Türkmənistan investorlara Xəzər dənizində 30-dan çox lisenziyalı blok təklif edir
Türkmənistan xarici investorların Xəzər dənizinin öz sektorunda 30-dan çox lisenziyalı blokda fəaliyyət göstərməsini təklif edir. Bununla yanaşı, ölkə neft-qaz layihələrində iştirak edən şirkətlər üçün bir neçə növ müqavilə forması, vergi güzəştləri və sadələşdirilmiş gömrük prosedurları nəzərdə tutur.
Bu barədə cümə axşamı Aşqabadda keçirilən "Türkmənistanın neft və qazı" (OGT 2026) adlı 31-ci Beynəlxalq Konfrans və Sərgi çərçivəsində Türkmənistanın Xəzər sektorunun investisiya imkanları və mənimsənilməsi perspektivlərinə həsr olunmuş panel müzakirəsində "Türkmənnebit" dövlət konserninin sədr müavini Batır Cumayev bildirib.
Cumayevin sözlərinə görə, dəniz sektorunda xarici şirkətlərlə əməkdaşlıq Türkmənistanın "Karbohidrogen ehtiyatları haqqında" qanunu əsasında həyata keçirilir. Bu qanun investorlar üçün hüquqi təminatları və neft-qaz işlərinin aparılması şərtlərini müəyyən edir.
"Xəzər dənizinin Türkmənistan sektorunda 30-dan çox lisenziyalı blok var. Bir və ya bir neçə blokla maraqlandığı təqdirdə, istənilən potensial investor "Türkmənnebit" dövlət konserninə rəsmi müraciət edə bilər", - deyə o qeyd edib.
Müraciətə baxıldıqdan və investorun ixtisas tələblərinə uyğunluğu yoxlanıldıqdan sonra tərəflər birbaşa və eksklüziv olmayan danışıqlara keçə bilərlər. Danışıqların nəticəsində hasilatın pay bölgüsü haqqında sazişlər (PSA), royalti və vergi şərtləri əsasında konsessiya müqavilələri, birgə fəaliyyət haqqında sazişlər və ya riskli xidmət müqavilələri bağlana bilər. Qanunvericilik bu müqavilə formalarının birləşdirilməsinə də imkan verir.
Cumayev vurğulayıb ki, vergi rejimi mənfəət vergisinin və təbii ehtiyatlardan istifadə hüququna görə müəyyən edilmiş ödənişlərin ödənilməsini nəzərdə tutur. İnvestorlar bir sıra digər məcburi ödəniş və rüsumlardan, habelə neft-qaz işləri üçün zəruri olan malların, materialların və avadanlıqların idxalı və ixracına görə gömrük rüsumlarından azad edilirlər. Bu müddəalar subpodratçılara da şamil olunur.
Bundan əlavə, investorlar hasil edilmiş karbohidrogenlərin onlara məxsus payına sərəncam vermək hüququna malikdirlər. Buraya öz neft paylarının Türkmənistanın neft emalı zavodlarında əlavə vergi, lisenziya və icazə olmadan emal etdirilməsi də daxildir.
Cumayev Türkmənistanın dəniz ehtiyatlarının mənimsənilməsi sahəsində hazırkı beynəlxalq tərəfdaşları sırasında hasilatın pay bölgüsü haqqında sazişlər əsasında fəaliyyət göstərən "Dragon Oil", "Petronas" və ADNOC şirkətlərini qeyd edib.
O, həmçinin 2026-cı ilin iyununda "Türkmənnebit", Malayziyanın "Petronas Carigali" (Turkmenistan) Sdn. Bhd. şirkəti və "Hazarnebit" dövlət müəssisəsi arasında "Blok 19" və "Blok 20" müqavilə əraziləri üzrə bağlanmış hasilatın pay bölgüsü haqqında sazişi ayrıca vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bu saziş dənizdə geoloji kəşfiyyat və hasilat işlərinin yeni mərhələsinin başlanmasına imkan yaradır.
Digər istiqamət isə 11, 12, 13 və 14 saylı lisenziyalı bloklarda 2D seysmik tədqiqatların aparılmasıdır. Müvafiq saziş "Türkmənnebit" və Petronas Carigali arasında imzalanıb. Bu işlərin perspektivli sahələr barədə geoloji məlumatların genişləndirilməsinə və onların karbohidrogen potensialının qiymətləndirilməsi üçün baza yaradılmasına xidmət etməsi nəzərdə tutulur.
"Xəzər dənizinin Türkmənistan sektorunda əhəmiyyətli karbohidrogen ehtiyatlarının mənimsənilməsi üçün genişmiqyaslı xarici kapitalın və texnologiyaların cəlb edilməsində hasilatın pay bölgüsü haqqında sazişlər çərçivəsində strateji tərəfdaşlıq əsas mexanizmdir", - deyə Cumayev bildirib.
O əlavə edib ki, "Türkmənnebit" beynəlxalq şirkətlərlə bərabərlik və qarşılıqlı fayda prinsipləri əsasında dialoqa açıqdır.
Qeyd edək ki, Aşqabadda "Türkmənistanın neft və qazı" (OGT 2026) adlı 31-ci Beynəlxalq Konfrans və Sərginin ikinci günü başlayıb. Tədbir çərçivəsində "Xəzər dənizinin Türkmənistan sektorunun inkişafı üçün investisiya imkanları və perspektivləri" mövzusunda sessiya keçirilir. Sessiyada Türkmənistan sektorunun mənimsənilməsi üçün investisiya imkanları, dənizdə karbohidrogenlərin kəşfiyyatı və hasilatının perspektivləri, habelə beynəlxalq tərəfdaşlığın inkişafı müzakirə olunur.
Gündəlikdə həmçinin qüvvədə olan və yeni hasilatın pay bölgüsü haqqında sazişlər (PSA), eləcə də ehtiyat potensialının qiymətləndirilməsinə və perspektivli sahələrin mənimsənilməyə hazırlanmasına kömək edəcək müasir seysmik tədqiqat proqramları yer alır.