Plastik çirklənmənin qarşısını almaq üçün razılaşma əldə edilə biləcəkmi?- ÖZƏL
Paris İqlim Sazişindən sonra dünya ətraf mühit adından yeni bir razılaşma üçün toplandı. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 2024-cü ilin sonunda imzalamağa razılaşdığı müqavilə plastik çirklənməyə son qoymaq üçün görüləcək tədbirləri ehtiva edir. Geriyə ölkələrin və böyük şirkətlərin bu məcburi razılaşma üçün konsensusa gələ biləcəyini görmək qalır.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Parisdə qlobal plastik çirklənməsinə son qoymaq üçün qlobal razılaşmanın düyməsini basdı. Bu iddialı addım üçün keçən il 193 ölkə bir araya gələrək, 2024-cü ilin sonuna qədər dünyada plastik çirklənməyə son qoymaq üçün qlobal saziş layihəsi hazırlamağa razılaşıb.
Hazırda biz hökumətlərarası danışıqlar həftəsindəyik, bu sazişin ikinci mərhələsidir. Mayın 29-dan iyunun 2-dək Parisdə keçirilən danışıqların məqsədi plastik çirklənmə ilə mübarizədə ümumi məqsədlərə nail olmaq və daha dayanıqlı həllər tapmaq üzrə razılığa gəlməkdir.
Müqaviləyə nə daxildir?
BMT-nin Ətraf Mühit Proqramının son hesabatına əsasən, "Kranı söndürmək: Dünya plastik çirklənməyə necə son qoya bilər və dairəvi iqtisadiyyat yarada bilər" mövzusunda hazırkı proseslər davam edərsə, dünya 2040-cı ilə qədər 420 milyon ton tullantı yarada bilər. Bununla belə, daha yaxşı plastik təkrar emalı və təkrar istifadə proseslərini mənimsəməklə sistemlərimizi uğurla uyğunlaşdırsaq, bu ümumi tullantıların 30 faizi təkrar emal edilə bilər.
Plastik çirklənmə ilə mübarizə üçün dairəvi iqtisadiyyat prinsiplərinin qəbul edilməsi və təkrar emalın təşviqi kimi tədbirlər də bu məcburi sazişin mövzusu olacaq.
İstehlakçılar bu məcburi qaydalara əməl edirlərmi?
2024-cü ilin sonuna kimi plastik çirklənmənin azaldılması ilə bağlı müqavilə imzalansa, istehlakçılar buna əməl etməlidirlər. Artıq buna nümunə ola biləcək qaydalardan birini həyata keçiririk.
Marketlərdə plastik torbalar...
Bazara gedərkən plastik torbalardan istənilən qədər istifadə etmək olmur. Çünki indi hər çanta üçün ayrıca rüsum var. Bu vəziyyətə öyrəşmiş bir çox insan öz alış-veriş çantalarını özləri ilə apararaq plastik torbalardan istifadəni azaldıblar. Ancaq bir araşdırmaya görə, bu vəziyyət tam olaraq qəbul edilməyib. Başqa bir araşdırmaya görə, qlobal orta hesabla 70 faiz plastik çirklənməyə son qoymaq üçün qlobal qaydaları dəstəkləyir.
Plastik istehsalçıları bununla razılaşmır
Hər kəs plastik tullantıların istehsalı ilə razılaşmır. BMT rəsmiləri qərarı dəstəkləsə də, plastik istehsal sənayesi bu məhdudiyyətləri istəmir. Böyük neft və kimya şirkətləri plastik istehsalına qoyulan məhdudiyyətlərdən narahatdırlar. O qədər ki, bu sektor qarşıdakı 20 ildə plastik istehsalını artırmağı hədəfləyir.Plastiklərin istifadəsi ilə bağlı alınacaq qərarlarla bağlı müxalifətə rəhbərlik edən təşkilatlardan biri də ABŞ-da neft və kimya sənayesi şirkətlərinin daxil olduğu Amerika Kimya Şurasıdır (ACC). Bu şuranın da bu sahədə lobbiçilik işlərinə istiqamət verdiyi bildirilir.
Lobbi yaratmaqda məqsəd nədir?
ACC plastik istehsalını məhdudlaşdırmaq üçün razılaşma istəmir. O qədər ki, birdəfəlik plastikdən istifadə edən böyük şirkətləri öz tərəfinə çəkməyi hədəfləyir. Bu istiqamətdə lobbiçilik fəaliyyətini həyata keçirməklə hökumətləri razı salmağa çalışır.Amerika Kimya Şurası hesab edir ki, plastikdən istifadənin məhdudlaşdırılması qlobal bərabərsizliyi artıracaq. Bunu dəstəkləmək üçün o, yoxsul ölkələrə aparılan məhsulların birdəfəlik plastiklə olduğunu müdafiə edir.