İnsanları çaşdıran məqam- Psixoloq, yoxsa yaşam koçu?
Son iki-üç ildə yaşananlara tab gətirmiş demək olar ki, hər kəs "Mən həqiqətən çox çətin anlar yaşayıram" deyir. Biz hamımız pandemiyadan iqtisadi, humanitar və iqlim böhranlarına qədər çətin dövrlərdən keçmişik. Beləliklə, eyni nəqliyyat vasitəsini paylaşdığımız sərnişinlərdən tutmuş, qonşulardan, dostlardan və iş yoldaşlarından onların yaşadıqları çətinliklər və gərginliklər haqqında tez-tez eşitmək təəccüblü gəlmir artıq. Problemlərimiz haqqında danışmaq bizə çıxış yolu təklif edir, lakin çevrəmizdən kimsə ilə təsadüfi söhbət bir çox insanın ehtiyac duyduğu yardımı təklif etməyəcək. Hər birimiz tez-tez başqalarını peşəkar yardım axtarmağa təşviq etsək də, düzgün köməkçi ilə əlaqə qurmağın çətin ola biləcəyini də başa düşürük, çünki sağlamlıq sənayesi bir çox çaşdırıcı seçimlər təklif edir...
Ölkəmizdə "yaşam koçu" anlayışı getdikcə populyarlıq qazanır. Orta yaşlı və yaşlı nəsilə uzaq ifafə olsa da, gənclərə tanış ifadədir. Bir çoxları isə psixoloq və yaşam koçu arasındakı fərqləri bilmədiyi üçün çaş-baş qalır. Əlbəttə, bu sahəyə qarşı bizdə yetəri qədər önyarğılar var. Ölkəmizdə bu sahə ilə bağlı birbaşa təhsil almaq şansı yoxdur. Bu halda seminarlar, beynəlxalq sertifikatlar rol oynayır. Bu da seçim işini olduqca çətinləşdirir. Seansların qiyməti də yetəri qədər yüksək olduğu üçün insanlar həm maddi, həm də zaman itkisinə məruz qalmaq istəmir. Psixoterapiya və yaşam koçluğu arasındakı fərqləri tapmaq üçün araşdırma apardıq.
Hazırda bu dəstəyin iki əsas qolu var. Terapiya və kouçinq.
Sizə Terapevt yoxsa yaşam koçu lazımdır?
Əvvəlcə eramızdan əvvəl 5-ci əsrdə antik filosofların söylədiyi və müasir sosial elmlərin araşdırmaları ilə təsdiqlənən bir həqiqətlə başlayaq: Heç kim həyatda iztirablardan immun deyil. Əgər həyatdasınızsa ağrı, qəzəb, kədər, qorxu və depressiya kimi psixoloji mübarizələrlə qarşılaşmaq qaçınılmazdır. Bu, böyük mənzərənin yalnız bir hissəsidir. Bununla belə, bütün mübarizələr bərabər yaradılmır və onlara belə yanaşmaq olmaz. Misal üçün; İş itkisinə görə kədərlənmək, işdən çıxarıldıqdan sonra böyük depressiya yaşamaqdan keyfiyyətcə fərqlidir; Uşaqlarınızın təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlığı, onları bir yerə sürmək qorxusu kimi özünü göstərən obsesif-kompulsiv pozğunluqla qarışdırılmamalıdır və mədə krampları və şəxsi işə qayıtmazdan əvvəl yuxuya getmə çətinliyi ümumiləşdirilmiş narahatlıq pozğunluğu ilə eyni deyildir. işə getməyinizə mane olur. Emosional pozğunluq adlandıracağımız şeyi ruhi xəstəlikdən ayıran əsas fərq, normal hesab etdiyiniz səviyyədən aşağı fəaliyyət göstərmədiyinizdir. Psixi xəstəlik yalnız dövri bədbəxtlik, şübhə və ya narahatlıqdan ibarət deyil; Bu, həm də bu təcrübələrin gündəlik fəaliyyətinizə əhəmiyyətli dərəcədə və xroniki şəkildə müdaxilə edən düşüncə və davranış nümunələrinə töhfə verib-verməməsi ilə də özünü göstərir. Ruhi xəstəlikləri müalicə edən köməkçilər tamamilə terapevtlər kateqoriyasına düşürlər.
Psixoterapiyadan fərqli olaraq, kouçinq artıq normal və ya daha yüksək səviyyədə fəaliyyət göstərən insanlara emosional narahatlığı aradan qaldırmağa və əlavə qazanc əldə etməyə kömək etmək məqsədi daşıyır. Təcrübə sahəsindən asılı olaraq, məşqçi fiziki, emosional, peşəkar, sosial və ya atletik cəhətdən daha yaxşı çıxış etməyə kömək edə bilər. Hansı yanaşmanın sizin üçün daha yaxşı olduğuna dair çaşqınlıq başa düşüləndir, çünki fərqlərinə baxmayaraq, terapiya və kouçluğun ortaq cəhətləri çoxdur. Hər ikisi emosional pozğunluqları aradan qaldırmağa və həyatı zənginləşdirən məqsədlər qoymağa diqqət yetirir.
Hər iki peşə sizə başladığınız yerdən daha yaxşı bir yerə çatmağınıza kömək edə bilsə də, terapevtlər ruhi xəstəlikləri və ya digər əhəmiyyətli emosional və əlaqə problemlərini müalicə etmək üçün hazırlanır; Koçlar isə müəyyən sahədə performansınızı yaxşılaşdırmağa kömək etməyə çalışırlar. Müvafiq praktikant haqqında qərar verdikdən sonra diqqətinizi onların istifadə etdiyi yanaşmalara yönəldə bilərsiniz.
Düzgün yaşam koçu tapmaq psixi sağlamlıqdan kənar xüsusi bir məqsədə nail olmaq istəyirsinizsə, məsələn, yüksəliş əldə etmək və ya daha mütəşəkkil olmaq. Bu zaman axtarışınızı koçlara yönəldə bilərsiniz. Beynəlxalq Koçlar Federasiyası müəyyən təhsil səviyyəsinə malik koçları sertifikatlasa da, bir çox yüksək ixtisaslı koçlara lisenziya verilmir. Beləliklə, lisenziya axtarmaqdansa, enerjinizi məşqçinin təqdim etdiyi xidmətləri dəstəkləmək üçün sübut axtarmağa sərf edin. Psixoterapiyada olduğu kimi, CBT, CBT, DBT və davranış elminə əsaslanan kouçinq yanaşmaları yaxşı koçun təcrübəsinin əsasını təşkil etməlidir. Əlavə olaraq, etibarlı bir məşqçi, xüsusən də lisenziyalı bir terapevt deyilsə, onların yanaşmasını əks etdirən əhəmiyyətli bir işə sahib olmalıdır. Onların işini etimadnamələr kimi düşünün - təkcə kəmiyyət deyil, həm də keyfiyyət və sübut önəmlidir. Bir məşqçinin yazdığı və ya istifadə etdiyi kitabları, məqalələri və ya rəqəmsal medianı axtarın. Məsələn, bizlərdən biri davamlı mükəmməlliyə və emosional sağlamlığa olan yanaşması haqqında bir kitab yazdı ki, gələcək müştəriləri ilə məşqçilik əlaqəsinə başlamazdan əvvəl oxumalarını istəyir. Digər nüfuzlu koçlar kollec və universitetlərdə dərs deyə bilər və ya onların işini dəstəkləyən böyük onlayn depolara malik ola bilər. Əlbəttə, kiminsə kitab nəşr etdirməsi onu mütləq yaxşı koç (yaxud terapevt) etmir. Bu, kouçinq sənayesinin şübhəli bacarıqları olan təsiredici, işgüzar fərasətli mütəxəssislər üçün nə üçün bir reputasiya olduğunu qismən izah edir.
Yüksək ixtisaslı koç tapmağa gəldikdə; Etibarlı insanların, o cümlədən həmkarların, dostların və ya etibar edə biləcəyiniz ekspertlərin tövsiyələri ilə başlayın. Tanıdığınız və güvəndiyiniz insanlardan ağızdan ağıza gələn sözlər və tövsiyələr səmərəsiz insanları və yanaşmaları aradan qaldırmağa kömək edə bilər. Koçun dəstək istədiyiniz sahələrdə təcrübəsi olub-olmadığını soruşun. Onların hadisələrinin ifadələrini və uğur hekayələrini axtarın.
Əfsanə Kamal