Ana dilinin qorunması Azərbaycan dövlətçiliyinin ideoloji dayaqlarından biridir- ÖZƏL
"Dil hər bir xalqın milli mövcudluğunu təmin edən, onun tarixini və mədəni irsini yaşadan ən mühüm mənəvi sərvətlərdən biridir. Ana dili xalqın keçmişi ilə gələcəyi arasında möhkəm körpü yaradır. Milli dəyərlər, adət-ənənələr və zəngin ədəbi irs məhz dil vasitəsilə nəsildən-nəslə ötürülür. Buna görə də ana dilinin qorunması hər zaman dövlətçilik anlayışının vacib elementlərindən biri hesab olunub. Tarixin müxtəlif mərhələlərində Azərbaycan xalqı öz dilini yaşatmaq üçün ciddi sınaqlardan keçib. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, xalqımız ana dilinə sədaqətini qoruyub saxlayıb. Bu bağlılıq milli şüurun formalaşmasına və inkişafına mühüm təsir göstərib. Azərbaycan dilinin bugünkü yüksək statusu uzun illər aparılan məqsədyönlü siyasətin nəticəsidir. Bu siyasət milli maraqların qorunmasına xidmət edən strateji yanaşmanın mühüm tərkib hissəsini təşkil edib". "Olaylar" xəbər verir ki, bunu YAP Şuşa rayon təşkilatının əməkdaşı Elmir Rzayev deyib:
"Sovet İttifaqının mövcud olduğu illərdə respublikalarda həyata keçirilən dil siyasəti milli dillərin inkişafını müəyyən mənada məhdudlaşdırırdı. Xüsusilə ötən əsrin yetmişinci illərində rus dili ictimai və inzibati həyatın əsas ünsiyyət vasitəsinə çevrilirdi. Dövlət idarəçiliyində, elm sahəsində və rəsmi yazışmalarda rus dilinə üstünlük verilirdi. Bu proses milli dillərin ictimai nüfuzuna da öz təsirini göstərirdi. Belə mürəkkəb şəraitdə Azərbaycan dilinin hüquqlarını müdafiə etmək böyük siyasi iradə tələb edirdi. Keçmiş dövrlərdə milli ideyaları müdafiə edən ziyalıların repressiyalara məruz qalması bu məsələnin nə qədər həssas olduğunu göstərirdi. Bununla belə, Azərbaycan xalqı ana dilini milli kimliyinin ayrılmaz hissəsi kimi qoruyurdu. Cəmiyyətdə dilə olan sevgi və bağlılıq zəifləmirdi. Məhz bu amil sonrakı tarixi qərarların qəbul edilməsinə zəmin hazırladı.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycanın rəhbəri olduğu dövrdə ana dili məsələsini daim diqqət mərkəzində saxlayırdı. O, dilin yalnız ünsiyyət vasitəsi olmadığını, xalqın tarixi yaddaşının və milli mənsubiyyətinin əsas göstəricisi olduğunu bildirirdi. Onun həyata keçirdiyi siyasət milli dəyərlərin qorunmasına xidmət edirdi. Ana dilinin inkişafı dövlət quruculuğunun mühüm istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilirdi.Ümummilli Lider Heydər Əliyev yaxşı anlayırdı ki, milli kimliyi qorumağın ən etibarlı yolu ana dilinin mövqeyini möhkəmləndirməkdir. Bu baxış onun bütün fəaliyyətində özünü aydın şəkildə göstərirdi. Təhsil, elm və mədəniyyət sahələrində Azərbaycan dilinin imkanlarının genişləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilirdi. Dil siyasəti milli maraqların müdafiəsi ilə uzlaşdırılırdı. Bunun nəticəsində Azərbaycan dilinin hüquqi əsaslarının gücləndirilməsi üçün mühüm addımlar atıldı.
1978-ci ildə Azərbaycan SSR Konstitusiyasına daxil edilən müddəa ölkənin siyasi tarixində mühüm hadisələrdən biri oldu. Həmin sənədin 73-cü maddəsində Azərbaycan dilinin dövlət dili olması rəsmən təsbit edildi. Bu qərar sovet məkanında milli maraqların müdafiəsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Belə bir addımın atılması ciddi siyasi qətiyyət tələb edirdi. Qəbul edilən norma Azərbaycan dilinin hüquqi mövqeyini daha da möhkəmləndirdi. Eyni zamanda milli özünüdərk prosesinə yeni təkan verdi. Xalq arasında ana dilinə hörmət və maraq daha da artdı. Dövlət dili anlayışı milli birlik ideyasının əsas elementlərindən birinə çevrildi. Həmin tarixi qərar müstəqillik dövrünün dil siyasəti üçün də möhkəm təməl formalaşdırdı.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra dövlət dili ilə bağlı siyasət yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. 1995-ci ildə qəbul edilən Konstitusiya bu istiqamətdə mühüm hüquqi baza yaratdı. Dövlət dilinin "Azərbaycan dili" adlandırılması ilə bağlı ümumi mövqe Konstitusiyanın 21-ci maddəsində əksini tapdı. Bununla Azərbaycan dili müstəqil dövlətin əsas atributlarından biri kimi rəsmiləşdirildi. Bu qərar ölkənin milli suverenliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Dövlət dili vahid cəmiyyətin formalaşmasına xidmət edən əsas amillərdən biri oldu. Azərbaycan dilinin bütün sahələrdə tətbiqi üçün geniş imkanlar yaradıldı. Milli həmrəyliyin gücləndirilməsində dövlət dili mühüm rol oynamağa başladı. Beləliklə, dil siyasəti müstəqil dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi.
Müasir dövrdə Azərbaycan dili ölkənin ictimai-siyasi həyatında geniş tətbiq olunur. Dövlət idarəçiliyi, qanunvericilik və məhkəmə sistemi tam şəkildə dövlət dili əsasında fəaliyyət göstərir. Təhsil müəssisələrində ana dilinin inkişafına xüsusi diqqət ayrılır. Elmi araşdırmaların və milli ədəbiyyatın zənginləşdirilməsi istiqamətində ardıcıl işlər həyata keçirilir. Kütləvi informasiya vasitələrində Azərbaycan dilinin normalarına riayət olunması daim diqqətdə saxlanılır. İnformasiya texnologiyalarının inkişafı da dilimizin imkanlarını genişləndirir. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan dilinin qorunması və zənginləşdirilməsini dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirib. Bu sahədə həyata keçirilən tədbirlər dilimizin beynəlxalq nüfuzunun artmasına da müsbət təsir göstərir. Nəticədə Azərbaycan dili müasir dövrün tələblərinə uyğun şəkildə inkişafını davam etdirir.
Azərbaycan dilinin dövlət dili statusuna malik olması milli dövlətçilik tariximizin ən mühüm nailiyyətlərindən biridir. Bu status xalqın milli iradəsinin və siyasi qətiyyətinin bariz ifadəsidir. Ana dilinin inkişafı ölkənin mənəvi həyatının zənginləşməsinə də mühüm töhfə verir. Milli dəyərlərin qorunması dil siyasətinin əsas məqsədlərindən biri olaraq qalır. Tarix göstərir ki, ana dilinə sahib çıxan xalqlar öz milli kimliyini də qoruyub saxlayırlar. Azərbaycan da bu prinsiplərə sadiq qalaraq dövlət dili siyasətini ardıcıl şəkildə davam etdirir. Dilimizin hüquqi statusu milli inkişaf strategiyasının mühüm dayaqlarından biridir. Ana dilinə göstərilən diqqət gələcək nəsillərin milli ruhda formalaşmasına xidmət edir. Azərbaycan dilinin inkişafı və qorunması bundan sonra da ölkənin dövlətçilik siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq öz aktuallığını saxlayacaq".