Azyaşlı qızları intihara aparan səbəblər -MÜNASİBƏT

Erkən nikaha məcbur edilən qızlar çıxış yolunu intiharda görürlər

Son günlərdə ölkədə intihar hallarının tez-tez baş vermsi müşahidə olunur. Acınacaqlı haldır ki, intihar edənlərin əksəriyyəti gənclər, xüsusən də azyaşlı qızlardır. Xatırladaq ki, bir ay ərzində Zaqatala və Cəlilabadda iki 17 yaşlı qızın intiharı faktı qeydə alınıb. Onların erkən nikaha məcbur edilidiyi iddia olunub və bu addımı ona görə atdıqları bildirilib. Hüquqşünas Alim Hüseynli bildirib ki, qadını nikaha daxil olmağa məcbur etmə faktına görə, Cinayət Məcəlləsinin 176-1maddəsində cəza tədbirləri nəzərdə tutulub. Bu maddəyə görə, qadını nikaha daxil olmağa məcbur etməyə görə, iki min manatdan üç min manatadək cərimə və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Eyni əməllər nikah yaşına çatmayan şəxs barəsində törədildikdə - üç min manatdan dörd min manatadək cərimə və ya dörd ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Hüquqşünas əlavə edib ki, intiharı düşünən insanlarda əsasən durğunluq başlayır. Hər şeyə qarşı laqeydlik olur. Həyat eşqi sönür, heç bir şeyə marağı qalmır. Onların yaxınları bu halları gördükdə və yaxud hər şeyə həddən artıq aqressiv yanaşdıqlarını müşahidə etdikdə, mütləq müdaxilə etməlidirlər. Amma bu cür insanlara birbaşa müdaxilə etmək olmaz. Həmin insanın psixoloqla görüşünü təşkil etmək vacib şərtdir. Bundan əlavə, bərk sarsıntı keçirmiş, yaxınını itirmiş, əsasən də yeniyetməlik dövründə sevgi travması yaşamış insanları da nəzarətsiz qoymaq olmaz. Belə hallarda onların mütləq danışa biləcəyi, özünü ifadə edə biləcəyi insanlarla ünsiyyətdə olması şərtdir. Amma bu hallarda əsasən ruh düşgünlüyünün yaranması, hər şeyə laqeyd yanaşma, həddən artıq aqressiya və ümumiyyətlə həddən artıq hər şeydən uzaqlaşdığını, həyatda heç bir şeydən tutuna bilmədiyini hiss etdikdə insanların ailəsi, yaxınları mütləq onun psixoloqla ünsiyyətdə olmasını təşkil etsələr, bir çox hallarda intihar vəziyyətindən xilas etmiş olarlar. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda intiharların sayının artmasının bir çox səbəbləri var: "Bu gün Azərbaycanda insanların intihar etməsinin kökündə duran əsas səbəb insanlar arasında qarşılıqlı inam, etimad hissinin tamamilə ortadan qalxması və insanların da bunu normal qəbul edə bilməməsi durur. Çünki Azərbaycanda davranış, münasibət məsələləri insan-cəmiyyət münasibətləri üzərində qurulub. İnsan tənhalığı normal həyat tərzi kimi qəbul etmir. Əks halda insanlar özünü mütləq cəmiyyətin bir fərdi kimi və cəmiyyət-insan münasibətləri fonunda  rahat hiss edir. Tənhalığa meyillik ən çox intihara gətirib çıxarır".

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin İnformasiya və Analitik Araşdırmalar şöbəsinin müdiri Elgün Səfərov bildirib ki, bir ay ərzində bir neçə analoji faktın baş verməsi təəssüf doğurur: "Yetkinlik yaşına çatmayan qızların intihar və intihara cəhd faktlarının araşdırılması məqsədilə regionlarda monitorinq komissiyaları vasitəsilə nəzarət davam etdirilir. Eyni zamanda, onların ailə üzvləri, yaşadığı ünvandakı qohumları, tanışları tərəfindən məlumatların toplanması istiqamətində işlər aparılır. Hüquq-mühfaizə orqanları, Daxili İşlər Nazirliyi və Prokurorluq orqanları tərəfindən cinayət araşdırmalarının tətbiqi işləri davam etdirilir. Bütün özünəqəsdlərlə bağlı Cinayət Məcəlləsinin125-ci maddəsi, özünü öldürmə həddində çatdırma ilə bağlı cinayət işləri açılıb. Hazırda istintaq işləri davam etdirilir". E.Səfərov deyib ki, 17 yaşlı qızların intiharında erkən nikaha məcburetmə faktı öz təsdiqini taparsa, əlavə cinayət işləri da açılacaq: "Belə olan halda, Dövlət Komitəsi tərəfindən Cinayət Məcəlləsinin 176.1-ci maddəsi, qadını nikaha daxil olmağa məcburetmə ilə bağlı əlavə cinayət işi açılması vacib hesab ediləcək. Bu halların araşdırılmasında hüquq mühafizə orqanlarının mövqelərinin tətbiqi vacibdir. Eyni zamanda, psixoloqların və sosial işçilərin proseslərə cəlb edilməsi vacibdir ki, ailələrdəki digər uşaqlara təsirləri minimum dərəcədə olsun. Hazırda bu məsələ ilə bağlı prokurorluğun rəyini gözləyirik". Komitə rəsmisi erkən nikaha məcbur etmənin ziyalı ailələrində də qeydə alındığını vurğulayıb: "Bakı həm ziyalılıq səviyyəsinə, həm ali təhsil alanların sayına görə öndədir. Amma Bakıda da erkən nikaha məcur etmə halları var. Amma monitorinqlər göstərir ki, erkən nikaha məcburetmə təhsil səviyyəsi aşağı və yüksək olan ailələrdə də qeydə alınır".  E.Səfərov ümumilikdə bu kimi hallarda KİV-lərin üzərinə də böyük məsuliyyət düşdüyünü qeyd edib: "Bəzi hallarda intihar edənin, intihara cəhd edib sağ qalanın fotoları, ünvanları mətbuatda göstərilir. Bunlar həmin şəxsin ailə üzvlərinin sonrakı həyatı üçün də problemlə çevirilir. Media nümayəndələri şərti adlardan istifadəyə önəm verməlidirlər. Onların fotolarının açıq şəkildə mətbuatda yayımlanması yolverilməzdir. Biz həmişə mətbuat nümayəndələrinə çağırış etmişik ki, fotoların verilməsi zamanı üzün bağlanması, adların şərti verilməsi, kəndin adının qeyd edilməməsinə diqqət etsinlər. Bu, həmin ailənin müdafiə edilməsinə yönəlib. Bəzi ailələrdəki uşaqlar intihara cəhd etsə də, sağlam qalıb. Mətbuat nümayəndələri onun şəkillərini yayırlar, intervyu alırlar. Bu, heç bir halda düzgün deyil. Bu artıq insan hüquqlarının pozulmasıdır. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə görə, hər bir şəxs insanların şəxsi həyatının toxunulmazlığının pozulmasına görə məsuliyyət daşıyır".

Nurlan