Süni intellekt BMT Təhlükəsizlik Şurasında: Kibertəhlükəsizliklə necə məşğul olaq?

Olaylar türk mənbələrinə istinadən aparılan araşdırmanı təqdim edir.
Süni intellektin sürətli inkişafı ilə ortaya çıxan mümkün risklərin idarə edilməsi və təhlükəsizlik standartlarının yaradılması beynəlxalq birliyin prioritet gündəm maddələrindəndir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının süni intellektlə bağlı ilk iclasında süni intellekt texnologiyasının faydalarını maksimum dərəcədə artırmaq və mümkün riskləri minimuma endirmək üçün müxtəlif tədbirlər müzakirə olunacaq.
İnkişaf edən texnologiya ilə kibertəhlükəsizlik və süni intellekt məsələləri bütün dünyada mühüm gündəmə çevrilib. Qlobal liderlər isə beynəlxalq əməkdaşlığı artıraraq təhlükəsiz rəqəmsal gələcək yaratmağı hədəfləyirlər. İş o yerə çatıb ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası ilk dəfə olaraq süni intellektin beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə potensial təhdidləri ilə bağlı sessiya keçirməyə hazırlaşır. Baş tutacaq görüş isə Böyük Britaniya təşkil edilir.
Mövzu ilə bağlı verdiyi açıqlamada Böyük Britaniyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Barbara Vudvord, Böyük Britaniyanın süni intellektin gətirdiyi imkan və risklərin idarə edilməsində "çoxmillətli" yanaşmanı dəstəklədiyini vurğuladı. Süni intellektin inkişaf etməkdə olan ölkələrlə inkişaf etmiş ölkələr arasındakı uçurumu aradan qaldırmağa kömək edə biləcəyini ifadə edən Vudvord onun potensial faydalarına da diqqət çəkib. Lakin o, həmçinin təhlükəsizlik risklərinin aradan qaldırılmasının lazım olduğunu müdafiə etdi.
Keçən ilin sonunda chatbot ChatGPT gözlənilməz sürətlə gündəmə daxil oldu. O vaxtdan bəri liderlər süni intellekt məhsullarına nəzarət üzərində daha tez hərəkət etməyə meyllidirlər. Avropa Birliyi indiyədək bu məsələdə öncüllük edir. Ötən ay Aİ-də süni intellektlə bağlı dünyada ilk hərtərəfli qanun qəbul edilib. ChatGPT-nin yaradıcısı olan OpenAI-nin baş direktoru Sam Altman da ABŞ Senatında iştirak etdiyi sessiyada hökumətlərin süni intellektin yaratdığı risklərə nəzarət və təhlükəsizlik standartlarının yaradılmasında iştirak etməli olduğu fikrində olduğunu bildirib.
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş vurğulayıb ki, qabaqcıl texnologiya süni intellekt "karlar" səviyyəsində həyəcan təbili çalıb. İclasdakı çıxışında Quterreş süni intellektin potensialını dəyərləndirəcək və təhlükəsizlik üçün vacib olan məsələləri müzakirə edəcək. Əvvəlki bəyanatında Quterreş bəzi süni intellekt mütəxəssislərinin xəbərdarlıqlarına istinad edərək, süni intellektin nüvə müharibəsi riski ilə eyni səviyyədə bəşəriyyətin varlığına təhlükə olduğunu bildirmişdi. Quterreş bu xəbərdarlıqlara əsaslanaraq dünyanı hərəkətə keçməyə çağırıb.
Quterreş BMT-nin süni intellektlə bağlı görəcəyi tədbirlərə hazırlıq üçün sentyabr ayında süni intellekt üzrə məsləhət şurası təyin etməyi planlaşdırdıqlarını da açıqlayıb. Bu məsləhət şurası süni intellekt üzrə ekspertlərdən ibarət olacaq və BMT-nin süni intellekt siyasətinin formalaşmasında mühüm rol oynayacaq. Bundan əlavə, Quterreş BMT-nin süni intellekt üzrə yeni agentliyinin yaradılmasına müsbət yanaşır və bu məsələdə Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin (MAQATE) nümunə götürülə biləcəyini təklif edib. MAQATE bəzi tənzimləyici səlahiyyətlərə malik olan biliyə əsaslanan təşkilatdır və nüvə enerjisi sahəsində beynəlxalq təhlükəsizliyi və əməkdaşlığı təşviq edir.
Görüşün məqsədi beynəlxalq ictimaiyyətin süni intellektlə bağlı məlumatlılığını artırmaq və diqqəti potensial risklərin idarə olunmasına yönəltmək olacaq. Çünki ölkələr, görünür, süni intellekt texnologiyasının faydalarından əlavə, təhlükəsizlik və etik məsələlərin də nəzərə alınması ilə razılaşırlar. Təhlükəsiz süni intellekt dövrünə keçid üçün bu görüşdə qlobal liderlərin süni intellektlə bağlı ümumi anlaşma və əməkdaşlıq inkişaf etdirməsi mühüm addım olacaq.
Kibertəhlükəsizliyi öz təhlükəsizlik siyasətinin mühüm elementi kimi müəyyən etməklə NATO alyansın üzvü olan ölkələrin kiberhücum zamanı 5-ci maddəni tətbiq edə biləcəyinə qərar verdi. Bu addım NATO-nun kibertəhlükəsizlik sahəsində ciddiliyini və üzv dövlətlər arasında həmrəyliyi gücləndirmək məqsədi daşıyır.
Kiberhücumların artması və mürəkkəbləşməsi ilə kibertəhlükəsizliyin milli və beynəlxalq təhlükəsizlik baxımından böyük əhəmiyyət kəsb etdiyi artıq bir həqiqətdir. NATO həmçinin bu təhdidlərin üzv dövlətlərə təsir edəcəyi təqdirdə kollektiv müdafiə prinsipinə uyğun hərəkət etmək öhdəliyini nümayiş etdirib və 5-ci maddənin əhatə dairəsini genişləndirərək kiberhücumların NATO-nun təhlükəsizlik siyasətinin bir hissəsi olduğunu vurğulayıb.
Dünya süni intellekt və kibertəhlükəsizliklə necə məşğul olacağını düşünərkən, Türkiyə bu yeni reallığa uyğunlaşır. Bu çərçivədə atılan addımlardan biri də Milli Kəşfiyyat Təşkilatında (MİT) dəyişiklik olub. Əvvəllər Elektron/Texniki Kəşfiyyat Müdirliyi nəzdində həyata keçirilən kibertəhlükəsizlik işləri indi Kiber Kəşfiyyat Müdirliyi adı altında fəaliyyətə başlayıb. Bölmə kibercasusluq, milli təhlükəsizliyə kiber təhdidlər və kibermüdafiə kimi məsələlər üzrə kritik tapşırıqları yerinə yetirəcək.

Röyalə Xəyal