Güllələnən pedaqogika: Azərbaycan müəlliminin silah üzərindəki mənəvi zəfəri

İLAHƏ ALLAHVERDİYEVA 

Bakının təhsil ocaqlarından birində yankılanan o məlum atəş səsi, əslində təkcə bir müəllimi hədəf almamışdı; o, cəmiyyətimizin mənəvi sütunlarına, müəllim-şagird münasibətlərinin toxunulmazlığına atılan bir zərbə idi. Lakin bu hadisənin finalı, soyuq qanun maddələrindən və quru məhkəmə prosedurlarından daha uca bir məqamla - unudulmaz bir insanlıq dərsi ilə yadda qaldı. "İdrak" liseyində baş verən silahlı insidentin zərərçəkmiş müəllimi, özünə atəş açan şagirdini bağışladı.

Hüquq müstəvisində "cinayət tərkibi" kimi xarakterizə olunan bu hadisə, pedaqoji aləmdə bir fədakarlıq manifestinə çevrildi. Güllə yarası almış bir müəllimin, ona fiziki ağrı yaşadan yeniyetməni əfv etməsi, sıradan bir "şikayətdən imtina" qərarı deyil. Bu, illərdir auditoriyalarda tədris olunan humanizm ideyalarının kağız üzərindən çıxıb cana, qana və ruhun dərinliyinə köçməsidir. Müəllim bu addımı ilə sübut etdi ki, əsl pedaqoq təkcə düsturları və tarixləri öyrədən deyil, həm də ən kritik anda şagirdinin uçuruma yuvarlanan gələcəyini xilas etmək üçün öz ağrısını kənara qoya bilən mənəvi rəhbərdir.

Hər bir səhvin qanun qarşısında bir qarşılığı var, lakin bəzən ən ağır cəza belə ruhun islahı üçün kifayət etmir. Müəllimin bağışlama qərarı, əslində həmin şagird üçün verilən ən böyük "cəzadır" - ömür boyu vicdan aynasında daşıyacağı o sarsıdıcı peşmanlıq yükü. O, şagirdini dəmir barmaqlıqlar arasına deyil, öz vicdanının mühakiməsinə əmanət etdi. Bu bağışlanma, qaranlığa itmək üzrə olan bir gəncin taleyinə uzanan şəfqət dolu bir xilaskar əlidir.

Bu hadisə, müasir dövrün aqressiv ritmində özünü itirən cəmiyyətimiz üçün bir ayılma nöqtəsidir. Biz çox vaxt ən kiçik yanlışları belə amansızlıqla mühakimə etdiyimiz bir vaxtda, canına qəsd edilən bir insanın "mən onu bağışlayıram" deyə bilməsi, nifrət üzərində qurulan bütün divarları yıxan sülh rəmzidir. Bu, Azərbaycan müəlliminin klassik və sarsılmaz obrazıdır: Yaralanan, lakin nifrət etməyən; qanı ilə bağışlanma körpüsü salan fədakar maarifçi ruhu.

İnsanlıq dramının bu nöqtəsində artıq sözlər yerini sükuta və düşüncəyə verir. Bu hadisə pedaqogikanın ən çətin imtahanı kimi yaddaşlara həkk olundu. İndi ən böyük sual həmin şagirdin qarşısındadır: Görəsən, o, müəlliminin öz yarası bahasına ona bağışladığı bu ikinci həyat şansını hansı mənəvi ucalıqla dəyərləndirəcək?