Orta Dəhlizin genişləndirilməsi Mərkəzi Asiya və Qafqazın iqtisadi artımına təkan verəcək - "Moody's"
Orta Dəhlizin genişləndirilməsi Mərkəzi Asiya və Qafqaz ölkələrinin iqtisadi artımına təkan verəcək.
Bu barədə Trend-in əldə etdiyi "Moody's"in hesabatında qeyd olunub.
Orta Dəhliz Asiya ilə Avropanı birləşdirən və regionun bir sıra ölkələrindən keçən nəqliyyat-ticarət marşrutudur. O, ənənəvi Şimal və Cənub dəhlizlərinə alternativ kimi nəzərdən keçirilir. Marşrut Çindən başlayaraq Qazaxıstan, Özbəkistan və Türkmənistan da daxil olmaqla Mərkəzi Asiya ölkələrindən, daha sonra Xəzər dənizindən, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyədən keçərək Avropaya çatır.
"2022-ci ildə Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan region Rusiyadan yan keçməklə ticarət, kapital və maliyyə axınlarının istiqamətinin dəyişməsindən faydalanmaqla yanaşı, artan qeyri-müəyyənliyin öhdəsindən gəlib. Qazaxıstan və Azərbaycanda əsasən yerli bankların fəaliyyət göstərdiyi qeyri-neft sektorunun dayanıqlı artımı bankların fəaliyyətini stimullaşdıran dövlətin şaxələndirmə təşəbbüsləri ilə əlavə olaraq dəstəklənir",deyə hesabatda deyilir.
"Moody's"in qiymətləndirməsinə görə, tənzimləmənin gücləndirilməsi ilə yanaşı, bu amillər bank sektorunun yüksək göstəricilərinə, o cümlədən dayanıqlı gəlirliliyə, kreditlərin keyfiyyətinin yaxşılaşmasına, eləcə də əhəmiyyətli kapital və likvidlik buferlərinin formalaşmasına şərait yaradıb ki, bu da sistem risklərini azaldır.
Agentliyin qeyd etdiyi kimi, korporativ sektorda fəaliyyət şəraiti dayanıqlı iqtisadi artım, dövlət islahatları və daxili maliyyələşməyə yaxşı çıxış hesabına dəstəklənir.
"Moody's" analitikləri region ölkələrində real ÜDM artımının yüksək olaraq qalacağını, 2026-cı ildə inflyasiyanın, ümumilikdə, 2025-ci illə müqayisədə sabit olacağını proqnozlaşdırırlar.
"Mərkəzi Asiya və Qafqazın bir çox iqtisadiyyatları 5 faizdən yüksək templərlə böyüməyə davam edəcək. Bu artımda şaxələndirmə və regional inteqrasiya, xüsusilə də Orta Dəhlizin genişləndirilməsi getdikcə daha mühüm rol oynayacaq",-deyə hesabatda qeyd olunub.
"Moody's" 2026-cı ildə inflyasiyanın ölkələr üzrə əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənəcəyini gözləyir: Tacikistanda (B2, stabil proqnoz) təxminən 4 faizdən Qazaxıstanda 11 faizdən yuxarı səviyyəyə qədər.
Reytinq agentliyi həmçinin qeyd edir ki, iqtisadi fəallığın Rusiyadan digər istiqamətlərə yönəlməsi regionda bankların və şirkətlərin fəaliyyət şəraitini yaxşılaşdırmaqda davam edir.
"Dövlətin şaxələndirmə və inkişaf proqramları da banklar üçün yeni imkanlar yaradır və şirkətlərin investisiyalarını dəstəkləyir. Eyni zamanda, getdikcə daha çox bank və şirkət xarici kapital bazarlarına çıxır. Bu sahədə lider mövqedə olan Qazaxıstanda, o cümlədən Asiya bazarlarında həyata keçirilən mühüm sövdələşmələr hesabına yerləşdirmələrin həcmi artır ki, bu da maliyyələşmə mənbələrinin şaxələndirilməsinə kömək edir",- deyə analitiklər bildirirlər.
"Moody's"in məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk yarısında sərhədlərarası yerləşdirmələrin həcmi 2025-ci ilin bütün ili üzrə göstəriciyə demək olar ki, çatıb. Bu, beynəlxalq investorların artan marağını və bankların uzunmüddətli maliyyələşməyə tələbinin yüksəldiyini əks etdirir.
"Banklar uzunmüddətli və daha ucuz maliyyələşmə təmin etməyə çalışırlar ki, bu da onlara öz ölkələrində investisiya kreditləşməsinə artan tələbi qarşılamağa imkan verəcək. Bununla belə, investorların marağı geosiyasi şəraitə qarşı həssas olaraq qalır", - deyə hesabatda qeyd olunur.
2026-cı ilin ilk yarısında Özbəkistanın avroistiqraz bazarındakı fəallığı nisbətən məhdud olub. Bununla belə, "Moody's" hesab edir ki, fəallığın azalması bazara çıxışın məhdud olması ilə deyil, tənzimləmədə keçid dövrü və maliyyələşməyə ehtiyacın azalması ilə bağlıdır.