Bir ananın müəllimlik izləri, bir professorun elm zirvəsi

21 oktyabr - Solmaz Niftalıyevanın və biologiya elmləri doktoru, professor Tükəzban Rüstəmovanın doğum günüdür.

İnsan həyatında elə tarixlər var ki, onlar yalnız təqvimdə bir gün deyil, həm də zəhmətin, fədakarlığın, mənəvi dəyərlərin və uğurların rəmzinə çevrilir. 21 oktyabr belə əlamətdar günlərdəndir. Bu tarix uzun illər Goranboy rayonunun Xanqərvənd kəndində biologiya müəllimi kimi fəaliyyət göstərmiş Solmaz Niftalıyevanın və onun qızı, biologiya elmləri doktoru, Gəncə Dövlət Universitetinin professoru Tükəzban Vaqif qızı Rüstəmovanın doğum günüdür.

Bir ananın ömrünü təhsilə həsr etməsi, övladlarının gələcəyinə verdiyi dəyər və ailədə formalaşdırdığı elmə, biliyə, zəhmətə hörmət ənənəsi xüsusi ehtiram doğurur. Solmaz müəllimənin pedaqoji fəaliyyəti ilə Tükəzban xanımın elmi uğurları arasında mənəvi bağlılıq var. Bu bağlılığın təməlində təhsilə inam, məsuliyyət və insanlara faydalı olmaq arzusu dayanır.

Solmaz Niftalıyeva - ömrünü müəllimliyə həsr edən ana

Müəllimlik yalnız bilik öyrətmək deyil, həm də insanın dünyagörüşünün, xarakterinin və gələcəyə baxışının formalaşmasına töhfə verməkdir. Solmaz Niftalıyeva uzun illər Goranboy rayonunun Mirzə Məmmədov adına Xanqərvənd kənd orta məktəbində biologiya fənnini tədris etmiş, bilik və təcrübəsini şagirdləri ilə bölüşmüşdür.

Biologiya müəllimi kimi onun fəaliyyəti şagirdlərdə canlı aləmə marağın, təbiətə sevginin və araşdırma həvəsinin formalaşmasına xidmət etmişdir. Müəllimin əməyinin nəticəsi yalnız dərs zamanı verilən biliklərlə ölçülmür. Onun aşıladığı dəyərlər, göstərdiyi nümunə və yetişdirdiyi şagirdlərin həyat yolu da bu əməyin mənəvi bəhrəsidir.

Solmaz müəllimə dörd qız övladı böyüdüb tərbiyə etmişdir. Qızlarından birinin tibb, digər üçünün isə pedaqoji təhsil alması ailədə elmə, təhsilə və insanlara xidmətə verilən önəmin göstəricisidir. Övladlarının təhsil alaraq müxtəlif peşə yolları seçməsi ailədə zəhmətə və biliyə hörmət ənənəsinin əhəmiyyətini əks etdirir.

Bu gün təqaüddə olan Solmaz müəllimənin pedaqoji fəaliyyəti başa çatsa da, onun əməyinin mənəvi izləri yaşayır. Çünki müəllimin yetişdirdiyi insanlar, öyrətdiyi biliklər və aşıladığı dəyərlər zaman keçdikcə daha geniş məna qazanır.

Tükəzban Rüstəmova - elmə həsr olunmuş ömür, uğurlarla dolu yol

Tükəzban Vaqif qızı Rüstəmova 21 oktyabr 1972-ci ildə Goranboy rayonunun Xanqərvənd kəndində anadan olmuşdur. O, 1993-1997-ci illərdə Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunda biologiya müəllimi ixtisası üzrə təhsil alaraq ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Daha sonra, 1997-1999-cu illərdə Gəncə Dövlət Universitetində insan və heyvan fiziologiyası üzrə magistratura təhsili almış və bu pilləni də fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur.

1999-cu il avqustun 19-da Gəncə Dövlət Universitetinin Anatomiya, fiziologiya və zoologiya kafedrasında əmək fəaliyyətinə başlayan Tükəzban Rüstəmova sonrakı illərdə müəllim, baş müəllim və dosent kimi çalışmışdır. Elmi araşdırmalarını və pedaqoji fəaliyyətini ardıcıl şəkildə davam etdirərək biologiya elminin inkişafına, tələbələrin peşəkar hazırlığına töhfə vermişdir.

Onun peşəkar inkişaf yolu davamlı öyrənmənin, elmi axtarışların və seçdiyi sahəyə sədaqətin nümunəsidir. Universitetdə uzun illər ərzində qazandığı təcrübə Tükəzban xanımın elmi fəaliyyətinin və professor kimi formalaşmasının əsasını təşkil etmişdir.

Elmi axtarışlardan biologiya elmləri doktoru adına

Tükəzban Rüstəmovanın elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri sinir sisteminin tipoloji xüsusiyyətləri ilə gənclərdə həyəcanlılıq vəziyyətinin neyrofizioloji və psixofizioloji mexanizmləri arasındakı əlaqələrin öyrənilməsidir.

Alimin doktorluq dissertasiyasının mövzusu "Sinir sisteminin tipoloji xüsusiyyətlərindən asılı olaraq gənclərdə həyəcanlılıq durumunun neyrofizioloji və psixofizioloji mexanizmləri" adlanır. Tədqiqat insanın sinir sisteminin fərdi xüsusiyyətlərinin emosional vəziyyətlə əlaqəsini araşdırmaq baxımından əhəmiyyətlidir.

Gənclərdə həyəcanlılıq və stressin öyrənilməsi müasir dövrdə xüsusi aktuallıq daşıyır. İmtahanlar, qiymətləndirmələr, sosial münasibətlər və gələcək peşə seçimi ilə bağlı narahatlıqlar gənclərin psixoloji vəziyyətinə təsir göstərə bilər. Bu proseslərin fizioloji göstəricilərlə əlaqəsinin araşdırılması fərdi xüsusiyyətlərin daha dərindən anlaşılmasına və təhsil mühitində yaranan çətinliklərin qiymətləndirilməsinə imkan yaradır.

Tükəzban Rüstəmova doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək biologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır. Onun elmi fəaliyyəti insan və heyvan fiziologiyasının müxtəlif istiqamətlərini əhatə edir. Bu nailiyyət uzunmüddətli tədqiqatların, elmi təhlillərin və ardıcıl əməyin nəticəsidir.

Gəncə Dövlət Universitetində professor fəaliyyəti

Tükəzban Rüstəmovanın elmi və pedaqoji fəaliyyətinin əsas məkanlarından biri Gəncə Dövlət Universitetidir. O, burada tələbələrin hazırlanmasında iştirak edir, müvafiq fənləri tədris edir və fiziologiya sahəsində elmi biliklərin inkişafına töhfə verir.

2026-cı il mayın 5-də Gəncə Dövlət Universitetinin Elmi Şurasının qərarı ilə Tükəzban Rüstəmova professor vəzifəsinə seçilmişdir. Beləliklə, biologiya elmləri doktoru Tükəzban Vaqif qızı Rüstəmova Gəncə Dövlət Universitetinin professoru kimi fəaliyyətini davam etdirir.

Professor fəaliyyəti yalnız dərs deməklə məhdudlaşmır. Bu vəzifə elmi təcrübənin paylaşılmasını, tələbələrdə tədqiqat marağının formalaşdırılmasını və gənc mütəxəssislərin yetişdirilməsini də əhatə edir.

Tükəzban Rüstəmova insan və heyvan fiziologiyası, mərkəzi sinir sisteminin fiziologiyası, həzm, qan və qan dövranı fiziologiyası, əmək fiziologiyası, eləcə də fiziologiyanın tarixi və metodologiyası kimi fənləri tədris edir. Bu sahələr üzrə biliklərin tələbələrə çatdırılması onların nəzəri hazırlığının və peşəkar bacarıqlarının inkişafına xidmət edir.

Elmi əsərlər və dərsliklər 

Tükəzban Rüstəmovanın elmi-pedaqoji fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri elmi əsərlərin, dərsliklərin və metodik vəsaitlərin hazırlanmasıdır. Onun 65-dən çox elmi işi, 20 fənn proqramı, 3 dərsliyi və 1 metodik vəsaiti vardır.

Alimin nəşrləri arasında aşağıdakı əsərlər xüsusi qeyd oluna bilər:

 "Kənd təsərrüfatı və ekoloji böhran" - tədris vəsaiti, 2003.

 "Heyvanların qan sisteminin fiziologiyası" - dərslik, 2013.

 "Mərkəzi sinir sistemi və sensor sistemlər üzrə laboratoriya məşğələlərinin aparılmasına dair metodiki göstəriş" - metodik vəsait, 2011.

 "Mərkəzi sinir sisteminin fiziologiyası" - dərslik, 2015.

Bu əsərlər fiziologiyanın müxtəlif istiqamətlərinin öyrənilməsinə, elmi biliklərin sistemləşdirilməsinə və tələbələrin tədris materialları ilə təmin olunmasına xidmət edir. Dərslik və metodik vəsaitlərin hazırlanması müəllifdən elmi məlumatları düzgün təqdim etməklə yanaşı, onları öyrənənlər üçün anlaşıqlı və ardıcıl formada sistemləşdirmək bacarığı da tələb edir.

Tükəzban Rüstəmovanın elmi nəşrləri onun tədqiqatçı, müəllim və müəllif kimi fəaliyyətini birləşdirir. Bu istiqamətlərin qarşılıqlı əlaqəsi ali təhsildə elmi biliklərin yayılmasına və gələcək mütəxəssislərin hazırlanmasına imkan yaradır.

Ana və qız - iki yol, bir mənəvi dəyər

Solmaz Niftalıyeva ilə Tükəzban Rüstəmovanın həyat yollarını birləşdirən əsas məqam təhsilə və biliyə verilən dəyərdir. Ana uzun illər kənd məktəbində biologiya müəllimi kimi şagirdlərin dünyagörüşünün formalaşmasına xidmət edib. Qız isə biologiya elminin daha dərin qatlarına yönələrək elmi tədqiqatlarını, universitetdə pedaqoji fəaliyyətini və nəşr işlərini davam etdirib.

Bu iki həyat yolunun ortaq cəhəti biliyi insanlara çatdırmaq, təhsilə xidmət etmək və öz əməyinlə faydalı olmaqdır. Solmaz müəllimənin məktəbdəki fəaliyyəti ilə Tükəzban xanımın universitet auditoriyalarında və elmi tədqiqatlarda gördüyü iş arasında mənəvi bağlılıq məhz burada özünü göstərir.

Tükəzban Rüstəmovanın elmi nailiyyətləri onun şəxsi zəhmətinin, ardıcıl təhsilinin və illərlə apardığı araşdırmaların nəticəsidir. Bununla yanaşı, ailədə təhsilə verilən dəyər və ananın müəllimlik təcrübəsi bu həyat hekayəsinə xüsusi mənəvi məna qatır.

Bir ananın müəllimlik izləri ilə bir professorun elm zirvəsi arasında uzanan mənəvi yol göstərir ki, biliyə sevgi, zəhmətə hörmət və insanlara faydalı olmaq arzusu nəsillər boyu yaşaya bilər. Solmaz Niftalıyevanın müəllimlik ömrü ilə Tükəzban Rüstəmovanın elmi fəaliyyəti bu dəyərlərin iki fərqli, lakin bir-birini tamamlayan ifadəsidir.

Doğum gününüz mübarək, Solmaz müəllimə və professor Tükəzban Rüstəmova! Sizə sağlamlıq, firavanlıq, ailə səadəti və həyatınızın bütün sahələrində yeni uğurlar arzulayırıq. Qoy zəhmətinizin bəhrələri, qazandığınız hörmət və sevinc dolu günlər hər zaman yol yoldaşınız olsun.