"Azerbaycan diplomasi tarihinin 100. yılını kutluyor"

Azerbaycan Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosu Mesim Haciyev:- chr("39")Türklerin hiçbir zaman devletsiz kalmamasının ana nedenleri güçlü ordu ve isabetli dış politika ilkeleri olmuştur. Azerbaycan resmi diplomasi tarihinin 100. yılını kutladığımız bu günlerde bu ezeli ve ebedi ilkelerin değişmediğine bir daha şahitlik ediyoruzchr("39")

MEHMET KARA - Azerbaycan Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosu Mesim Haciyev, "Her devletin ayakta kalarak güçlenmesinin şartlarından birisi askeri örgütlenmesi, diğeri ise isabetli güçlü dış politikasıdır. Türklerin hiçbir zaman devletsiz kalmamasının ana nedenleri güçlü ordu ve isabetli dış politika ilkeleri olmuştur. Azerbaycan resmi diplomasi tarihinin 100. yılını kutladığımız bu günlerde bu ezeli ve ebedi ilkelerin değişmediğine bir daha şahitlik ediyoruz." dedi.

Azerbaycan Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosu Haciyev, Azerbaycan Cumhuriyetichr("39")nin Diplomatik Hizmetlerinin kuruluşunun 100. yılı kapsamında diplomasi tarihinin önemli aşamalarını AA muhabirine anlattı.

Öncelikle, Rusyachr("39")da Ekim 1917chr("39")de gerçekleşen sosyalist devrimin Osmanlı İmparatorluğuchr("39")nun Kafkasyachr("39")ya karşı hassasiyetini artırdığını ve "milli duyguların" izlenen siyasette daha da etkili hale geldiğini vurgulayan Haciyev, "Çarlık Rusyachr("39")nın dağılmasından sonraki durumu değerlendiren imparatorluk yönetimi Kafkasya ve Orta Asyachr("39")daki kardeşlerinin bağımsız devlet kurma yönünde kararlı adım atmaları gerektiğine inanmıştı. Nitekim Osmanlı İmparatorluğu yönetimi gelişmeleri yerinde izlemek ve İstanbulchr("39")a günlük raporlar sunmak amacıyla 1918 Mart ayı başlarında önemli devlet adamı Hasan Ruşeni başkanlığındaki grubu Baküchr("39")ye göndermişti. En büyük endişe Baküchr("39")nün Ermeni ağırlıklı Bolşevik yönetiminin oradaki Türklere katliam yapacağı yönündeydi. Nitekim 31 Mart-4 Nisan 1918chr("39")de Taşnakların da desteğini alan Ermeni çoğunluklu Bolşevik yönetim Baküchr("39")de 12 bin Türkchr("39")ü soykırıma maruz koymakla yetinmeyip başka bölgelerimizde aynı emellerin altına imza attı. Osmanlı yönetimi Ermenilerin Azerbaycanchr("39")daki soykırımına dünyanın sessiz kalmasını chr("39")Azerbaycanchr("39")ın bağımsız devlet olmaktan başka çaresi ve yolu bulunmamaktadırchr("39") şeklinde değerlendirdi." diye konuştu.

Haciyev, Osmanlıchr("39")nın Azerbaycanchr("39")ın bağımsızlığını kazanması için önemli diplomatik girişimlerde bulunduğunu söyledi.

Osmanlıchr("39")nin Azerbaycanchr("39")ın bağımsızlık sürecinde önemli katkılar sunduğunu dile getiren Haciyev, şunları kaydetti:

"Nisan 1918chr("39")de Trabzon ve Batumchr("39")da Osmanlı yönetimiyle Transkafkasya Federasyonu arasında yapılan barış konferanslarının gizli amacı Azerbaycanchr("39")ın Federasyonchr("39")dan koparak kendi bağımsız devletini ilan etmesiydi. Osmanlı yönetimin uzun soluklu devlet ve diplomasi deneyiminden yararlanan başta Mehmet Emin Resulzade olmak üzere Azerbaycanlı politikacılar İstanbul ile yürüttükleri gizli diplomatik görüşmelerin sonucunda temeli 1918 başlarında atılan Kafkas İslam Ordusuchr("39")nun öncü ekibinin 20 Mayıschr("39")tan sonra Gence kentimize varmasını sağladı. Diplomatik görüşmeler Türklerin tarihinde yeni bir yıldızın doğmasına neden olmuş ve bir tarafta İmparatorluk büyük sıkıntılar yaşarken öbür tarafta Müslüman aleminin ilk Cumhuriyeti ilan edilmişti."

Başkonsolos Haciyev, Transkafkasya Federasyonuchr("39")nun dağılmasından sonra Müslüman temsilcilerin 28 Mart 1918chr("39")de Azerbaycan Milli Konseyichr("39")ni oluşturduğunu söyledi.

"Dünyadaki ilk Müslüman Cumhuriyetin" Azerbaycan Milli Konseyichr("39")yle kurulduğunu anımsatan Haciyev, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Bağımsız Cumhuriyetimizin diplomasi alanındaki ilk adımı kuruluşunu dünya devletlerine bildirmesi, ikinci adımı ise Ermenilerin 31 Mart-4 Nisan 1918chr("39")de Baküchr("39")de Türklere karşı yaptığı soykırıma ilişkin hazırladığı raporu dönemin Dışişleri Bakanı Mehmet Hasan Hacinskichr("39")nin imzasıyla eş zamanlı olarak Milletler Cemiyetichr("39")ne ve dünya devletlerine göndermesi olmuştur. 17 Haziranchr("39")da bizzat Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu himayelerinde Tiflischr("39")ten kendi sınırlarımız içindeki Gencechr("39")ye taşınan hükümetimiz öncelikle Osmanlı İmparatorluğuchr("39")yla diplomasi alanındaki görüşmeleri hızlandırmıştı. 6 Eylül 1918chr("39")de Sultan Mehmed Reşatchr("39")ın, Azerbaycan Ulusal Konseyi Başkanı Mehmet Emin Resulzade başkanlığındaki heyeti kabul etmesi Osmanlı İmparatorluğu"nun bağımsız Azerbaycan Cumhuriyetichr("39")ni tanıması olarak nitelendirildi. Mesajı alan Kafkas İslam Ordusu 15 Eylül 1918chr("39")de Azerbaycan ulusal ordusuyla güçlerini birleştirerek başkent Baküchr("39")yü kurtardı ve Cumhuriyetimizin gerçek sahibi olan milletimize teslim etti."

Haciyev, bu dönemde dış güçlerin Osmanlı İmparatorluğu ve Azerbaycan Cumhuriyeti üzerindeki planlarının diplomatik girişimleri engellediğini fakat Azerbaycan diplomasisinin arşiv oluşturma ve yabancı devletlere günlük raporlama gibi konularda büyük başarılar elde ettiğinin altını çizdi.

- "Azerbaycan Cumhuriyetichr("39")ni tanıyan ilk ülke kardeş Türkiye Cumhuriyeti oldu"

Haciyev, Nisan 1920chr("39")de Azerbaycanchr("39")ın bağımsızlığını kaybetmesine rağmen İstanbulchr("39")daki Büyükelçiliğinin birkaç ay daha görevini sürdürdüğünü, ardından kurulan Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetichr("39")nin Ekim 1921chr("39")de Ankarachr("39")da açılan Büyükelçiliğichr("39")nin açılış törenine ise bizzat Mustafa Kemal Atatürkchr("39")ün katıldığını hatırlattı.

Azerbaycanchr("39")ın 1991chr("39")de yeniden bağımsızlığını kazanmasından ardından gelişen sürece de değinen Haciyev şöyle devam etti:

"Azerbaycan Cumhuriyetichr("39")ni tanıyan ilk ülke kardeş Türkiye Cumhuriyeti oldu. Bunun kıvancını sonsuza kadar yaşayacağız. Ulu önderimiz, Cumhurbaşkanımız rahmetli Haydar Aliyev, Cumhuriyetimizin öncelikli hedefinin güçlü dış politika kurumu olduğunu engin devlet deneyimiyle herkesten iyi bildiği için bu alana ilgisi başka alanları ikiye katlamıştır. Haydar Aliyevchr("39")in diplomasi alanındaki deneyim ve ustalıkları sayesinde 1990chr("39")lı yıllarda bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti birçok tehlikeleri bertaraf edebilmenin yanı sıra kendisini sürekli güçlendirmiştir."

Haciyev, "Her devletin ayakta kalarak güçlenmesinin şartlarından birisi askeri örgütlenmesi, diğeri ise isabetli güçlü dış politikasıdır. Türklerin hiçbir zaman devletsiz kalmamasının ana nedenleri güçlü ordu ve isabetli dış politika ilkeleri olmuştur. Azerbaycan resmi diplomasi tarihinin 100. yılını kutladığımız bu günlerde bu ezeli ve ebedi ilkelerin değişmediğine bir daha şahitlik ediyoruz." dedi. 

Aliyevchr("39")in belirlediği ve Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde benimsenen "bir millet iki devlet" ilkesinin diplomasi literatüründe önemli bir yeri olduğunu söyleyen Haciyev, "Sovyetler Birliğichr("39")nin tek diplomasi okulu olan Moskova Uluslararası İlişkiler Üniversitesi mezunu olan Cumhurbaşkanımız Aliyev siyasetçi olmadan önce diplomasi alanının en iyi uzmanlarından biri olarak yetişmiş ve mezun olduğu üniversitede diplomasi hocalığı yapmış biridir. O nedenle ülkemizin dünya çapındaki etkisini artırmak için diplomasinin eşsiz rolüne her zaman büyük önem veren merhum ulu önderimiz Haydar Aliyevchr("39")in kurduğu diplomasi ekolünün güçlendirilmesi için isabetli satranç hamleleri niteliğindeki adımlarının büyük önem taşıdığını ayrıca belirtmem gerekir. "değerlendirmesini yaptı.

Haciyev, konuşmasını, "100.yılında Azerbaycan diplomasisi kendi ekolünü yaratmış bir fenomen olarak ekip halinde görevini sürdürüyor. Ben de görev yapmaktan onur duyduğumuz kardeş Türkiye Cumhuriyetichr("39")ne tüm alanlarda olduğu gibi diplomasi alanında da bize verdiği ve vermeyi sürdüreceği desteklerden dolayı şükranlarımı sunuyorum." sözleriyle tamamladı.

Şərh yaz:

DİGƏR XƏBƏRLƏR