Bakı və Tbilisidən 20 illik strateji addım: Enerji təhlükəsizliyi, sabit gəlir və regional güc – ÖZƏL
"Azərbaycan və Gürcüstan arasında 20 illik enerji sazişlərinin qüvvəyə minməsi iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndiyini göstərir. Bu sənədlər yalnız qaz və elektrik enerjisinin alqı-satqısını tənzimləmir, həm də regionun enerji təhlükəsizliyi, tranzit imkanları və uzunmüddətli iqtisadi əməkdaşlığı üçün mühüm zəmin yaradır".
Bu sözləri Olaylar.az-a açıqlamasında iqtisadçı ekspert Akif Nəsirli deyib. İqtisadçı bildirib ki, enerji sektorunda uzunmüddətli müqavilələr investorlara sabitlik siqnalı verir və iri infrastruktur layihələrinin planlaşdırılmasını asanlaşdırır.
Azərbaycan üçün bu sazişlər ilk növbədə ixrac bazarlarının sabitliyi baxımından əhəmiyyətlidir. Uzunmüddətli müqavilələr hasil olunan qazın və elektrik enerjisinin müəyyən hissəsinin satışına təminat yaradır, ixrac gəlirlərinin daha proqnozlaşdırıla bilən olmasına kömək edir. Bu isə enerji sektoruna yeni investisiyaların cəlb edilməsini və mövcud infrastrukturun modernləşdirilməsini təşviq edə bilər.
"Gürcüstan baxımından əsas üstünlük enerji təhlükəsizliyinin güclənməsidir. Ölkə daxili enerji tələbatının bir hissəsini etibarlı mənbədən təmin etmək imkanı əldə edir. Bu, xüsusilə qış aylarında enerji çatışmazlığı riskinin azalmasına və bazarda qiymət sabitliyinin qorunmasına müsbət təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, Gürcüstan tranzit ölkə kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir. İki ölkənin iqtisadiyyatı üçün bu əməkdaşlıq yeni investisiya imkanları da yarada bilər. Elektrik ötürücü xətlərinin, yarımstansiyaların, qaz infrastrukturunun və digər enerji obyektlərinin inkişafı tikinti, logistika və xidmət sektorlarında əlavə iqtisadi fəallıq formalaşdıra bilər. Bu da məşğulluğun və regional iqtisadi inkişafın artmasına müəyyən töhfə verə bilər", - deyə ekspert əlavə edib.
İqtisadçının sözlərinə görə, geosiyasi baxımdan sazişlərin əhəmiyyəti daha böyükdür. Azərbaycan və Gürcüstan uzun illərdir Avropa ilə Xəzər hövzəsi arasında əsas enerji dəhlizini formalaşdırırlar. Bu əməkdaşlığın uzunmüddətli əsasda rəsmiləşdirilməsi Cənub Qaz Dəhlizi və digər regional enerji layihələrinin etibarlılığına müsbət təsir göstərə bilər. Avropa İttifaqının enerji mənbələrini şaxələndirmək siyasəti fonunda bu marşrutun strateji əhəmiyyəti daha da artır. Tranzit gəlirləri baxımından da müsbət perspektivlər mövcuddur. Enerji axınlarının sabit qalması Gürcüstan üçün tranzit gəlirlərinin qorunmasına və artmasına şərait yarada bilər. Azərbaycan isə ixrac həcmlərinin davamlılığını təmin etməklə enerji satışından əldə etdiyi gəlirləri daha sabit planlaşdıra bilər. Gələcəkdə ötürülən enerji həcmlərinin artması yeni gəlir imkanları yarada bilər. Bununla yanaşı, uzunmüddətli müqavilələr bütün riskləri aradan qaldırmır. Qlobal enerji bazarında qiymət dəyişiklikləri, Avropanın bərpa olunan enerjiyə keçidi, geosiyasi gərginliklər və regiondakı təhlükəsizlik məsələləri bu layihələrin iqtisadi səmərəliliyinə təsir göstərə bilər. Bundan başqa, enerji infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və yeni investisiyaların davamlı şəkildə cəlb olunması da əsas şərtlərdən biridir.
A. Nəsirli vurğulayıb ki, 20 illik enerji sazişləri Azərbaycan və Gürcüstan üçün yalnız iqtisadi deyil, həm də strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu əməkdaşlıq iki ölkənin enerji təhlükəsizliyini gücləndirə, tranzit potensialını artıra və Cənubi Qafqazın Avropa ilə enerji əlaqələrində rolunu daha da möhkəmləndirə bilər. Bununla yanaşı, bu üstünlüklərin tam reallaşması qlobal enerji bazarındakı dəyişikliklərə uyğun çevik siyasət yürüdülməsindən və yeni enerji layihələrinin uğurla həyata keçirilməsindən asılı olacaq.
Səidə Ramazanova