Bu evdə zaman dayanıb - FOTOLAR
Qəbələnin Nic kəndinə doğru yol aldıqca mənzərə dəyişir. Böyük Qafqazın ətəklərindən süzülən yaşıllıq, kənd evləri, bağlar və sakit küçələr insanı şəhərin səs-küyündən uzaqlaşdırır. Lakin Nicə çatanda qarşılaşdığımız mənzərə sadəcə bir kənd həyatı deyil. Bura əsrlərdir Azərbaycan torpağında yaşayan bir xalqın - udilərin tarixinin qorunduğu məkandır.
Kəndin Qocabəyli məhəlləsində üç hektardan artıq ərazini əhatə edən "Azərbaycan Udi Ocağı" tarixi-etnoqrafik park-muzeyinə daxil olanda ilk diqqəti çəkən də məhz budur. Burada keçmişi sadəcə vitrinin arxasından seyr etmirsiniz. Qədim evlər, məişət əşyaları, kənd təsərrüfatı alətləri, geyimlər, sənətkarlıq nümunələri və müxtəlif eksponatlar sizi bir xalqın gündəlik həyatına yaxınlaşdırır. Burada bir xalqın yalnız tarixi deyil, onun necə yaşadığı, necə işlədiyi, hansı məişət əşyalarından istifadə etdiyi, ailə həyatının necə qurulduğu, hansı ənənələri qoruyub saxladığı da nümayiş etdirilir.
Ən maraqlısı odur ki, bütün bunlar kitab səhifələrində qalmayıb. Udi Ocağında tarixə baxmaq, ona toxunmaq, hətta müəyyən mənada onu yaşamaq mümkündür.
"Azərbaycan Udi Ocağı" 2017-ci ildə memar və rəssam Şahvələd Məmmədov tərəfindən yaradılıb. Məkanın əsas ideyası udilərin tarixini və mədəniyyətini yalnız eksponatlarla nümayiş etdirmək deyil, onların həyat tərzini bütöv bir etnoqrafik mühitdə canlandırmaq olub.
Park-muzeyin əsas özəlliyi də buradan başlayır: qapalı salonlarda sıralanmış vitrinlər əvəzinə açıq səma, həyətlər, tarixi tikililər və məişət elementləri var. Ziyarətçi bir ekspozisiyadan digərinə keçərkən sanki muzeydə deyil, keçmişin içində gəzir.
Məlumatlara görə, muzeyin fondunda 2 mindən çox eksponat qorunur. Onların arasında qədim geyimlər, ev əşyaları, mebel nümunələri, kənd təsərrüfatı alətləri, arabalar, təkərlər, kotanlar, fotoşəkillər, sənədlər, kitablar və ənənəvi tikmələr var. Hər bir əşyanın arxasında isə ayrıca bir həyat hekayəsi dayanır.
Parkın ən diqqətçəkən məkanlarından biri XVII əsrin sonlarına aid olduğu bildirilən tarixi Udi evidir. Çiy kərpicdən hazırlanmış, daş bünövrə üzərində taxtadan inşa edilmiş bu ev vaxtilə Qanqalovlar nəslinə məxsus olub. Bu gün isə tarixi tikili qorunaraq park-muzeyin əsas ekspozisiyalarından birinə çevrilib.
Evin içərisinə daxil olanda keçmiş Udi ailəsinin həyat tərzi ilə bağlı çoxsaylı detallarla qarşılaşırsınız. Yataq otağı, dua və ibadət məkanı, məişət otaqları və müxtəlif əşyalar həmin dövrün yaşayış şəraitini təsəvvür etməyə imkan verir. Burada tarix böyük hadisələrdən daha çox, insanların gündəlik həyatında görünür.
Parkın ayrı-ayrı ekspozisiyalarında Qanqalovlar ailəsinin tarixindən də izlərə rast gəlmək mümkündür. Böyük tarix burada kiçik əşyaların içində görünür.
Belə məkanlar tarix kitablarında haqqında oxuduğumuz anlayışları real həyatla əlaqələndirir. Udi xalqının dili, məişəti, dini ənənələri, sənətkarlığı, ailə həyatı və yaşayış tərzi burada konkret əşyalar və tikililər vasitəsilə təqdim olunur.
Nicdə bu məkanda gəzişərkən adamda qəribə bir təəssürat yaranır: sanki şəhər həyatının sürətindən çıxıb başqa bir zamana keçirsən.
Köhnə evin qapısı, həyətindəki əşyalar, divarlardakı izlər, qədim kənd təsərrüfatı alətləri, ailələrin qoruyub saxladığı əşyalar bir-birinin ardınca keçmişin qapısını açır.
Zaman dəyişir, insanlar dəyişir, kəndlər dəyişir. Amma bəzi məkanlar var ki, keçmişi gələcəyə daşımaq üçün yaradılır. Nicdəki "Azərbaycan Udi Ocağı" da məhz belə məkanlardan biridir.
