Günəşi idarə etmək: Sivilizasiyanın gələcəyi necə dəyişəcək?- ÖZƏL

Kaliforniya Texnologiya İnstitutunun tədqiqatçıları Günəşin enerjisini kosmosdan Yerə ötürdülər. Bu inkişaf enerji istehsalında yeni bir dövrün qapısını aça bilər. Bəs kosmosda toplanan günəş enerjisi niyə bu qədər vacibdir və bu, bəşər sivilizasiyasının gələcəyini necə dəyişəcək?

Olaylar.az Türkiyə KİV-ə istinadən araşdırmanı təqdim edir:

Son 200 ildə, xüsusən də Sənaye İnqilabından sonra texnologiya müxtəlif şəkildə həyatımıza daxil olub. 30 il ərzində buxar qatarlarından kompüterlərə qədər; Biz kalkulyatorlardan maşın öyrənməsi ilə süni intellektə keçdik. Texnologiyanın inkişaf tempi çox böyükdür. Bununla belə, məhdud elektrik istehsalı texnologiyanın qarşısındakı ən böyük maneələrdən biridir. Çünki enerjinin olması texnologiyanın və sivilizasiyanın inkişafına təsir edən ən mühüm amildir.

Kardaşev şkalası sivilizasiya və enerji ölçüsü kimi:

Sürətlə inkişaf edən texnologiyaya baxmayaraq, texnoloji inkişafın gələcəyini proqnozlaşdırmaq çox çətindir. Bəs bizim sivilizasiyamız insanlar  olaraq nə qədər inkişaf edib və daha nə qədər inkişaf edə bilər? Bu sualın dəqiq cavabını bilmirik. Çünki ən azı hələlik başqa sivilizasiya ilə qarşılaşmamışıq. Lakin Sovet İttifaqı astronomu Nikolay Kardesev bu mövzuda beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmiş bir sistem hazırladı.Onun adı Kardaşev Şkalası kimi tanınır. Kardaşev bir sivilizasiyanın inkişaf səviyyəsini enerji istehsalı ilə ölçməyi məqsədəuyğun hesab etmiş və 3 səviyyəli sistem işləyib hazırlamışdır.

Tip-1 Sivilizasiyalar öz ulduzlarından planetlərinə düşən bütün enerjini və ya bərabər miqdarda enerjini istifadə edə bilən sivilizasiyalardır.Bu ulduz bizim üçün Günəşdir.

Tip-2 sivilizasiyalar yalnız planetə düşən deyil, öz ulduzlarının yaydığı bütün enerjidən faydalana bilən sivilizasiyalardır.

Tip-3 Sivilizasiyalar öz qalaktikasının miqyasında enerjiyə malik qalaktik sivilizasiyalar kimi müəyyən edilir. O, Tip-2-də istifadə olunan enerjidən ən azı 100 milyard dəfə çox istifadə edir.

Bəs bu miqyasda bəşər sivilizasiyası hansı səviyyədədir?

Təəssüf ki, bu, hələ də 0,7 səviyyəsindədir. Çünki insanlar Günəşin bütün enerjisinin ekvivalentindən istifadə etmirlər. Başqa sözlə desək, Tip-1 səviyyəsinə çatmaq üçün hələ çox yolumuz var.

Günəş hökmranlığı addımı: Birbaşa enerji transferi

Sivilizasiyamızı qalaktik səviyyələrə qaldırmaq çətin olsa da, bu gün Tip-1-ə çatmaq üçün atılan addımları görmək mümkündür. Nəhayət, Kaliforniya Texnologiya İnstitutunun tədqiqatçıları Günəşin enerjisini kosmosdan Yerə ötürdülər. Bu prosesdə kabel kimi alətlərdən istifadə edilməmişdir. Bu sıçrayış yanvar ayında orbitə çıxarılan MAPLE adlı cihaz sayəsində mümkün olub. MAPLE günəş enerjisini toplamaq və əks etdirmək üçün prototipdir. Sözügedən cihaz Kaliforniya Texnologiya İnstitutunun kosmosdan simsiz enerji ötürmə yollarını axtarmaq üçün başlatdığı Kosmik Günəş Enerjisi Layihəsinin bir hissəsi olaraq buraxılıb.

İnternet qədər əhəmiyyətli bir ixtiranın başlanğıcı

Son təcrübədə MAPLE-nin ötürücü massivi mikrodalğalı sobalar vasitəsilə kosmosda toplanmış günəş enerjisini institutun kampusunda yerləşən Qordon və Betti Mur Mühəndislik Laboratoriyasının damında yerləşdirilmiş qəbulediciyə göndərdi. Təcrübə internet qədər vacib bir ixtiranın başlanğıc mərhələsi hesab olunur. Bəs bu enerji istehsalı Yerin gələcəyinə necə təsir edəcək? Ontario Texniki Universiteti (Kanada) və Yıldız Texniki Universiteti Maşın Mühəndisliyi Fakültəsinin Üzvü Prof. Dr. İbrahim Dinçer araşdırmanın təfərrüatlarını  açıqlayıb.

Ənənəvi enerji müharibələri və siyasi tarazlıqlar dəyişəcək

İbrahim Dinçerin sözlərinə görə, təxminən 174 min TW (Terawatt) enerji Günəşdən gəlir. Dünya isə cəmi 22 TW sərf edir. Bu inkişafın müsbət olacağını deyən Dinçer, günəş enerjisinin hələ heç kimin nəzarətində olmadığına, texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrin burada mühüm rol oynayacağına diqqət çəkir.

Artıq ənənəvi emissiya istilik elektrik stansiyalarına ehtiyac qalmayacaq. Müstəqil enerji sistemləri yaratmaq mümkün olacaq. İqtisadi tarazlıqlar dəyişəcək. CO2 emissiyaları azalacaq. Ənənəvi enerji müharibələri və siyasi tarazlıqlar dəyişəcək. O, həmçinin hidrogen istehsalında karbonsuz prosesin formalaşmasında əsas rol oynayacaq. Burada unudulmamalı olan texnoloji imkanlardır. Qabaqcıl toplama və əks etdirmə texnologiyalarına sahib olan və onları səfərbər edə bilənlər enerjinin idarə edilməsində uğur qazanacaqlar.

Dünya artıq günəş enerjisindən bəhrələnir. Bəs bu enerjini kosmosda toplayaraq Yerə ötürmək hansı faydaları təmin edəcək? Dinçerin sözlərinə görə, bu, günəş enerjisindən qeyri-məhdud və qeyri-müəyyən istifadəyə imkan verəcək. Bu üstünlüklərlə yanaşı, mənfi cəhətlərdən də danışmaq olar. Çünki bu enerji toplanaraq məhv olmaq üçün istifadə edilə bilər. Bu səbəblə müdafiə məqsədli günəş enerjisi sistemləri qarşıdakı dövrdə çox mühüm rol oynaya bilər. Artıq bu məsələlərlə bağlı ABŞ Müdafiə Nazirliyinin müxtəlif layihələri var.