Qalaktikaların mərkəzlərində qara dəlik tıxacları yarana bilər- ÖZƏL

Əksər qalaktikaların mərkəzində onları aktivləşdirən bir yığılma diski ilə əhatə olunana qədər ümumiyyətlə sakit vəziyyətdə qalan supermassive qara dəliklər var.

Bu disklər qara dəliyi qidalandıran qaz və tozdan ibarətdir və daha kiçik ulduz qara dəlikləri arasında qarşılıqlı əlaqə üçün bir səhnə rolunu oynaya bilər.

Olaylar.az xəbər verir ki, "Royal Astronomical Society"nin "Monthly Notices" jurnalında yayımlanan son bir araşdırma, bu qarşılıqlı təsirlərin qara dəlik toqquşmalarına necə kömək edə biləcəyini və ya qarşısını ala biləcəyini araşdırır.

Tədqiqat zamanı elm adamları yığılma disklərində sözdə "Miqrasiya tələləri" aşkar ediblər. Bu tələlər cazibə və istilik effektləri kimi şərtlərin ulduz qara dəliklərin yığılmasına və yapışmasına səbəb olduğu və toqquşma ehtimalını artırdığı sahələrdir. Bu toqquşmalar bu gün cazibə-dalğa astronomiyası çərçivəsində fəal şəkildə öyrənilən cazibə dalğalarının mənbəyi ola bilər.

Maraqlıdır ki, miqrasiya tələlərinin yaranma ehtimalı və sabitliyi, kütləsi və fırlanma sürəti də daxil olmaqla, supermassive qara dəliyin xüsusiyyətlərindən çox asılıdır. Beləliklə, yüksək parlaqlığa malik aktiv qalaktik nüvələrdə Miqrasiya tələləri daha az formalaşır. Bu, yığılma disklərindəki fiziki şərtlərin qara dəlik dinamikası üçün nə qədər vacib olduğunu vurğulayır.

Tədqiqat, yalnız aAstrofizika üçün deyil, bütövlükdə qalaktikaların təkamülünü anlamaq üçün yığılma disklərinin quruluşunu incə bir şəkildə başa düşməyin vacibliyini vurğulayır. Supermassive qara dəliklər və aktiv qalaktik nüvələr çox vaxt o qədər parlaqdır ki, parlaqlığı bütün qalaktikanın parlaqlığı ilə müqayisə olunur və bu da onları qalaktik strukturların formalaşmasında və inkişafında mühüm rol oynayır.