Toxum ehtiyatları üzrə istehsalın payının artırılmasına ehtiyac var- Deputat

"Azərbaycan Prezidenti kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədəki çıxışında aqrar sektorunun inkişafı ilə bağlı strateji hədəfləri elan etdi. Cənab Prezident tərəfindən təsdiq olunan "Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026−2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı"nda növbəti 5 ildə aqrar sektor üçün ölçülə bilən hədəflər müəyyənləşdirildi". "Olaylar" xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin bu günki iclasında deputat Vüqar Bayramov deyib: "Proqramın əsas istiqamətlərindən biri də toxumçuluq və damazlıq potensialının inkişaf etdirilməsidir. Sənəddə xüsusilə qeyd edilmişdir ki, toxumçuluq və damazlıq kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın, keyfiyyət göstəricilərinin və rəqabətqabiliyyətliliyin artırılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Hazırda toxumçuluq sahəsində normativ hüquqi bazanın və keyfiyyətə nəzarət mexanizmlərinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasına, damazlıq işi üzrə isə uçot, seleksiya və idarəetmə sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə ehtiyac vardır. Müzakirə etdiyimiz Qanun layihəsi məhz bu sahədə hüquqi bazanın möhkəmlənməsinə imkan yaradacaq.

Cənab Prezident tərəfindən təsdiq edilən dövlət Proqramında toxum istehsalının artırılması, bu sahədə özünütəminatın yaxşılaşdırılması v toxumçuluq sahəsində qurulmuş mütərəqqi sistem vasitəsilə keyfiyyətə və dövriyyəyə nəzarətin təmin edilməsi bu sahə üzrə əsas fəaliyyətlər sırasındadır.

Beynəlxalq praktika göstərir ki, tərəvəz məhsullarının maya dəyərində toxum xərcləri 10 faizə yaxın paya malikdir. Daha orqanik məhsullarda bu pay nisbətən çoxdur. Bu baxımdan, toxumçuluğun inkişaf etdirilməsi bir tərəfdən kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə xərcin azalmasına, digər tərəfdən isə məhsuldarlığın yüksəlməsinə səbəb olar".

Deputat bildirib ki, qlobal olaraq istehsal edilən buğdanın 15 faizə qədəri toxum üçün saxlanılır: "Kənd təsərrüfatı üzrə ixtisaslaşmış dövlətlərdə toxumluq buğdanın 85 faizə qədəri yerli istehsal hesabına ödənilir. Azərbaycanda buğda ehtiyat 3.343 milyon tondur. Bunun 1.649 milyon tonunu istehsal təşkil edir. Toxumluq buğda isə 111.447 min tondur. Bu, o deməkdir ki, toxumluq buğda ehtiyatlar ilə müqayisədə 3.3, istehsal ilə müqayisə də isə 6.7 faiz paya malikdir.

Tərəvəz məhsulları üzrə ehtiyatımız 2.237 milyon ton, istehsal 1.838 milyon ton, toxum isə1.063 min tondur. Görüdüyü kimi, tərəvəz məhsulları üzrə toxum ehtiyatı ümumi istehsalın heç 1 faizinə də çatmır. Rəsmi statistikaya əsasən, bostan məhsulları üzrə ehtiyat 494.591 min, bu məhsulların istehsalı 490.558 min, toxumluq məhsul isə cəmi 290 tondur. Göründüyü kimi, toxum ehtiyatları üzrə istehsalın payının artırılmasına ehtiyac var. Bu həm dövlət proqramının əsas istiqamətlərindəndir, həm də idxalın azalmasına səbəb ola bilər.

Konseptual olaraq istehsalın genişləndirilməsi, idxalın azaldılması toxumçuluqda əsas hədəflərdən hesab edilir. Hüquqi bazanın möhkəmlənməsi isə bu sahədə hədəflərə çatmağa dəstək olacaq".