Deputatları “məhşər ayağı”na çəkəcək qanun layihəsi hazırlanıb

12 Aprel 2017 14:51 Sosial

Etik davranış qaydalarını pozan millət vəkilinin fəaliyyətinə xitam verilə bilər

Məlum olduğu kimi Azərbaycanda bir sıra dövlət qurumlarında çalışan məmurların etik davranış qaydası mövcuddur. Əslində belə davranış kodeksinin varlığı dövlət strukurlarına şəfaflığın təmin edilməsi, bürokratik əngəllərin aradan qaldırılması, eləcə də korrupsiya və rüşvətxorluğun sıxışdırılması baxımından müsbət hal kimi dəyərləndirilməlidir. Indi isə millət vəkillərinin etik davranışı ilə bağlı yeni qanun layihəsinin hazırlanması məsələsi gündəmi zəbt edib. Milli Məclisdən verilən məlumata görə, hazırda qanun layihəsi üzərində İşçi Qrpunun işi yekunlaşmaq üzərədir. Hətta Azərbaycanda deputatların etik davranışı ilə bağlı yeni qanun layihəsinin yaxın günlərdə müzakirəyə çıxarılacağı bildirilir. Maraqlıdır, millət vəkilləri üçün etik davranış qaydalarının qəbuluna nə dərəcədə ehtiyac var? Cəmiyyət üçün əxlaq və nümunə etiketi sayılan millətin vəkilinin etikaya dəvət edilməsi hansı zərurətdən yaranıb?

Qeyd edək ki, qanun layihəsi parlamentin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsi tərəfindən hazırlanır və sənədin əsas müəllifləri adıçəkilən komitənin sədri Əli Hüseynli və komitə üzvü Vüsal Hüseynovdur. Məlumata görə, qanun layihəsi üzərində iş gələn həftə bitəcək və ondan sonra komitənin müzakirəsinə çıxarılacaq. Komitədə müzakirə olunduqdan sonra isə yaz sessiyası müddətində birinci oxunuşa təqdim olunacaq. Onu da xatırladaq ki, qanun layihəsinin müzakirəsi 2016-cı ilin payız sessiyasının gündəliyinə daxil edilsə də, layihə üzərində işlər yekunlaşmadığından 2017-ci ilin yaz sessiyasının gündəliyinə salınıb. Sənəddə dövlət qulluqçularında olduğu kimi, deputatın da davranışında, fəaliyyətində, bəyanat və çıxışlarında etik normalar tənzimlənəcək və buna hüquqi müstəvidə yanaşılacaq. Deputatların fəaliyyətinə nəzarət edəcək bu qanun layihəsi 2016-cı ilin 26 sentyabrında qəbul olunmuş Referendum Aktı ilə Konstitusiyaya uyğun hazırlanır. Referendumda Konstitutsuya edilən dəyişikliklərdən biri də deputatların etik davranış qaydaları ilə bağlı olub. Konstitusiyaya edilən dəyişiklikdən sonra deputat üçün qanunla müəyyən edilmiş etik davranış qaydalarını kobud surətdə pozduqda onun mandatdan məhrum edilməsi nəzərdə tutulur. Deputatların etik davranış qaydalarıı tənzimləyəcək yeni qanun layihəsində millət vəkillərinin fəaliyyətinə xitam verilməsi mexanizmi də öz əksini tapıb.Yəni, hansı hallarda deputatların fəaliyyətinə xitam verilə bilər, onları hansı digər cəzalar gözləyir və sairə. Qeyd edək ki, Azərbaycanda indiyə qədər parlament üzvləri ilə bağlı belə sənəd mövcud olmayıb.

Lakin millət vəkillərinin az qala gündəlik fəaliyyətini izləyəcək belə bir qanunun qəbulu elə deputatların özləri tərəfindən birmənalı qarşılanmayıb. Millət vəkili Tahir Kərimli bildirib ki, deputatların etik davranışını tənzimləyən qanun millət vəkillərinin fəaliyyətini məhdudlaşdıracaq. Onun sözlərinə görə, artıq etika ölkədə mənəvi kateqriyadan çıxıb hüquqi bir məsuliyyət davranış qaydasına keçəcək: "Mən bununla bağlı Milli Məclisin son plenar iclasında bələdiyyələrin etik davranış qaydaları ilə bağlı məsələyə mövqeyimi açıqlayarkən dedim. Etik davranışa görə məsuliyyət məsələsi artıq referendum nəticəsində Konstitusiyada öz əksini tapıb və buna uyğun olaraq da qanun hazırlanmalıdır. Geriyə yol yoxdur. Baxmayaraq ki, mən hələ referendumdan öncə belə bir maddənin Konstitutsiya dəyişikliyinə salınmamasını təklif etmişdim. Ancaq artıq bu məsələ Konstitusiyaya görə, deputata etik davranış qaydası üçün hüquqi məsuliyyətin nəzərdə tutulmasını özündə ehtiva edir". Millət vəkili əlavə edib ki, etik davranış qaydasına görə, hüquqi məsuliyyət məsələsi dünyanın heç bir yerində yoxdur. T. Kərimli deyib ki, əgər etik davranış hüquqi kateqoriyaya aid ediləcəksə, o zaman bunun bir hüquqi termin kimi izahı verilməlidir: "Bu gün bələdiyyə üzvünə, deputata fəaliyyətinə görə etik qaydalar tətbiq edilirsə, sabah da digər sahənin əməkdaşına qarşı belə qayda müəyyən olunacaq. Əgər etik davranış məsələsi ümummilli məslədirsə, gəlin o zaman sovet dövründə necə kommunizmin etik kodeks qaydaları vardı, o cür də hamıya şamil ediləcək ümummili bir etik davranış qaydaları müəyyən edək. Hamı da buna riayat etsin və hamı eyni hüquqa malik olsun. Yoxsa, bələdiyyə üzvü etik davranış qayadalarını pozduğuna görə töhmət və ya xəbərdarlıq alır, deputatın isə hətta, fəaliyyətinə xitam verilir, bu, düzgün deyil". T. Kərimli əlavə edib ki, bu qanunun qəbulu avtomatik qaydada deputatın fəaliyyətini məhdudlaşdıracaq: "Yəni, deputat hər çıxışına və işlətdiyi ifadəyə görə, hər an cəza alacağını əvvəlcədən göz önünə almış olur. Baxmayaraq ki, xarici ölkələrdə deputatlar arasında hətta, dava düşür və buna görə hansısa hüquqi məsuliyyətə cəlb olunmurlar". Deputat bu baxımdan təklif edir ki, deputat etik qaydaları pozarsa, o zaman ən pis halda ona ictimai məzəmmət olsun: "Əks halda hüquqi məsuliyyət deputatı hər zaman pressinq altında saxlayacaq. Ona görə də deputatın etik davranış qaydalarını pozduğuna görə, hüquqi məsuliyyətə cəlb olunması düzgün yanaşma deyil. Ancaq bu məsələ Konstitusiyaya salınıbsa, başqa çarəmiz oxdur. İş bununla bitməyəcək, bu cəzaya görə deputatın sonrakı taleyi də sula altında qalmış olacaq. Yəni deputat gələcəkdə pensiya təminatından, siyasi və digər təminatlardan məhrum olacaq. Bu baxımdan hesab edirəm ki, qanun layihəsi hazırlanarkən bir çox məsələlərə həssas yanaşılmalıdır". Millət vəkili geriyə yolun və bunun mexanizminin mümkün olmadığını da dilə gətirib. O, deyib ki, bunu ancaq yenidən referendumla etmək olar: " Bircə o qalır ki, qanun hazırlanarkən hər məsələyə çox həssaslıqla yanaşılmalıdır".

Alim

Təklifinizi, şikayətinizi bizə yazın. Sizi dinlərik. 055 634 88 31