Azərbaycan-Kamboca münasibətlərinin inkişafı üçün siyasi zəmin mövcuddur-Özəl
"Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin ölkəmizə rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin inkişaf istiqamətlərini, siyasi dialoqun genişləndirilməsi imkanlarını və iqtisadi əməkdaşlığın yeni perspektivlərini aydın şəkildə ortaya qoydu. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan xarici siyasətində müxtəlif regionlarla əlaqələrin inkişafına, qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsinə və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verir". "Olaylar" xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin deputatı Anar İcgəndərov deyib: "Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin inkişafı üçün mövcud siyasi zəmin, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində formalaşmış əməkdaşlıq təcrübəsi və iqtisadi potensial yeni imkanlar yaradır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatı da məhz bu imkanlardan səmərəli istifadə etməyin, qarşılıqlı əlaqələri konkret layihələr və təşəbbüslərlə zənginləşdirməyin vacibliyini ön plana çəkir.
Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı hörmətə, suverenliyə və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan münasibətlərin qurulmasıdır. Kamboca ilə əlaqələr də bu baxımdan əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında vurğulayıb ki, Azərbaycan və Kamboca Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə çərçivəsində fəal əməkdaşlıq edir, bir-birini dəstəkləyir. Bu platformalarda qarşılıqlı fəaliyyət iki ölkə arasında siyasi dialoqun inkişafına və beynəlxalq məsələlərə dair mövqelərin əlaqələndirilməsinə şərait yaradır.
Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, tərəflər ikitərəfli təmasların intensivləşdirilməsi barədə də razılığa gəliblər. Bu razılaşma siyasi münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsi, qarşılıqlı səfərlərin və müxtəlif səviyyələrdə görüşlərin davam etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi əsas məsələlərdən biri kimi diqqət çəkir. Dövlət başçısı iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin hazırda aşağı səviyyədə olduğunu bildirməklə yanaşı, qarşıdakı dövrdə bu sahədə ciddi canlanma üçün imkanların mövcudluğunu vurğulayıb.
Azərbaycan və Kamboca arasında iqtisadi münasibətlərin inkişafı üçün ilk növbədə qarşılıqlı məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsi, biznes dairələri arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi və sahibkarların bir-birinin bazar imkanları ilə daha yaxından tanış olması vacibdir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında da bu məsələyə xüsusi diqqət yetirilib.
Ticarət və investisiya əməkdaşlığının praktiki istiqamətlərini müəyyənləşdirmək məqsədilə birgə işçi qrupunun yaradılması bu sahədə atılan mühüm addımlardandır. Belə bir mexanizm iqtisadi əlaqələrin inkişafına mane olan məsələlərin araşdırılmasına, prioritet sahələrin müəyyən edilməsinə və konkret təşəbbüslərin irəli sürülməsinə kömək edə bilər".
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan və Kamboca şirkətlərinin iştirakı ilə keçirilən biznes forumu da qarşılıqlı iqtisadi maraqların müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm platformadır. Bu cür tədbirlər sahibkarlar arasında birbaşa təmasların qurulmasına, potensial tərəfdaşların bir araya gəlməsinə və gələcək layihələrin müzakirəsinə imkan yaradır: "İki ölkə arasında coğrafi məsafənin müəyyən çətinliklər yaratmasına baxmayaraq, müasir nəqliyyat və kommunikasiya imkanları bu maneələrin aradan qaldırılması üçün əlverişli şərait yaradır. Əsas məsələ mövcud potensialı düzgün qiymətləndirmək, iqtisadi əlaqələri davamlı və sistemli şəkildə inkişaf etdirməkdir.
Azərbaycan ilə Kamboca arasında əməkdaşlığın perspektivləri yalnız ticarət və investisiya sahələri ilə məhdudlaşmır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında sənayenin müxtəlif istiqamətlərində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması, turizm və təhsil sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi də mühüm məsələlər kimi qeyd olunub.
Birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması imkanlarının araşdırılması iqtisadi münasibətlərin daha dayanıqlı əsaslar üzərində qurulmasına xidmət edə bilər. Bu istiqamətdə əməkdaşlığın inkişafı hər iki ölkənin biznes subyektləri üçün yeni fəaliyyət imkanları yarada, qarşılıqlı təcrübə mübadiləsini gücləndirə bilər.
Turizm sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan zəngin tarixi-mədəni irsi, təbii gözəllikləri və müasir turizm infrastrukturu ilə seçilir. Kamboca da özünəməxsus mədəni irsi və turizm imkanları ilə diqqət çəkir. Qarşılıqlı tanıtım tədbirləri və turizm sahəsində əməkdaşlıq iki xalqın bir-birini daha yaxından tanımasına töhfə verə bilər.
Təhsil sahəsi isə uzunmüddətli münasibətlərin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm vasitədir. Prezident İlham Əliyev xatırladıb ki, Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbə Azərbaycanda təhsil alıb. Dövlət başçısı bu ənənənin bərpa edilməsinin və hər iki ölkədə qarşılıqlı təhsil imkanlarının yaradılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Tələbə mübadiləsinin genişləndirilməsi, ali təhsil müəssisələri arasında əlaqələrin qurulması və elmi əməkdaşlığın inkişafı gələcək nəsillər arasında münasibətlərin möhkəmlənməsinə şərait yarada bilər. Bu baxımdan təhsil sahəsində əməkdaşlıq yalnız akademik deyil, həm də humanitar əhəmiyyət daşıyır.
Bəyanatda nəqliyyat və rəqəmsal transformasiyanın da prioritet istiqamətlər sırasında yer alması müasir dövrün çağırışlarına uyğun əməkdaşlıq modelinin formalaşdırılmasına verilən önəmi göstərir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında Azərbaycan dövlət idarəçiliyinin mühüm nailiyyətlərindən biri olan "ASAN xidmət" sisteminə də diqqət yetirilib. Dövlət başçısı bildirib ki, səmərəliliyini sübut etmiş və Azərbaycan cəmiyyətində yüksək müsbət qiymətləndirmə qazanmış bu sistem Kambocada da maraq doğurur.
"ASAN xidmət" modeli dövlət xidmətlərinin göstərilməsində şəffaflığın, operativliyin və vətəndaş məmnunluğunun təmin olunması baxımından Azərbaycanın qabaqcıl təcrübələrindən biridir. Bu təcrübənin digər ölkələrdə maraq doğurması Azərbaycanın yalnız iqtisadi və siyasi sahələrdə deyil, dövlət idarəçiliyi sahəsində də beynəlxalq əməkdaşlığa töhfə vermək imkanlarını nümayiş etdirir.
Kambocanın bu sistemə maraq göstərməsi ölkələr arasında təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır. Belə əməkdaşlıq dövlət xidmətlərinin təşkili, rəqəmsallaşma və idarəetmənin səmərəliliyinin artırılması istiqamətində qarşılıqlı faydalı nəticələr verə bilər.
Azərbaycan-Kamboca münasibətlərinin inkişafında parlamentlərarası əlaqələr də mühüm yer tutur. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, hər iki ölkədə parlamentlərarası dostluq qrupları fəaliyyət göstərir. Bu qruplar qanunvericilik orqanları arasında dialoqun genişləndirilməsinə və qarşılıqlı təcrübə mübadiləsinə xidmət edir.
Kambocanın dəstəyi ilə Azərbaycan parlamentinin ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsi də əhəmiyyətli hadisədir. Bu fakt Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya regionu ilə əlaqələrin inkişafına verdiyi önəmi göstərir.
Azərbaycanın müxtəlif regional təşkilatlarla əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməsi xarici siyasət əlaqələrinin şaxələndirilməsinə xidmət edir. Parlamentlərarası münasibətlər isə bu prosesdə siyasi dialoqu tamamlayan, dövlətlər və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı möhkəmləndirən mühüm istiqamətdir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında Azərbaycan və Kambocanın ortaq problemlərindən biri olan mina təhlükəsi məsələsinə də toxunulub. Hər iki ölkənin minaların yaratdığı fəsadlarla üzləşməsi bu sahədə təcrübə və bilik mübadiləsini zəruri edir.
Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində mina təhlükəsi insanların həyat və sağlamlığı, təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılması və bərpa prosesinin sürətləndirilməsi baxımından ciddi çağırış olaraq qalır. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyinə görə, torpaqlarımız işğaldan azad edildikdən sonra Ermənistanın işğal dövründə basdırdığı minaların partlaması nəticəsində 400-dən çox insan həlak olub və ya xəsarət alıb.
Bu reallıq mina təhlükəsinin yalnız texniki və hərbi məsələ deyil, həm də humanitar problem olduğunu göstərir. Ərazilərin minalardan təmizlənməsi insanların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı və sosial-iqtisadi həyatın bərpası üçün vacib şərtdir.
Azərbaycan və Kamboca arasında bu sahədə təcrübə, bilik və praktiki bacarıqların mübadiləsi, habelə təlimlərin keçirilməsi qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq istiqamətlərindən biri ola bilər.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında sülh və təhlükəsizlik məsələləri də mühüm yer tutur. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, sülh və təhlükəsizlik beynəlxalq hüquq normalarına, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə əsaslanmalıdır.
Azərbaycanın müstəqillik və suverenlik yolunda keçdiyi tarixi mərhələlər, ərazi bütövlüyünün bərpası və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri ölkəmizin inkişaf strategiyasının mühüm hissəsidir. Bu gün həmin ərazilərdə həyata keçirilən bərpa tədbirləri və "Böyük Qayıdış" Proqramı doğma yurdlarından didərgin düşmüş vətəndaşların təhlükəsiz və ləyaqətli şəkildə geri qayıtmasına xidmət edir.
Azərbaycan və Kambocanı birləşdirən məqamlardan biri də beynəlxalq hüquqa və beynəlxalq təşkilatların qərarlarına sadiqlik məsələsidir. Dövlətlər arasında münasibətlərin sabit və davamlı inkişafı üçün suverenliyə, ərazi bütövlüyünə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan yanaşma mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı üçün mövcud potensialı və gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoyur".