K Ə R Ə M İ
TANRI xəlq eylədi ta ki, əzəldən,
Külli Kainatı tək bir Kəlamdan.
"Ol" dedi, yrandı bütün Kainat,
Sevgidən yarandı bu gözəl həyat.
İnsanı yaratdı torpaqdan, sudan,
Ona şərəf verdi öz pak Ruhundan
Ancaq istəmədi yatmış bədənə,
Ən gözəl neməti hədiyyə edə.
Əmr etdi mələyə, musiqi oxu,*
Sevgimi qulumun qəlbinə toxu.
Gözəl musiqilər* ona ikram et,
Musiqi zövqündən onu agah et.
Mələk soruşdu ki, Ey ULU TANRI,
Bu gözəl nemətin necədir adı?
ALLAH cavab verdi, ey sadiq mələk,
MƏNİM hər əmrimə itaət gərək.
MƏN ULU TANRIYAM kərəm sahibi,
"Kərəmi"+ adlansın bu ilk musiqi.
İkram kəramətdir MƏNDƏN insana.
Ruhum şərafətdir MƏNDƏN ad-sana.
Bax, onda deyilər insana Adəm,
Onunçün baş əyər Adəmə Aləm.
Əmr etdi mələyə, yen oxu "Kərəmi",
Musiqiylə oyat yatmış Adəmi.
Quluma salam ver, ona hörmət et,
Musiqi elmini quluma ram et.
1
(Mələk baş əyərək əmrə müntəzir,
Öyrətdi Adəmə hər şeyi bir-bir.)
Musiqi gəlincə Adəmə göydən,
Xoş bir ahəng ilə titrədi bədən,
Elə ki, musiqi Adəmə gəldi,
Ayıldı yuxudan o, cana** gəldi.
Musiqi titrəşim verincə qana,
ALLAH Öz Ruhundan üfürdü ona.
Ruhun musiqiylə hopdurdu cana,
Ruhuyla şərafət bəxş etdi ona.
İnsan Adəm oldu ALLAH Eşqinə,
Ruh ilə yetişdi ALLAH Elminə.
Qəlbində ALLAHA iman, məhəbbət,
Adəm ömrü boyu etdi ibadət.
Baxın, bu əhvalat nəylə bağlıdır,
UCA YARADANLA - HAQLA bağlıdır.
Ruha qida verən musiqimizlə,***
Kəramətlə** bağlı, Ruhla bağlıdır...
Bax, belə yarandı "yen, oxu Kərəmi"
Sonralar deyildi "Yanıx kərəmi".
Baxın, "yanıx" sözü oxşayır deyə,
"Yen oxu" sözü təhrif edilmiş belə.
(TANRIDAN güc alan bir Mənəviyyat,
Tarixdə iz qoyan bu El, bu Elat,
Meylini salsa da sonsuz çöllərə,
Xeyli xəzinələr vermiş ellərə.
Dastanlar yaratmış bu Xalq, bu Elat,
Sazla, Muğamatla yoğrulmuş həyat.
2
Sevincə, kədərə vermişdir dəyər,
Ki, hər kəs çıxarsın düz nəticələr.
Dastanın biri də Əsli və Kərəm,
Nakam bir sevgidən "yaşanan" ələm...
Bəli, Kərəm yanmış, alışmış, heyif,
Vüsala çatmamış, kül olmuş, heyif...)
Görürsüz, bu hava oyun havası,
Hərəkət havası, coşqu havası.
Fitrətən olsa da bir od havası,
Onun yanıq ilə yox əlaqəsi...
...Əhvalat səmada baş verən zaman,
TANRIDAN əmrlər verilən zaman,
Dönüb dövr edirdi çərxi - fələklər,
Bunu seyr edirdi pərlər, mələklər
Çün ALLAH onlara vermişdi rüsxət,
Ki, hər bir buyruğa etsinlər diqqət.
Sonra da bilirik, baş verdi nələr,
Göydən yer üzünə yendi mələklər.
ALLAHIN əmrini müxtəlif zaman,
Seçilmiş qullara etdilər bəyan.
Bəli, o vaxtlardan "Yen oxu Kərəmi"
Oldu yer üzündə dillər əzbəri.
Lakin iblisin də rüsxəti vardı,
Qiyamətə qədər möhləti vardı.
İçində təkəbbür, hiylə və nifaq,
Yollarda qururdu görünməz duzaq.
Cahil insanları hey qandırırdı,
Haqq yoldan sapdırıb küfrə salırdı.
3
Bax, beləcə iblis səyy göstərərək,
"Yen oxu" sözünü təhrif edərək
Haqqı batil ilə əvəzləyərək,
Bu şaqraq havanın əsil adını
"Yanıq" kəlməsilə əvəzləyərək,
Adın dəyərini, adın özünü,
TANRI kəlməsini, TANRI sözünü
Dəyişik çatdırdı bir xeyli müddət,
Görəsən nə zaman ayılar xilqət?...
(Görürsüz bu sözlər oxşardır deyə,
İblis də hiyləylə, məharət ilə
Bizdəki laqeydlik "fərasətiylə"
"Yen oxu Kərəmi" təhrif olundu,
"Yanıx Kərəmi" ilə tərif olundu.)
İblis sınaq üçün yaradılmışdı,
ALLAHDAN, bax, bu cür proqramlanmışdı.
Ancaq
İnsansa yaranmış faili - muxtar
Ki, haqla batili etsin aşikar.
Bəli,
O Hakimi Mütləq - Ali İqtidar,
Yaratdı insanı faili - muxtar.
Sonra rəhm edərək endirdi Quran,
Oxusun, tanısın ALLAHI insan.
("TANRI" kəlməsinin bir anlamı da
"Tanımaq" sözüylə bağlıdır ADA.)
ALLAHIN Elmidir qapılar açan,
Sevgiylə Cahana işıqlar saçan.
ALLAHIN elmidir sonsuz, tükənməz,
Elm ilə yüksələn heç zaman enməz!
4
...Elə ki, yarandı Adəmin nəsli,
Yetişdi Ürf, Adət, Ən-ənə vəsli.
ALLAH əmr elədi, buyurdu: -mələk
Ürf, Adət, Ən-ənə endirsin gərək.
Ülvi dəyərlərlə yaşansın deyə,
Ürf, Adət, Ən-ənə gərəkdir Yerə.
Əmr etdi yenə də sadiq mələyə:
-Musiqiylə endir bunları Yerə,
Yetdi Törə anı, Ürf, Adət anı,
Bu hava adlansın, olsun "Ürf anı"...****
["Təranə" sözü də Törə anından
Yaranmış, adlanmış həmin zamandan.
Təranə "Türk" ilə, "an" ilə birgə,
"Türkan" adıyla da tanışdır Elə.
Əgər etsək "Türkü" sözünə diqqət,
Orda "Şarkı" sözü görünər əlbət.
(Filologiyada " T " - səs çevrilir,
Bəzən " Ş " kimi də səslənə bilir)]
...Onunçün bu hava Ürflə bağlıdır,
Adət, Ənənəylə, Ürflə bağlıdır.
Bax, belə enmişdir "Ürf anı" yerə
Sonra söylədilər "Ürfani" deyə...
Bəli, "İrfani" də deyilmiş ona,
Çünki irfan əhli vurulmuş ona.
(İrfan alimləri düz söyləyərlər,
Həmişə dəyərli söz söyləyərlər
Dərin mənəviyyat, həm də ki, zəka,
TANRIDAN onlara olmuşdur əta)
5
Yenidən qayıdaq izahatlara,
Həm dərin, həm uca incə qatlara...
...Əhvalat Ruh ilə bağlıdır deyə,
Həm də ki, "Ruhani" deyirlər deyə,
Bu əsas məqamı açarıq indi,
Kölgəyə aydınlıq qatarıq indi.
Gözəl bir məkanda, gözəl zamanda,
Zaman ölçüsüylə həmin o anda,
ALLAH Öz Ruhundan bəxş etdi deyə,
"Kərəmi" "Ruh anı"***** adlandı həm də.
Əzəldən "Ruh anı" adlanan hava
"Ruhani" adıyla yayıldı Xalqa.
ALLAH adlandırdı bunları bu cür,
Musiqilər bu cür etdilər zühur.
TANRI kərəm etdi, verdi kəramət,
Ruhundan bəxş etdi verdi şərafət.
"Kərəmi"******, "Ürfani" qoşa bir qanad,
Biri Havacatdır, biri Muğamat.
Nemətlər içində ən böyük nemət,
TANRIDAN Xalqıma böyük əmanət!
Fikrimcə buna da izah gətirdik,
Qəlblərə rahatlıq, rifah gətirdik.
ALLAHIN izniylə bu gün nəhayət,
Kölgədən işığa çıxdı həqiqət.
Qırıldı tilsimlər, açıldı gözlər,
Nurlandı qaranlıq qalmış könüllər.
6
Çox şükr Haqq gəldi, batil yox oldu,***
Qəlblər sevinc ilə fərəhlə doldu.
Ey ULU YARADAN şükr olsun sənə,
Ki, haqqı çatdırdın bəşəriyyətə!
Gəlin, ey insanlar, biz də ALLAHA,
O UCA ALİMƏ - ZÜLCƏLALUHA,
İbadət eləyək ömrümüz boyu,
Budur HAQQIN yolu, qurtuluş yolu.
İlqar Böyükkişi oğlu,
12. 05. 2017, Bakı.
İ Z A H A T
* "Oxu" sözü həm də çatdırmaq, nüfuz etmək anlamındadır. Quranın ilk ayəsi də "Oxu" ilə başlayır (iqra bismirəbbikəlləzi xələq - Oxu, Yaradan Rəbbinin Adı ilə oxu) ki, bunun da anlamı, qeyd etdiyimiz kimi "ALLAHIN əmrlərini, sözlərini çatdırmaq, təlqin etmək, nüfuz etmək, qəlbə çatdırmaq, qovuşdurmaq deməkdir.
* "Musiqilər" dedikdə, həmin musiqinin öz ahəngi, ritmi, və s. çalarları da nəzərdə tutulur.
+ "Kərəmi", yəni TANRI kərəmi (TANRI ikramı, neməti, qayğısı).
** "Cana gəlmək" özünə gəlmək, oyanmaq anlamındadır.
*** "Ruha qida verən musiqimizlə". Əlbəttə Ruh ALLAHDANDIR, Onun heç nəyə ehtiyacı yoxdur. Burada "Ruha qida verən musiqimizlə" deməkdə məqsəd, ALLAHIN bu gözəl nemətinin insanlar üçün necə dəyərli və gərəkli olduğunu qiymətləndirməkdir.
** Musiqi insanlara həqiqətən ALLAHIN böyük bir ikramı - Kəramətidir. Musiqinin insan əhval - ruhiyyəsinə təsiri danılmazdır. Tarixən musiqilər vasitəsilə müalicələr də çoxumuza məlumdur.
**** "Ürf anı"... Zamanın özünü də ALLAH yaratmışaır. Ona görə də insanların zaman ölçüsündən fərqli olaraq, ALLAH üçün hər bir iş əsasən anla ölçülməkdədir ["Quran" sözünün "Qur" hissəsi həm də "Qiraət etmək", "Oxumaq", "an" hissəsi isə anla - zamanla bağlıdır (bildiyimiz kimi Quran iyirmi üç ildə nazil olmuşdur. Ancaq qeyd etdiyimiz kimi, bizim ölçümüzlə olan istənilən zaman müddəti ALLAH üçün bir an ölçüsündədir). Ona görə də "Quran" həm də oxu anı, izah anı, təlqin anı, aydınlatma anı, aydınlatma zamanı olaraq başa düşülməlidir)].
***** "Ruh anı". Bax, "Ürf anı" ifadəsinin izahına.
****** "Kərəmi", "Ürfani" qoşa bir qanad... Artıq bildiyimiz kimi "Kərəmi" havası həm də "Ruhani" deməkdir. Ona görə də misranı bu cür də yazmaq olardı ""Ruhani", "Ürfani" qoşa bir qanad". Ancaq söhbət əsasən "Yaniq Kərəmi"ninn düzgün anlamının izahından - "Kərəmi"dən ("Yen oxu Kərəmi"dən) getdiyindən misranı bu cür - ""Kərəmi", "Ürfani" qoşa bir qanad" olaraq verdik.
*** Qurani - Kərimdən Ayə.
ƏLAVƏ
Baxın, əgər dastan haqqında məlumatı olan istənilən bir şəxsdən dastanın necə qurtardığı (sonuclandığı) haqda soruşsaq, onda o şəxsdən qısa şəkildə "axırda Kərəm alışıb yanır", "axırda Kərəm yanır, kül olur", "axırda Kərəm od tutub yanır", "Eşqdən Kərəm yanıb, kül olur" kimi cavablar alarıq. Bir baxın, heç diqqət etdinizmi, onda nədən haqqında danışdığımız bu hava "Alışan Kərəm", "Alışmış Kərəm", "Yanmış Kərəm", "Yanan Kərəm", "Odlanan Kərəm", "Kül olan Kərəm" kimi yox, məhz "Yanıq Kərəmi" adlanmışdır, heç düşündünüzmü?
Yaxşı diqqət etdikdə hətta bu havanın adının "Yanıq Kərəm" yox, "Yanıq Kərəmi" olaraq deyilməsinin şahidi oluruq. Buradan, "Yanıq Kərəmi"nin "Yen oxu Kərəmi"dən törədiyini, daha doğrusu İblis tərəfindən təhrif edildiyini bir daha aydın şəkildə sübut etmiş oluruq (UCA ALLLAHA tükənməz həmd, şükr və sənalar olsun!!!)