Azərbaycan və Latviya Baltik regionu ilə Cənubi Qafqazı bir-birinə yaxınlaşdırır

Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviçsin 21-23 aprel tarixlərində Azərbaycana səfəri və Latviya-Azərbaycan biznes forumunun keçirilməsi ikitərəfli əməkdaşlığın fəal şəkildə genişləndirilməsi fonunda baş tutur.

Bu gün Azərbaycan və Latviya Baltik region ilə Cənubi Qafqaz arasında strateji yaxınlaşmanı inkişaf etdirərək dəyişən geosiyasi reallıqda siyasi dialoqun, iqtisadi əməkdaşlığın və regionlararası əlaqəliliyin yeni səviyyəsini formalaşdırır.

Latviyanın xarici işlər naziri Bayba Braje verdiyi özəl müsahibədə bildirib ki, ölkələr arasındakı münasibətlər artıq xeyli zamandır ki, keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəlib.

"Bundan əlavə, 2017-ci ildən etibarən bu münasibətlər strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldilib ki, bu da qarşılıqlı etimad və anlayışın yüksək səviyyədə olmasından xəbər verir. Mövcud qeyri-sabit geosiyasi şəraitdə belə strateji münasibətlərin əhəmiyyətini qiymətləndirmək çətindir", - deyə nazir vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, Latviya ilə Azərbaycan arasında münasibətlər ənənəvi olaraq yaxın və konstruktiv xarakter daşıyır, yüksək səviyyəli siyasi dialoqu, parlamentlərarası mübadilələri, sahəvi əməkdaşlığı, iqtisadi əlaqələri və insanlararası təmasları əhatə edir.

Brajenin sözlərinə görə, beynəlxalq hüquq prinsiplərinə ümumi sadiqlik xüsusi önəm kəsb edir:

"Biz BMT Nizamnaməsinin əhəmiyyəti, xüsusilə çoxtərəflilik, beynəlxalq hüquq və qaydalara əsaslanan beynəlxalq nizam prinsipləri, həmçinin müstəqil dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət məsələlərində ortaq mövqeni bölüşürük".

Latviyalı ali diplomat eyni zamanda Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında dialoqun inkişafına verdiyi töhfəni vurğulayıb.

"Biz həmçinin Aİ ilə Azərbaycan arasında münasibətlərdə Latviyanın Aİ üzvü kimi daha sıx dialoqun və qarşılıqlı faydalı praktiki əməkdaşlığın inkişafına töhfə verməsi ilə müşayət olunan müsbət dinamikanı alqışlayırıq", - deyə o əlavə edib.

Münasibətlərin iqtisadi ölçüsü dayanıqlı artım və şaxələndirmə ilə səciyyələnir.

Cari ilin yanvar-mart aylarında qarşılıqlı ticarətin həcmi 6,083 milyon ABŞ dolları təşkil edərək ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 14% artıb. Azərbaycanın ixracı 1,804 milyon dollar, Latviyadan idxal isə 4,279 milyon dollar olub və bu göstərici 27,1% artıb.

2025-ci ildə Latviyanın Azərbaycan iqtisadiyyatına birbaşa investisiyaları 6,945 milyon ABŞ dolları təşkil edib ki, bu da Latviya biznesinin regiona artan marağının göstəricisidir.

Əsas siyasi-iqtisadi hadisələrdən biri Şuşada keçirilən Hökumətlərarası Komissiyanın 9-cu iclası olub və burada tərəflər əməkdaşlığın genişləndirilməsinə sadiqliklərini təsdiqləyiblər. 16 aprel 2026-cı ildə yekun protokolun imzalanması qarşılıqlı fəaliyyətin institusional çərçivəsini təsbit edib və aqrar emal, meşə təsərrüfatı, rəqəmsal hökumət və aviasiya logistikası kimi geniş perspektivli istiqamətləri müəyyənləşdirib.

Ticarətin şaxələndirilməsi, investisiya imkanlarının genişləndirilməsi, İKT-nin inkişafı, nəqliyyat infrastrukturu və təhsil mübadilələrinin genişləndirilməsi də ayrıca şəkildə vurğulanır.

Ən perspektivli istiqamətlərdən biri, xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı kontekstində, nəqliyyat-logistika əməkdaşlığıdır.

Latviya Azərbaycanı Cənubi Qafqazda əsas tərəfdaş və Asiya ilə Avropa arasında tranzit qovşağı kimi qiymətləndirir. Latviya tərəfinin qiymətləndirməsinə görə, Xəzər regionu üzərindən multimodal marşrutların inkişafı Latviyanın liman infrastrukturunun Avrasiya təchizat zəncirlərinə inteqrasiyası üçün yeni imkanlar yaradır.

Riqa hava limanının regional yük qovşağı kimi inkişafı, eləcə də Latviyanın limanlarının genişlənmiş logistika marşrutlarına inteqrasiyası xüsusi maraq doğurur. Latviya, həmçinin nəqliyyat və gömrük proseslərinin rəqəmsallaşdırılması potensialını dəhlizin səmərəliliyinin artırılmasında əsas amil kimi qiymətləndirir.

Latviya şirkətləri rəqəmsal texnologiyalar, aqrobiznes, qida sənayesi, təhsil və peşəkar xidmətlər sahəsində Azərbaycana getdikcə daha çox maraq göstərirlər.

İnstitusional əməkdaşlıq mexanizmləri xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. 2025-ci ilin oktyabrında Latviya Ticarət-Sənaye Palatası, ASK, Xəzər Enerji Klubu və "Nordic Business Community Azerbaijan" arasında imzalanmış memorandum biznes dialoqu üçün yeni platforma yaradıb.

Bundan əlavə, "yaşıl enerji" əməkdaşlığın əsas yeni istiqamətlərindən birinə çevrilir. Latviya Günəş və külək enerjisinin inkişafında, eləcə də tədqiqat və texnologiya mübadiləsində Azərbaycanı perspektivli tərəfdaş kimi qiymətləndirir. Davamlı enerji güclərinə, xüsusilə külək və günəş enerjisindən elektrik enerjisi istehsalına investisiyaların təmin edilməsi strateji prioritet kimi nəzərdən keçirilir.

Əməkdaşlığın yeni arxitekturasında regional sabitlik amili xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Latviya Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh prosesində əldə olunan irəliləyişi, xüsusilə, 8 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşmaları alqışlayır.

"Bu razılaşmalar onilliklər davam edən münaqişənin başa çatdırılması yolunda mühüm irəliləyişdir", - deyə Latviyanın xarici işlər naziri bildirib.

Onun sözlərinə görə, sülh sazişi regional əməkdaşlıq və Avropa ilə əlaqəliliyin genişlənməsi üçün yeni imkanlar açacaq.

Latviya Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində bərpa layihələrində iştirak etməyə hazır olduğunu bildirir. Bu, "yaşıl enerji" zonaları, su və tullantıların idarə olunması, infrastrukturun bərpası, mədəni obyektlərin layihələndirilməsi və restavrasiyası, həmçinin meşələrin bərpası istiqamətlərini əhatə edir. Xüsusilə meşə sektoru diqqət çəkir. Qeyd etmək lazımdır ki, Latviya ərazisinin 53%-i meşə sahələri tutur və ölkə meşə bərpası sahəsində geniş təcrübəyə malikdir. Latviya Azərbaycanda meşə təsərrüfatına investisiya qoya bilər.

Beləliklə, Azərbaycan ilə Latviya arasında münasibətlərin müasir mərhələsi çərçivə xarakterli strateji tərəfdaşlıqdan praktik iqtisadi inteqrasiyaya keçidlə səciyyələnir.

Əməkdaşlığın davam edən dinamikası qarşılıqlı fəaliyyətin yeni mərhələsini möhkəmləndirir; bu mərhələdə siyasi dialoq birbaşa investisiya layihələrinə, infrastruktur həllərinə və texnoloji əməkdaşlığa konvertasiya olunur.

Beynəlxalq və regional arxitekturanın transformasiyası şəraitində Azərbaycan və Latviya Baltik regionla Cənubi Qafqaz arasında strateji yaxınlaşmanı inkişaf etdirir, ikitərəfli tərəfdaşlığın iki region arasında birləşdirici rolunu gücləndirir və gələcəkdə daha praktik və çoxşaxəli əməkdaşlıq üçün möhkəm zəmin yaratmış olur.