqauz Yazıçıları Birliyi, Saxa Yazıçılar Birliyinin və b. "Fəxri fərman" və "Diplom"ları ilə təltif edilib.
O, qurucusu olduğu DGTYB-yə 1998-2019-cu illərdə uğurla başqanlıq edib; hazırda DGTYB Məsləhət Şurasının başqanı, eyni zamanda, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (1995-ci ildən), Milli QHT Forumu İdarə Heyətinin (2006-cı ildən), CASCFEN İdarə heyətinin (2019-cı ildən) üzvüdür. 2011-2017-ci illərdə "Yeni Azərbaycan" qəzetinin Ədəbiyyat şöbəsinin redaktoru olub.