Tursun Əlinin şeirləri...
Tursun Əli - 5 fevral 1952-ci ildə Fərqanə viləyetnin Qüvə rayonunda anadan doğulub.
Daşkənd Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini bitirib.
"Ürəkdəki sözlər" (1983), "Parlaq günlər" (1985), "Əzab astanası" (1992), "Gecənin səsi" (1993), "Mənim tənhayim" (1995), "Oyaq sükut" (1999), "Hisslərin rəngi" "(Seçim, 2001), "Səssiz qışqırıq "(2005) kimi bir nəcə kitabları çap olunub.
PAEZİYƏ
Paeziyə,
sən ən parlaq göy qurşağısan,
sehrli gözəlliyin göstərən hər an.
zəng etirsən
sanki mənim ulduzum,
mənim teleyimde
isiğli mələk.
Sənsiz
qara olar ağ günüm,
Sənsiz
ürək deyil sinəmdə ürək.
VƏTƏN
Gözlərimin
hissi
nurinda,
ürəyimin
dərin
ərində,
nəzarətsiz
xəyalımın genişliyində,
ömrümün
ildırımlı
addımlarında,
sən varsin
sən varsin
Hey, vətənim!
* * *
Üfüqlərə əl verib
uzanan gəniş
yaşıl mahnılarda
pıçıldayır ot.
Gülümşeyir şən güllər,
nava eder bülbüllər.
Üular oynayır qaranquş kimi.
Gənişlər qoynunda
ürəyimdən böyüyür
dayanmayan qanadlar
sanki...
* * *
Vətən hesab edir dağları ancaq,
qayadan qayaya sıçrayan ahu,
Firtina olsa da dağlarin üstü,
ülgüc bədənini deşirdi bu cağ.
Məkanın hörmətlər ahu hemi gün,
Teleyi gözinə verməs göz yaşı,
Niyə tərk etmes həç o bunda daği,
ürəyi dağları məkan olan çün....
* * *
Ölkəmə gəlməmiş hələ də payız,
Uçub gedeni yox hələ də həç quş.
Hələ ağacları bəzər yarpaq də,
Tarlalarda hələ işıq yanar bu cür.
Hələ təpələrə donmur buz-qirav,
yayin nəfəsinə qarişar nəfəs.
Çaylar rəks ederken ucadan uca,
ürəyim günəşə gömülür yavaş.
* * *
Günəşə gedən yol,
onda izlər çox.
Ilan,
Siçovul izləri.
Qurd,
qoyun izləri.
Qan,
Fəryad,
karvan izləri.
Günəşə gedən yol,
Onda izlər çox.
Turfa rəng.
Ağ,
qara,
qırmızı,
hər hil izlər var.
Günəşə gedən yol,
Onda izlər çox.
Çirkin,
yaltaqlıq
iyrənc izləri
Gəçib getir
ürəyimdə yatan
ədalət,
vicdan,
həqiqət izləri.
VISOL
I
Hər tərəfdə gözəllik, çiray,
isiğ kimi sən gələrsənki.
İpək köynək geyir burda Ay,
rəqabətə hazir o sanki.
Əlin tutdum qorxu içində,
Saçlarını oynayır külək.
Gözlərində mehribanlıq ve
duyğulara doludu ürək.
Çimə batdıq ikimiz, sonra
ulduzlardan alamirsən göz.
Ehtirasla qaynayıram mən,
Saçın tarayacağam bəsöz...
Ay gelerken sükut atinda,
uzatırsan əllərini boş.
Süzürəm süst gəçənin dadin,
son gedecem səhəre sərxoş.
II
Eyni o gün...
Sən gəldin sanki bir ay kimi dolub.
qara çay kimidir uzun saçlarin
sinəndə suzurdu limmo-lim olub.
Unutdum,
özümü itirdim sonra
bədənim basdırdı o dalğa saçlar
mən boğuldum eyni qara çayda...
RAUF PARFI
Ay işiqsiz, neden, bu qədər?
Yanib bitən od üzlərini
Sanki kül tək - qarışıq?
Bir sözüm işqində
vücudum yanərkən, inan, qışqırıb.
Ay ölmüşsə işiqsiz gözün
hansi yerə dikmiş.
Ay, Ay,
xahiş edirəmki, gel.
yanan bədənimdən götür min alov.
Sonra işığlantir
dünyanın qaranlıq gecələrini.
İşiğlantir,
insanların qaranlıq daxmalarini.
İşiğlantir
hansidir adamlarin ürəylərini
Ay, Ay,
Bax, sözümün ümidi ilə
hər səyim yanmaxda, gəl, mənə inan.
HÜRRIYƏT
Gəl, can quşum, canım quşum, gəl,
qucaqlayacağam səni, gəl, indi bu vaxt.
Yavaş-yavaş basırəm lələklərini,
Ey, qanadlari qanli
ürəyi ləkəli
uzun müddət qəfəsdə yaşayan quşum,
gəl, məni qucaqla,
ürəyim bir azad olsun, gəl.
Səni azad görə bilməyənlər haqqı,
Sızlamağına qulaq asa bilməyənlər haqqı,
Səni qucaqliram, bir gəl, can quşum.
HƏZIN SƏDA
1
Sən mənim yanımda deyilsən, yoxsan,
narahatlıq külbəsi içrə
gecəm ağaradi, günüm qaranliqlaşar.
2
Vücudumdan tökülür titrəq,
səsim qırılır yağış damcıları tək,
ürəyimi açdım sənə, sevgilim.
3
Səni sevirəm, dedim,
ağır batdımı, söylə,
üreyimin kədərli səsi.
4
Gedək, hər gün bir sənle
inan, könlüm kimi
ünvan da yaxın.
* * *
Həyətdə payızlə dayanıram tək,
küləklər başını basır sinəmə.
Altimda qarğalar səs verir uzun,
ey sən, qoca ürək, qoy, həç ah çəkmə.
Həyat bəzən xoşbəxt, bəzən kederli,
Qışa giririk açib geniş bir qucaq.
Payızdan köçür o bir kran kimi,
həyatdan - bizlər də köçəri səyyah.
* * *
Ürəyimdə ağlar vətənim...
Aybek
Bütün bədənimi əzərken soyuq,
Danışmağa imkan yox,
dilim də dondu.
Daha soyuqlaşır hər tərəfim də,
Bilmirəm, nə qədər davam edər bu?
Ah,
halima baxıram indi kədərli,
dişim üyüdülür,
kirpiklərdə yaş.
Ağ çadır tikmişdi sərhədsiz gündüz,
hər halda
Amansızca nəyzə sənçər mənə qiş.
Bəzən külək,
Bəzən toz,
Bəzən dalğada
Ürəyim sükütün içində indi.
Qaranlıq qışda zəif bir mən deyil,
ağlayır
qəlbimdə bilmirəm, kimdir...
* * *
Yaşıl ağaclarla örtülmüş bir künc,
Sənin üçün çoxlu darıxmışam mən.
Burda bir zamanlar, süst olan eyni -
Mən sənin aşiğin, en kədərli, en...
Yolumda çəçəklər kəçər indi şad,
Sərxoş ede rəngli çiçəklər ətri.
Günəş gülüşlə parladı,
Qarşimda söyleyecek min quş da mahni.
Kəpənək çiçəkdən çiçəyə köçür,
ləçəklərdən uçar qırmızı böcək.
Ruhumda canlanar həlavət bu an,
Təbiətin qoynunda gəzirəm mən tək...
* * *
Bahar.
Qəhvəyi səmada bulud karvanı.
Birdən axtarmağa başladım burda
özleyenim kranlar səsin.
Ağacları tam çiçəklənən bağda,
otun üstünə uzanib
bir anlığa sənə getdim, Gəncliyim.
Alma gülün qoxusunu qoxladim,
Qucaqladim albalı çiçəyini.
Həmədən fərqlisən, həmişə, Gülüm!
* * *
Eyni sabahlarda yırtılır quşlar,
Ağaclar gözlərini açarken bu an.
Tozumlu,
darbadar,
rəngarəng duşlar,
göy okeanında üzanan günəş.
Şulələr pıçıldab oxurken kitab,
niyə şair ürək qaralıq, donuq?
O, varlıq məvcudat oyaqdır, amma
Mən həç istəmirəm oyanmaq.
Ürəyim parçalar adsiz bir kədər...
* * *
Də, sağmisin,
gözəl kəpənək,
gəl,
çiçəklənən qanadını tut,
gözlərimə sürtürəm səvib.
Kəpənəğim,
necə də gözəl,
sənlə tanışmaq ne kadar da xoş,
məndən uzaqlaşma artıq həç zaman,
sinəm də çəvrilir çiçəyə mütləq.
PAYİZ RUHİYƏTİ
Əncir ağacının kölgəsində sərçələr,
ancaq, sən də
payız gəldiyini gördünmü, söylə?
Karatolu əhatləyən qırış,
budaqlar əyilib piş,
dibində solğundu mənim də üzüm.
Qapını açıram mən indi həstə,
çiynimə qönədi qara bir külək,
Boğazımda ağrıyır səda.
Sarımtıl ağaclar arasında
xəstə kimi ağlar hər anda külək,
bu bağdan keçirəm ağaç kimi tək.
Quşlar qanadında oyanir qorxu
qırıq yarpaqların ancaq səsi var
Dünya doludu gurultu.
* * *
Gecə yarısı...
Qara payız qoyununda qaralmış yarpaq,
qaranlıq küləklərə sinəsin tutub,
həmi səsilə
yuxudan oyatar qara dünyayi.
Gecə yarısı...
Qara payız qoyununda qara ilan -
külək
sürünər hələk.
Ürəkdə vahimə fırtınasi çox,
ətrafa baxıram indi tək...
Gecə yarısı...
Qara payız qoyununda can verer yarpaq,
haraya düşdü o cansiz, nəcatsiz?
İSTİRAHAT EDƏN İNSAN
1
İstirahət edən insan üçün çox çətin,
düşüncə xanasida yaşar narahat.
o bugünü də,
sabahi da
düşünür xöşbəxt.
Düşüncələr ürəyin divarlarını
kəmirir bir siçovul kimi.
Şahin kimi gözünü oyub,
içini cızadı o düşüncələr.
O bu günü düşünürsə
zəlzələ tək döyür ürəyi,
Sabahi düşünəndə dünya da gözəl,
yarinini düşünənde
sakit su kimi...
2
Səhərdə oyandım,
hara getməyi də,
nə edəcəyimi də bilməm, bağışla.
Sən oyanan anda, can balam,
külək kimi təzçə
çay kimi küçəyə düşdün də, getdin.
* * *
Dünən bütün gün ağlayan səma
bu gün
gülümsəyir ahistə.
Dünən atin çırpən
narahat külək
bu gün tükəndi bəlki.
Bu gün dünya
Narahat olmayan
gəlin kimi xoşbəxt
Ürəyimə ısə dünənki
buludlu,
küləkli,
yağişli gün
öz şəklini çəkdidə getdi.
* * *
Gecə... Göydə parlaq bir ulduz,
mən ahistə ona baxıram.
Ona diqqət edib tutub göz,
xəyallarda dilim yaxıram.
Gece... Göydə parlaq bir ulduz,
söyləyir süst deyir: bəxtin mən.
Eyni ulduz kimi harda bir qız,
yoluma göz tutar indi şən.
* * *
Hey, üfüqə yeten,
gəniş tarlalar,
bu gün qucağında acı hökmdar.
Bıçağin getirir qara soyuqlar,
Sinəniz acidan ağrirmi təkrar.
Hey, üfüqə yeten,
gəniş tarlalar,
başınıza tökülən burda sonsuz qar.
Bu gün qış olsa da tələyinizdə,
yola düşür
sizi axtarib
gələn
Yarinda bahar.
İJƏRƏ ƏV
Beşinci mərtəbədəki
evim pəncərəsindən
Şimşək,
ildırım,
və küləklərlə
gələr bir gecə...
Məni qucaqlab getirir -
qaranlığın dərinliğinə.
Mən isə
şimşək gözlərim,
otlu ürəyim ilə
gecə sinəsin bölüb
axtariram sabahı.
* * *
Sən getdiyin gecə...
Leylək kimi qarlar da yağdı,
başıma dəydi -
üzümə,
sinəmə
qarların ağır əlləri.
Sən getdiyin gece...
Sevincim də
Ümüdüm də,
pəndhim da -
məni qışın qoyununa atdı da
haradir getdi.
Özbək dilindən çevirdi: Rəhmət Babacan